Home » Socjologia UJ 2025/26
Category Archives: Socjologia UJ 2025/26
Emocje pod lupą AI – jak bardzo technologia może ingerować w nasze życie?
Długo wierzyliśmy, że emocje można wyjaśnić kilkoma ruchami twarzy, zmarszczeniem brwi czy półuśmiechem, tak jakby ludzka twarz działała jak wizualizacja kodu i odsłaniała przed nami cały system ludzkich uczuć. Obraz ten, rozpowszechniony przez psychologię lat 70. i utrwalany w popkulturze, do dziś zdaje się kształtować sposób, w jaki myślimy o emocjach. Tymczasem współczesna nauka coraz […]
Wojny autonomicznych dronów. Społeczne postrzeganie autonomicznych systemów bojowych oraz autonomicznych botów – analiza opinii publicznej na temat dopuszczalności użycia sztucznej inteligencji w działaniach wojennych
Rozwój systemów sztucznej inteligencji (SI) w ostatnich latach istotnie zmienił sposób prowadzenia działań zbrojnych, zarówno na poziomie taktycznym, jak i strategicznym. Autonomiczne drony bojowe, systemy rozpoznania oparte na uczeniu maszynowym, symulacje bitewne oraz narzędzia analizy danych stały się integralnym elementem współczesnego pola walki. Równolegle do tej transformacji technologicznej rozwija się intensywna debata etyczna dotycząca dopuszczalności […]
Etyczne aspekty nadzoru wizualnego – postawy społeczne wobec monitoringu opartego na sztucznej inteligencji. Badanie, ile wolności jednostki są skłonne poświęcić w zamian za możliwość monitorowania i klasyfikowania ich zachowań przez systemy AI.
Nadzór wizualny oparty na sztucznej inteligencji (dalej: AI) budzi w społeczeństwie coraz więcej kontrowersji. Dzięki uczeniu maszynowemu systemy monitoringu potrafią nie tylko rejestrować obraz, ale także rozpoznawać twarze, analizować emocje czy zachowania ludzi. Z jednej strony technologia ta może poprawić bezpieczeństwo (np. wykrywać zagrożenia kryminalne), z drugiej – wymusza kompromis między prywatnością a bezpieczeństwem. W […]
Etyczne granice symulowania emocji przez systemy oparte o AI: wpływ antropomorfizacji systemu na zaufanie oraz komfort użytkowania
Powszechną wiedzą jest, że w obecnych czasach sztuczna inteligencja przenika niemal każdy aspekt naszego życia. Coraz częściej spotykamy ją nie tylko w oczywistych zastosowaniach, takich jak wyszukiwarki, media społecznościowe czy narzędzia do generowania tekstu, ale również w sprzętach codziennego użytku. Pojawiają się pralki, lodówki czy odkurzacze, które reklamuje się enigmatycznym „wyposażeniem w asystenta AI”, choć […]
Różnice pokoleniowe w AI literacy: jak postrzegają sztuczną inteligencję osoby w wieku 18–25 i 40+. Analiza postrzegania AI przez różne grupy wiekowe i społeczne
Jesteśmy pierwszym pokoleniem, które na masową skalę korzysta ze sztucznej inteligencji, niekoniecznie ją rozumiejąc – i jednocześnie ostatnim, które pamięta świat bez niej. AI stała się codziennym narzędziem wyszukiwania informacji, nauki i pracy, ale poziom kompetencji potrzebnych do jej świadomego używania okazuje się silnie zróżnicowany pokoleniowo. Czy młodsi użytkownicy naprawdę „znają się na AI”, skoro […]
„Sztuczna inteligencja, która nie pyta o zgodę: Nudify w praktyce”
Widzialność jest pułapką, pisał Michel Foucault, przedstawiając społeczne mechanizmy nadzoru. W świecie, w którym do dyspozycji jest sztuczna inteligencja, nie trzeba już patrzeć na osobę i jej prawdziwe ciało, aby móc posługiwać się pułapką kontroli. Można je sobie po prostu wygenerować.
Skutki rozwoju generatywnej sztucznej inteligencji. „Magister ChatGPT” – problem oceniania prac dyplomowych studentów w obecnych czasach.
W roku 2022 OpenAI zaprezentowało światu ChatGPT – model językowy oparty na sztucznej inteligencji, który przybrał formę czatu. Niemal od razu został on obiektem masowej fascynacji. W bardzo intuicyjny i przyjazny użytnikowi sposób ułatwiał wykonywanie codziennych czynności w życiu prywatnym i pracy: od prostych porad praktycznych, po analizowanie danych, czy pisanie tekstów o wszelakiej tematyce […]
A(AI)lbańska ministra – powołanie wirtualnego ministra budzi pytanie o odpowiedzialność polityczną: kto faktycznie ponosi konsekwencje decyzji i komunikatów wygłaszanych przez sztuczną inteligencję w imieniu rządu?
Przypadek Albanii, która jako pierwszy kraj na świecie powierzyła stanowisko rządowe systemowi AI, otwiera nowy rozdział w historii polityki i prawa. Diella – wirtualna „ministra” ds. zamówień publicznych – ma zwalczać korupcję i przyspieszać procedury, ale jednocześnie rodzi fundamentalne pytania o transparentność, suwerenność cyfrową oraz granice odpowiedzialności człowieka i maszyny. Albania staje się więc laboratorium […]
Czy sztuczna inteligencja może być świadoma? O pułapkach języka i złożoności publicznej dyskusji nad świadomością systemów obliczeniowych.
Publiczna debata na temat „świadomości” sztucznej inteligencji osiągnęła w ostatnich latach niespotykany poziom intensywności. Jednocześnie pozostaje ona w dużej mierze jałowa – nie dlatego, że brakuje argumentów, lecz dlatego, że sam język, którym próbujemy tę kwestię ująć, jest strukturalnie niezdolny do oddania różnicy między inteligencją a świadomością, między symulacją a subiektywnym doświadczeniem. Od wieków oscylujemy […]
Spadek wynagrodzeń i zatrudnienia w niektórych sektorach wskazuje na problem społeczny: jak chronić pracowników przed pogłębiającymi się nierównościami wynikającymi z automatyzacji.
Sztuczna inteligencja przestała być futurystyczną ciekawostką – dziś realnie przekształca rynek pracy, zmieniając nie tylko to, co robimy, ale też jak pracujemy i jakie kompetencje są cenione. Jeszcze kilka lat temu AI była ciekawostką technologiczną. Dziś staje się jednym z głównych czynników kształtujących rynek pracy – nie tylko w sektorach IT, ale także w […]
Co powinien zawierać dobry post (Socjologia UJ 2025/2026)
W tym krótki wpisie chciałem zawrzeć informacje, co powinno się znaleźć w dobrze przygotowanym poście na blog popularnonaukowy. Kwestie zarówno będą dotyczyć dodawanych treści, jak również problemów technicznych związanych z edycją posta.
Ostatnie wpisy
- Co powinien zawierać dobry post (AGH 2025/2026)
- Emocje pod lupą AI – jak bardzo technologia może ingerować w nasze życie?
- Wojny autonomicznych dronów. Społeczne postrzeganie autonomicznych systemów bojowych oraz autonomicznych botów – analiza opinii publicznej na temat dopuszczalności użycia sztucznej inteligencji w działaniach wojennych
- Etyczne aspekty nadzoru wizualnego – postawy społeczne wobec monitoringu opartego na sztucznej inteligencji. Badanie, ile wolności jednostki są skłonne poświęcić w zamian za możliwość monitorowania i klasyfikowania ich zachowań przez systemy AI.
- Etyczne granice symulowania emocji przez systemy oparte o AI: wpływ antropomorfizacji systemu na zaufanie oraz komfort użytkowania
- Różnice pokoleniowe w AI literacy: jak postrzegają sztuczną inteligencję osoby w wieku 18–25 i 40+. Analiza postrzegania AI przez różne grupy wiekowe i społeczne
- „Zaufaj, ale sprawdź?” – poziom zaufania do informacji generowanych przez AI wśród młodych dorosłych. Analiza jak bardzo krytyczni/bezkrytyczni jesteśmy wobec wytworów AI
Najnowsze komentarze
W 2023 nastąpiło też ,,ożywienie'' Boczka i Paździocha (za zgodą rodziny) w specjalnym odcinku ,,Świata według Kiepskich'': https://www.polsat.pl/news/2023-03-20/swiat-wedlug-kiepskich-zobacz-odcinek-specjalny/ Niestety, wyszło…
Warto też wspomnieć, że Jednolity System Antyplagiatowy (JSA), który zresztą jest używany w APD USOS, został wzbogacony o funkcję sprawdzania,…
W kontekście metod identyfikacji fałszywych treści generowanych przez AI ciekawe są też inicjatywy ,,Content Authenticity Initiative'' oraz ,,Coalition for Content…
Z drugiej strony – „tradycyjne” usługi związane z pogrzebem i upamiętnianiem zmarłych są od dawna komercyjne i traktujemy je jako…
Jeśli miałoby dojść do tworzenia takich pośmiertnych awatarów należałoby też poważnie rozważyć ich finansowanie - może na początku takie usługi…
W kwestii obrony przed nadużywaniem metod z tej rodziny przy stawianiu oskarżeń, jako pewne rozwinięcie tematu mogę polecić przesłuchanie w…
[…] poprzednim artykule skupiliśmy się na seks robotach w ogólności, a także na najpopularniejszej formie tego […]