{"id":1345,"date":"2022-05-12T12:08:01","date_gmt":"2022-05-12T12:08:01","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.pl\/ethics\/?p=1345"},"modified":"2022-05-12T12:24:53","modified_gmt":"2022-05-12T12:24:53","slug":"wyznaczenia-norm-i-praw-zwiazanych-z-si-data-science-i-robotami-w-roznych-rejonach-swiata-jak-kultura-oddzialuje-na-sposoby-wytwarzania-i-programowania-technologii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2022\/05\/12\/wyznaczenia-norm-i-praw-zwiazanych-z-si-data-science-i-robotami-w-roznych-rejonach-swiata-jak-kultura-oddzialuje-na-sposoby-wytwarzania-i-programowania-technologii\/","title":{"rendered":"Wyznaczenia norm i praw zwi\u0105zanych z SI, data science i robotami w r\u00f3\u017cnych rejonach \u015bwiata. Jak kultura oddzia\u0142uje na sposoby wytwarzania i programowania technologii?"},"content":{"rendered":"<p>Przez ostatni\u0105 dekad\u0119 SI by\u0142o jedn\u0105 z dziedzin, w kt\u00f3rej zaobserwowali\u015bmy najwi\u0119kszy post\u0119p. Od bazowych modeli matematycznych, kt\u00f3re by\u0142y tworzone na uniwersytetach przeszli\u015bmy do ich realnych aplikacji w krytycznych sektorach jak bankowy czy medyczny. Jednak\u017ce dotychczas nie istnia\u0142y \u017cadne spisane regu\u0142y czy warunki, kt\u00f3re takie modele musz\u0105 spe\u0142nia\u0107. Pami\u0119taj\u0105c jak trudne i niejednoznaczne jest prawo niekt\u00f3rych kraj\u00f3w, utworzenie i efektywne wdro\u017cenie norm i praw zwi\u0105zanych z SI jest w og\u00f3le mo\u017cliwe? A mo\u017ce po prostu ich nie potrzebujemy, bo algorytmy lepiej wiedz\u0105 komu przyzna\u0107 kredyt czy kogo przejecha\u0107 na drodze?<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<h2>Motywacja do tworzenia nowych norm i regulacji<\/h2>\n<p>Od zawsze spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142y skupione na tym by dane zbierane przez poszczeg\u00f3lne firmy nie by\u0142y u\u017cyte w nieodpowiedni spos\u00f3b. Tak jest te\u017c w dzisiejszych czasach, natomiast coraz wi\u0119cej os\u00f3b jest \u015bwiadomych i\u017c nie tylko dane ale te\u017c algorytmy mog\u0105 mie\u0107 szkodliwe dzia\u0142anie.<\/p>\n<p>Szczeg\u00f3lna uwaga jest zwracana na problemy r\u00f3wnouprawnienia oraz uczciwo\u015bci z kt\u00f3rymi od do\u015b\u0107 d\u0142ugiego czasu spo\u0142ecze\u0144stwa nie mog\u0105 sobie poradzi\u0107. Przyk\u0142adem tutaj mo\u017ce by\u0107 problem segregacji rasowej w USA gdzie ciemnosk\u00f3rzy pracownicy zarabiaj\u0105 mniej ni\u017c ich biali odpowiednicy [1]. Wiele regulacji zosta\u0142o w tym temacie wprowadzone natomiast ich skuteczno\u015b\u0107 jest w\u0105tpliwa, gdy\u017c w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w wi\u0119kszy wp\u0142yw maj\u0105 ludzkie przekonania i przyzwyczajenia. Temat staje si\u0119 jeszcze bardziej trudny gdy w gr\u0119 wchodzi SI, kt\u00f3rego decyzje maj\u0105 coraz wi\u0119kszy wp\u0142yw na nasze \u017cycie. Osoba kt\u00f3ra jest dyskryminowana przez taki algorytm b\u0119dzie mia\u0142a problem z wzi\u0119ciem kredytu czy mo\u017ce zosta\u0107 przejechana przez autonomicznie sterowany samoch\u00f3d. Problem jest jednak znacznie bardziej skomplikowany ni\u017c dotychczas gdy\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 modeli SI nie mo\u017ce prosto \u201cwyt\u0142umaczy\u0107\u201d dlaczego podj\u0119\u0142a tak\u0105 a nie inn\u0105 decyzj\u0119. Taki brak transparentno\u015bci mo\u017ce budzi\u0107 silnie negatywne uczucia u grup spo\u0142ecznych kt\u00f3re czuj\u0105 si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b przez niego pokrzywdzone. Dlatego te\u017c coraz wi\u0119cej m\u00f3wi si\u0119 o tym by wprowadzi\u0107 prawne regulacje kt\u00f3re mia\u0142yby na celu ochron\u0119 obywateli.<\/p>\n<p>Nie jest to zadanie \u0142atwe nie tylko pod wzgl\u0119dem technicznym ale te\u017c spo\u0142ecznym. Przede wszystkim nale\u017ca\u0142oby zapewni\u0107 by poszczeg\u00f3lne grupy algorytm\u00f3w kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na \u017cycie ludzi by\u0142y sprawiedliwe i nie powtarza\u0142y b\u0142\u0119d\u00f3w swoich ludzkich odpowiednik\u00f3w. Jest to bardzo z\u0142o\u017cony problem in\u017cynierski gdy\u017c zwykle algorytm SI tworzy si\u0119 w oparciu o dane historyczne. Innym aspektem jest wspomniana wcze\u015bniej transparentno\u015b\u0107 decyzji. Zwykle modele SI nie s\u0105 wstanie \u0142atwo wskaza\u0107 co wp\u0142yn\u0119\u0142o na ich decyzj\u0119. Problem jest jeszcze trudniejszy gdy pomy\u015blimy o algorytmach kt\u00f3re maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u201cdouczania si\u0119\u201d w czasie wykonania jak algorytmy <em>reinforced learning<\/em>.<\/p>\n<h2>R\u00f3\u017cne podej\u015bcia do regulacji<\/h2>\n<p>Punktem startowym do rozwa\u017ca\u0144 o tym jak jest i b\u0119dzie regulowana sfera SI powinien by\u0107 aktualny stan. W chwili obecnej bior\u0105c pod uwag\u0119 kraje rozwini\u0119te wyst\u0119puje do\u015b\u0107 spory dysonans mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi cz\u0119\u015bciami \u015bwiata. Najbardziej bezwzgl\u0119dne podej\u015bcie jest widoczne w Unii Europejskiej gdzie wysoka \u015bwiadomo\u015b\u0107 jej mieszka\u0144c\u00f3w doprowadzi\u0142a do powstania rygorystycznych przepis\u00f3w m\u00f3wi\u0105cych jak mo\u017cna przetwarza\u0107 dane oraz do czego ich u\u017cy\u0107. Przyk\u0142adem takiej ustawy jest GDPR. Przetwarzanie danych jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 budowania oraz dzia\u0142ania ka\u017cdego algorytmu SI dlatego ka\u017cda restrykcja dotycz\u0105ca tej dziedziny jest bardzo odczuwalna. Dalej s\u0105 natomiast Stany Zjednoczone kt\u00f3re dopiero ostatnio zacz\u0119\u0142y projektowa\u0107 ustawy kt\u00f3re maj\u0105 je zbli\u017cy\u0107 do poziomu europejskiego. Natomiast znacznie inne podej\u015bcie jest stosowane w Chinach, gdzie legislacje s\u0105 bardzo pob\u0142a\u017cliwe. Umo\u017cliwi\u0142o to powstanie wielkich platform takich jak TikTok, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest stworzenie algorytmu kt\u00f3ry pozwoli na wr\u0119cz idealne dopasowanie tre\u015bci do u\u017cytkownika tak, aby ten nie chcia\u0142 wyj\u015b\u0107 z aplikacji. Dopiero pod koniec 2021 roku Chiny zdecydowa\u0142y si\u0119 uregulowa\u0107 rynek algorytm\u00f3w rekomendacyjnych potencjalnie ze wzgl\u0119du na ich wp\u0142yw na spo\u0142ecze\u0144stwo oraz wysoki odsetek uzale\u017cnionych os\u00f3b. Warto tutaj zauwa\u017cy\u0107 i\u017c bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 czy pob\u0142a\u017cliwo\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 rz\u0105d\u00f3w wp\u0142ywa w znacznym stopniu na percepcje zwyk\u0142ego obywatela kt\u00f3ry w wi\u0119kszo\u015bci uznaje ich dzia\u0142ania jako odpowiednie.<\/p>\n<h2>Wp\u0142yw ustroju politycznego<\/h2>\n<p>Rozwa\u017caj\u0105c normy oraz prawa panuj\u0105ce w r\u00f3\u017cnych rejonach \u015bwiata nie spos\u00f3b nie zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ich korelacje z panuj\u0105cymi ustrojami politycznymi. Warto tutaj po\u015bwi\u0119ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 atencj\u0119 por\u00f3wnaniu jakie ga\u0142\u0119zie SI s\u0105 regulowane, ograniczane czy wspierane. Systemy autorytarne takie jak ten panuj\u0105cy w Chinach nie tylko przyzwalaj\u0105 ale te\u017c nawet funduj\u0105 rozw\u00f3j rozwi\u0105za\u0144 SI pozwalaj\u0105cych na \u015bledzenie swoich obywateli. Jest to w ich interesie gdy\u017c bez takowych rozwi\u0105za\u0144 sprawowanie tego stylu w\u0142adzy jest znacznie trudniejsze. Alternatywnie demokratyczne systemy reguluj\u0105 t\u0105 bran\u017c\u0119 bardzo bezwzgl\u0119dnie. W Unii Europejskiej zakazane jest \u015bledzenie a nawet przetwarzanie danych kt\u00f3re pochodz\u0105 z \u015bledzenia os\u00f3b bez ich zgody a nawet po jej uzyskaniu takie dane s\u0105 poddane szczeg\u00f3lnej ochronie i nie mog\u0105 zosta\u0107 przetwarzane w inny ni\u017c oryginalnie zamierzony spos\u00f3b. Tak znaczne r\u00f3\u017cnice s\u0105 zwi\u0105zane z podej\u015bciem obywateli poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w do bycia \u015bledzonym i ze wzgl\u0119du na swoje g\u0142\u0119bokie zakorzenienie w mentalno\u015bci ludzi prawdopodobnie nie zmieni si\u0119 w przeci\u0105gu kolejnych kilku-kilkunastu lat.<\/p>\n<h2>Kr\u00f3tki wst\u0119p do pojazd\u00f3w autonomicznych<\/h2>\n<p>Analizuj\u0105c temat wyznaczania norm i regulacji prawnych zwi\u0105zanych z szeroko poj\u0119t\u0105 sztuczn\u0105\u00a0inteligencj\u0105, nie spos\u00f3b pomin\u0105\u0107 tematu algorytm\u00f3w Active Safety w samochodach autonomicznych. Na podstawie wielomodalnych danych pochodz\u0105cych z r\u00f3\u017cnego rodzaju czujnik\u00f3w takich jak radary, lidary oraz kamery, pojazdy te mog\u0105 nie tylko znacz\u0105co u\u0142atwia\u0107 kierowanie pojazdem, np. dzi\u0119ki asystentowi pasa ruchu, lecz r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142a\u0107 w trybie autopilota, ca\u0142kowicie przejmowa\u0107 kontrol\u0119 nad sterowaniem. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce jest to spektakularne osi\u0105gni\u0119cie setek tysi\u0119cy in\u017cynier\u00f3w i naukowc\u00f3w wsp\u00f3\u0142finansowane od niemal trzech dekad przez najlepsze o\u015brodki badawcze oraz najwi\u0119kszych producent\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata. Wymaga\u0142o to nie tylko opracowania szeregu rozwi\u0105za\u0144 technologicznych, pocz\u0105wszy od algorytm\u00f3w detekcji na podstawie danych radarowych, algorytm\u00f3w wizji komputerowej, a\u017c do algorytm\u00f3w fuzji danych wielomodalnych, lecz r\u00f3wnie\u017c\u00a0opracowania i zaimplementowania licznych scenariuszy drogowych, kt\u00f3re z oczywistych przyczyn musz\u0105\u00a0zosta\u0107\u00a0zaprogramowane w takim poje\u017adzie z wyprzedzeniem. Pochodn\u0105 wszystkich tych dzia\u0142a\u0144\u00a0jest przeniesienie o\u015brodka decyzji z zawodnego m\u00f3zgu ludzkiego do niezawodnego uk\u0142adu scalonego, zmieniaj\u0105c naturaln\u0105 instynktown\u0105 reakcj\u0119 kierowcy w przekalkulowan\u0105 decyzj\u0119 algorytmu, ca\u0142kowicie wywracaj\u0105c kwesti\u0119 odpowiedzialno\u015bci za podj\u0119te dzia\u0142anie, w skrajnych przypadkach z nieumy\u015blnego spowodowania \u015bmierci w wyniku nieszcz\u0119\u015bliwego odruchu do morderstwa z premedytacj\u0105 popartego obliczeniami numerycznymi.<\/p>\n<h2>Wp\u0142yw kultury i zr\u00f3\u017cnicowanie pogl\u0105d\u00f3w w zale\u017cno\u015bci od regionu geograficznego<\/h2>\n<p>W\u015br\u00f3d debaty publicznej o pojazdach autonomicznych, najwi\u0119ksze emocje niezaprzeczalnie wzbudza temat oczekiwanego zachowania pojazdu autonomicznego w kontek\u015bcie wypadk\u00f3w drogowych, zak\u0142adaj\u0105c istnienie pewnej sytuacji konfliktowej i konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia decyzji i wyboru \u201cmniejszego z\u0142a\u201d, czego pierwotnym modelem by\u0142 dylemat wagonika opisany po raz pierwszy przez Philipp\u0119 Foot w 1967 roku. Jego uog\u00f3lnion\u0105 i uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnion\u0105 wersj\u0105\u00a0jest eksperyment Moral Machine opracowany przez MIT Media Lab, kt\u00f3ry viralowo zyska\u0142 popularno\u015b\u0107 w internecie, co pozwoli\u0142o zebra\u0107 ponad 14 mln preferencji od milion\u00f3w respondent\u00f3w z ponad 233 kraj\u00f3w i terytori\u00f3w, a nast\u0119pnie podda\u0107 wyniki szczeg\u00f3\u0142owej analizie statystycznej [6]. Badaczom uda\u0142o si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 trzy uniwersalne trendy, kt\u00f3re obowi\u0105zuj\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie:<\/p>\n<ul>\n<li>Wolimy ratowa\u0107 ludzi ni\u017c zwierz\u0119ta<\/li>\n<li>Chcemy uratowa\u0107\u00a0jak najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 os\u00f3b<\/li>\n<li>W pierwszej kolejno\u015bci chcemy uratowa\u0107 dzieci<\/li>\n<\/ul>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1356 size-full\" src=\"http:\/\/architeles.pl\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/preference_in_favour_of_sparing_characters_v2.png\" alt=\"\" width=\"773\" height=\"769\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/preference_in_favour_of_sparing_characters_v2.png 773w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/preference_in_favour_of_sparing_characters_v2-300x298.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/preference_in_favour_of_sparing_characters_v2-150x150.png 150w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/preference_in_favour_of_sparing_characters_v2-768x764.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/preference_in_favour_of_sparing_characters_v2-70x70.png 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 773px) 100vw, 773px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: left\"><em>Rys. 1. Preferencje ankietowanych dotycz\u0105ce ch\u0119ci uratowania lub po\u015bwi\u0119cenia \u017cycia poszczeg\u00f3lnych postaci z eksperymentu Moral Machine<\/em> (\u017ar\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/www.washingtonpost.com\/science\/2018\/10\/24\/self-driving-cars-will-have-decide-who-should-live-who-should-die-heres-who-humans-would-kill\/\">https:\/\/www.washingtonpost.com\/science\/2018\/10\/24\/self-driving-cars-will-have-decide-who-should-live-who-should-die-heres-who-humans-would-kill\/<\/a>)<\/p>\n<p>Badaczom uda\u0142o si\u0119 tak\u017ce dostrzec i nazwa\u0107 pewne wysokopoziomowe wzorce preferencji, na podstawie kt\u00f3rych podzielono kraje z ca\u0142ego \u015bwiata na trzy klastry:<\/p>\n<ol>\n<li>kraje zachodnie (USA, Kanada, Europa, Australia),<\/li>\n<li>kraje wschodnie (Chiny, Japonia, Indie, Arabia Saudyjska, Egipt),<\/li>\n<li>kraje Ameryki \u0141aci\u0144skiej i dawne kolonie francuskie (np. Meksyk, Wenezuela, Boliwia, Gujana, Francja, Algieria).<\/li>\n<\/ol>\n<p>Na podstawie preferencji uczestnik\u00f3w z kraj\u00f3w z tych trzech grup badaczom uda\u0142o si\u0119 sformu\u0142owa\u0107 poni\u017csze prawid\u0142owo\u015bci:<\/p>\n<ul>\n<li>W krajach wschodnich preferencja ratowania m\u0142odych os\u00f3b nie jest a\u017c tak silna jak w pozosta\u0142ych.<\/li>\n<li>W krajach Ameryki \u0141aci\u0144skiej oraz zwi\u0105zanych historycznie lub kulturowo z Francj\u0105 jest silna preferencja, aby najpierw ocali\u0107 kobiety.<\/li>\n<li>Im bardziej kapitalistyczny kraj, tym wi\u0119ksza preferencja, aby uratowa\u0107 osoby z wy\u017cszych klas spo\u0142ecznych.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Przyczyn tych preferencji nale\u017cy doszukiwa\u0107\u00a0si\u0119 aspektach kulturowych. Przyk\u0142adowo, w krajach wschodnich osoby starsze s\u0105 bardzo szanowane i respektowane, st\u0105d preferencja do ratowania m\u0142odszych \u017cy\u0107 jest s\u0142absza ni\u017c w pozosta\u0142ych krajach. Bohaterska ch\u0119\u0107 ratowania kobiet za wszelk\u0105\u00a0cen\u0119 jest cz\u0119sto argumentowana obecn\u0105 w krajach Ameryki \u0141aci\u0144skiej kultur\u0105 macho. Z kolei obecna w krajach zachodnich preferencja ratowania lekarzy i prawnik\u00f3w zamiast bezdomnych i z\u0142odziei mo\u017ce wynika\u0107 z pragmatycznego i utylitarnego podej\u015bcia do \u017cycia.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"Moral Machines: How culture changes values\u200b\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/jPo6bby-Fcg?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<h2>Co kraj, to obyczaj?<\/h2>\n<p>Algorytmy bezpiecze\u0144stwa w samochodach autonomicznych s\u0105 doskona\u0142ym punktem wyj\u015bcia do debaty publicznej nad normami i prawem dotycz\u0105cym sztucznej inteligencji w r\u00f3\u017cnych rejonach \u015bwiata w kontek\u015bcie kultury. Jest to r\u00f3wnie\u017c\u00a0doskona\u0142y punkt wyj\u015bcia, aby zauwa\u017cy\u0107 paradoks zwi\u0105zany z wp\u0142ywem r\u00f3\u017cnych warto\u015bci na formu\u0142owanie takich norm, szczeg\u00f3lnie prawnych. Po pierwsze, pojazdy mechaniczne musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 szereg kryteri\u00f3w, aby przej\u015b\u0107 homologacj\u0119 i zosta\u0107 dopuszczonymi do ruchu, zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami na terenie danego kraju. Z drugiej strony, algorytmy stosowane w pojazdach autonomicznych s\u0105 opracowywane i rozwijane przez ludzi, kt\u00f3rzy chc\u0105 tworzy\u0107 produkt, kt\u00f3ry przede wszystkim b\u0119dzie zgodny z ich w\u0142asnymi warto\u015bciami moralnymi. Z trzeciej strony, jako w\u0142a\u015bciciele pojazdu, kt\u00f3rzy przecie\u017c zap\u0142acili za niego niema\u0142e pieni\u0105dze, chcieliby\u015bmy, aby zachowywa\u0142y si\u0119 one dok\u0142adnie tak, jak my oczekujemy. Powstaje jednak pytanie, czy autopilot pojazdu autonomicznego powinien odwzorowywa\u0107 warto\u015bci moralne w\u0142a\u015bciciela, posiadacza lub kierowcy czy te\u017c by\u0107 osobn\u0105 istot\u0105 moraln\u0105, zupe\u0142nie jak kierowca Ubera, dajmy na to, zza wschodniej granicy? Je\u015bli uwzgl\u0119dnimy pozosta\u0142e zmienne, mo\u017cemy postawi\u0107 tak\u017ce poni\u017csze pytanie:<\/p>\n<p><em>Czy japo\u0144ski samoch\u00f3d kierowany przez Polaka podr\u00f3\u017cuj\u0105cego z dzieckiem po Meksyku powinien rozjecha\u0107 bezdomn\u0105, szczup\u0142\u0105 kobiet\u0119 z dwoma kotami przechodz\u0105c\u0105 przez ulic\u0119 w nieprawid\u0142owym miejscu?<\/em><\/p>\n<p>Co wi\u0119cej, na podstawie szczeg\u00f3\u0142owych wyniki analizy preferencji z eksperymentu Moral Machine, mogliby\u015bmy wyznaczy\u0107 wsp\u00f3\u0142czynniki preferencji uratowania kobiet, os\u00f3b starszych, dzieci, pieszych itd. a nast\u0119pnie przygotowa\u0107 model osobno dla ka\u017cdego kraju a mo\u017ce nawet wojew\u00f3dztwa, stanu czy prowincji. Oznacza\u0142oby to, \u017ce samoch\u00f3d m\u00f3g\u0142by dostosowywa\u0107 si\u0119 kulturowo do preferencji regionu, w kt\u00f3rym si\u0119 znajduje, i przyk\u0142adowo przejechawszy 200 metr\u00f3w za granic\u0119 m\u00f3g\u0142by zareagowa\u0107\u00a0ca\u0142kowicie inaczej ni\u017c jeszcze kilka sekund wcze\u015bniej.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1350 size-full\" src=\"http:\/\/architeles.pl\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/sparing_passengers.png\" alt=\"\" width=\"2658\" height=\"872\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/sparing_passengers.png 2658w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/sparing_passengers-300x98.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/sparing_passengers-1024x336.png 1024w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/sparing_passengers-768x252.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/sparing_passengers-1536x504.png 1536w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/sparing_passengers-2048x672.png 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2658px) 100vw, 2658px\" \/><\/p>\n<p><em>Rys. 2. Preferencje ankietowanych dotycz\u0105ce ch\u0119ci uratowania przechodni\u00f3w (1) lub pasa\u017cer\u00f3w (-1) w r\u00f3\u017cnych krajach<\/em> (\u017ar\u00f3d\u0142o: <a href=\"https:\/\/www.technologyreview.com\/2018\/10\/24\/139313\/a-global-ethics-study-aims-to-help-ai-solve-the-self-driving-trolley-problem\/\">https:\/\/www.technologyreview.com\/2018\/10\/24\/139313\/a-global-ethics-study-aims-to-help-ai-solve-the-self-driving-trolley-problem\/<\/a>)<\/p>\n<h3>Rekomendacje dla pojazd\u00f3w autonomicznych<\/h3>\n<p>Zanim rozwa\u017cymy kwesti\u0119 uregulowa\u0144 prawnych dotycz\u0105cych sztucznej inteligencji, szczeg\u00f3lnie w kwestii pojazd\u00f3w autonomicznych, przenie\u015bmy si\u0119 70 lat wstecz, do czas\u00f3w, kiedy popularne stawa\u0142y si\u0119\u2026 zwyk\u0142e samochody. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce \u015bwie\u017co ustanawiane przepisy ruchu drogowego, np. dotycz\u0105ce pierwsze\u0144stwa przejazdu, te\u017c powinny mie\u0107 charakter lokalny. W krajach francuskich b\u0119dziemy przepuszcza\u0107 kobiety; w krajach dalekiego wschodu najpierw przez skrzy\u017cowanie najpierw przejad\u0105 emeryci i renci\u015bci, z kolei w Ameryce i krajach Europy Zachodniej pierwsze\u0144stwo b\u0119dzie obliczane na podstawie dochod\u00f3w w ubieg\u0142ym roku. Oczywi\u015bcie tak si\u0119 nie sta\u0142o, i dobrze, poniewa\u017c w ka\u017cdym zak\u0105tku \u015bwiata system by\u0142by ca\u0142kowicie inny i przy okazji nadmiernie skomplikowany. Jazda samochodem to codzienna czynno\u015b\u0107, kt\u00f3ra przede wszystkim powinna by\u0107\u00a0bezpieczna, lecz r\u00f3wnie\u017c tak prosta jak to tylko mo\u017cliwe. Nic dziwnego, \u017ce wygra\u0142y wzgl\u0119dy pragmatyczne, kt\u00f3re doprecyzowano w konwencji wiede\u0144skiej o ruchu drogowym z 1968 roku.<\/p>\n<p>W 2017 roku Komisja Etyki Niemieckiego Federalnego Ministerstwa Transportu i Infrastruktury Cyfrowej opublikowa\u0142a raport zawieraj\u0105cy 20 regu\u0142 dla pojazd\u00f3w autonomicznych. Niekt\u00f3re z nich dotycz\u0105 bezpo\u015brednio omawianych dylemat\u00f3w moralnych, przyk\u0142adowo:<\/p>\n<ul>\n<li>Ochrona \u017cycia ludzkiego ma najwy\u017cszy priorytet. W ramach tego, co jest technologicznie wykonalne, systemy musz\u0105 by\u0107 zaprogramowane tak, aby akceptowa\u0107 uszkodzenia zwierz\u0105t lub mienia, je\u015bli to oznacza, \u017ce mo\u017cna zapobiec obra\u017ceniom cia\u0142a.<\/li>\n<li>W przypadku nieuniknionych sytuacji wypadkowych wszelkie rozr\u00f3\u017cnienie na podstawie cech osobistych (wiek, p\u0142e\u0107, stan fizyczny lub psychiczny) jest surowo zabronione. Zabronione jest r\u00f3wnie\u017c skompensowa\u0107 ofiary wzgl\u0119dem siebie. Jedynie og\u00f3lne programowanie maj\u0105ce na celu zmniejszenie liczby obra\u017ce\u0144 cia\u0142a mo\u017ce by\u0107 uzasadnione. Strony zaanga\u017cowane w generowanie zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z mobilno\u015bci\u0105 nie mog\u0105 po\u015bwi\u0119ca\u0107 stron niezaanga\u017cowanych.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w prawo pozostaje w tyle za technologi\u0105 o co najmniej kilka lat &#8211; przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 regulacje dotycz\u0105ce Internetu czy kryptowalut. Jednak technologia zaczyna wywiera\u0107 coraz wi\u0119kszy wp\u0142yw na nasze \u017cycie, a r\u00f3\u017cnice kulturowe wci\u0105\u017c daj\u0105 o sobie zna\u0107. W przypadku sztucznej inteligencji, liczba dziedzin, w kt\u00f3rych znajduje ona zastosowanie, jest praktycznie nieograniczona, dlatego jej standaryzacja jest zadaniem trudnym i czasoch\u0142onnym, zw\u0142aszcza \u017ce w niekt\u00f3rych przypadkach powierzamy jej nawet tak cenn\u0105 rzecz, jak ludzkie \u017cycie.<\/p>\n<h2>Literatura<\/h2>\n<ol>\n<li>Miller, S. (2020, August 7). <i>Black workers still earn less than their white counterparts<\/i>. SHRM. Retrieved May 11, 2022, from <a href=\"https:\/\/www.shrm.org\/resourcesandtools\/hr-topics\/compensation\/pages\/racial-wage-gaps-persistence-poses-challenge.aspx\">https:\/\/www.shrm.org\/resourcesandtools\/hr-topics\/compensation\/pages\/racial-wage-gaps-persistence-poses-challenge.aspx\u00a0<\/a><\/li>\n<li>Candelon, F., Charme di Carlo, R., De Bondt, M., &amp; Evgeniou, T. (2021, August 30). <i>Ai regulation is coming<\/i>. Harvard Business Review. Retrieved May 11, 2022, from <a href=\"https:\/\/hbr.org\/2021\/09\/ai-regulation-is-coming\">https:\/\/hbr.org\/2021\/09\/ai-regulation-is-coming<\/a><\/li>\n<li>Stewart, D., Lee, P., Bucaille, A., &amp; Crossan, G. (2021, November 30). <i>Ais wide shut: Ai regulation gets (even more) serious<\/i>. Deloitte Insights. Retrieved May 11, 2022, from <a href=\"https:\/\/www2.deloitte.com\/xe\/en\/insights\/industry\/technology\/technology-media-and-telecom-predictions\/2022\/ai-regulation-trends.html\">https:\/\/www2.deloitte.com\/xe\/en\/insights\/industry\/technology\/technology-media-and-telecom-predictions\/2022\/ai-regulation-trends.html\u00a0<\/a><\/li>\n<li>Arjun Kharpal, E. C. (2021, September 10). <i>The latest target of China&#8217;s Tech Regulation Blitz: Algorithms<\/i>. CNBC. Retrieved May 11, 2022, from <a href=\"https:\/\/www.cnbc.com\/2021\/09\/03\/chinas-tech-regulation-turns-to-algorithms.html\">https:\/\/www.cnbc.com\/2021\/09\/03\/chinas-tech-regulation-turns-to-algorithms.html\u00a0<\/a><\/li>\n<li>Thomas Ferretti (2021, July 15). <i>The ethics and politics of artificial intelligence<\/i>. LSE Business Review. Retrieved May 11, 2022, from <a href=\"https:\/\/blogs.lse.ac.uk\/businessreview\/2021\/07\/14\/the-ethics-and-politics-of-artificial-intelligence\/\">https:\/\/blogs.lse.ac.uk\/businessreview\/2021\/07\/14\/the-ethics-and-politics-of-artificial-intelligence\/<\/a><\/li>\n<li>Awad, E., Dsouza, S., Kim, R., Schulz, J., Henrich, J., Shariff, A., &#8230; &amp; Rahwan, I. (2018). The moral machine experiment. <i>Nature<\/i>, <i>563<\/i>(7729), 59-64. Retrieved May 12, 2022, from <a href=\"https:\/\/core.ac.uk\/download\/pdf\/231922494.pdf\">https:\/\/core.ac.uk\/download\/pdf\/231922494.pdf<\/a><\/li>\n<li>Ethics Commission&#8217;s complete report on automated and connected driving. Retrieved May 12, 2022 from <a href=\"https:\/\/bmdv.bund.de\/SharedDocs\/EN\/publications\/report-ethics-commission.pdf?__blob=publicationFile\">https:\/\/bmdv.bund.de\/SharedDocs\/EN\/publications\/report-ethics-commission.pdf?__blob=publicationFile<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przez ostatni\u0105 dekad\u0119 SI by\u0142o jedn\u0105 z dziedzin, w kt\u00f3rej zaobserwowali\u015bmy najwi\u0119kszy post\u0119p. Od bazowych modeli matematycznych, kt\u00f3re by\u0142y tworzone na uniwersytetach przeszli\u015bmy do ich realnych aplikacji w krytycznych sektorach jak bankowy czy medyczny. Jednak\u017ce dotychczas nie istnia\u0142y \u017cadne spisane regu\u0142y czy warunki, kt\u00f3re takie modele musz\u0105 spe\u0142nia\u0107. Pami\u0119taj\u0105c jak trudne i niejednoznaczne jest prawo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[15,12,150,149,122,139,20],"class_list":["post-1345","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-3","tag-ai","tag-etyka","tag-kultura","tag-normy","tag-pojazdy-autonomiczne","tag-prawo","tag-sztuczna-inteligencja"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1345","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1345"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1345\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1360,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1345\/revisions\/1360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}