{"id":1652,"date":"2022-05-30T20:34:09","date_gmt":"2022-05-30T20:34:09","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.pl\/ethics\/?p=1652"},"modified":"2022-06-04T12:24:52","modified_gmt":"2022-06-04T12:24:52","slug":"niematerialny-pieniadz-systemy-bezpieczenstwa-i-zapewnienia-pokrycia-w-swiecie-blockchain","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2022\/05\/30\/niematerialny-pieniadz-systemy-bezpieczenstwa-i-zapewnienia-pokrycia-w-swiecie-blockchain\/","title":{"rendered":"Niematerialny pieni\u0105dz, systemy bezpiecze\u0144stwa i zapewnienia pokrycia w \u015bwiecie blockchain"},"content":{"rendered":"

Co to jest i jak dzia\u0142a technologia blockchain<\/span><\/h2>\n

Blockchain to rozproszona baza danych wsp\u00f3\u0142dzielona przez w\u0119z\u0142y sieci komputerowej. S\u0142u\u017cy do bezpiecznego i zdecentralizowanego zapisu transakcji.\u00a0<\/span><\/p>\n

Dane w blockchainie gromadzone s\u0105 w strukturach nazywanych blokami. W ramach blok\u00f3w przeprowadzane s\u0105 transakcje. W transakcji mo\u017ce bra\u0107 udzia\u0142 wiele stron, i owocuj\u0105\u00a0utworzeniem nowych w\u0119z\u0142\u00f3w danych odpowiednio zakodowanych kluczami zaanga\u017cowanych stron.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Blockchain od zwyk\u0142ej bazy danych r\u00f3\u017cni si\u0119\u00a0na wiele sposob\u00f3w. Pierwsz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 jest spos\u00f3b przechowywania danych – s\u0105 one trzymane w ramach blok\u00f3w o okre\u015blonej pojemno\u015bci. Raz wprowadzone dane (transakcje zako\u0144czone sukcesem) nie podlegaj\u0105 zmianie. Po zape\u0142nieniu bloku zostaje on zamkni\u0119ty i tworzony jest nowy blok, kt\u00f3ry stanowi kontynuacj\u0119\u00a0poprzedniego, z kt\u00f3rym jest po\u0142\u0105czony. Istniej\u0105cy ci\u0105g blok\u00f3w nazywa si\u0119\u00a0blockchainem. Drug\u0105 znacz\u0105c\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 jest spos\u00f3b walidacji transakcji. W systemie zastosowana jest redundancja danych (te same dane trzymane s\u0105 na wielu w\u0119z\u0142ach wchodz\u0105cych w sk\u0142ad sieci komputerowej) a wyniki ka\u017cdej transakcji szyfrowane s\u0105 kluczem jej w\u0142a\u015bciciela. Dzi\u0119ki temu w\u0119z\u0142y sieci przed zatwierdzeniem transakcji dokonuj\u0105 sprawdzenia r\u00f3wnania stwierdzaj\u0105cego wa\u017cno\u015b\u0107 transakcji. Transakcja mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 si\u0119 sukcesem tylko wtedy, je\u017celi wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u0119z\u0142\u00f3w stwierdzi jej poprawno\u015b\u0107. System ten stanowi gwarancj\u0119\u00a0bezpiecze\u0144stwa zapisu danych bez udzia\u0142u zaufanej strony trzeciej (poniewa\u017c de facto zaufan\u0105\u00a0stron\u0105\u00a0trzeci\u0105 staje si\u0119 sama sie\u0107).<\/span><\/p>\n

Spos\u00f3b w jaki tworzone s\u0105 nowe bloki, algorytmy szyfrowania transakcji, rodzaj i forma przechowywanych danych a tak\u017ce inne szczeg\u00f3\u0142y zawarte s\u0105 w ramach protoko\u0142u opisuj\u0105cego dan\u0105 sie\u0107. Przyk\u0142adami sieci opisanych protoko\u0142em s\u0105 np. kryptowaluty.<\/span><\/p>\n

Co to s\u0105 kryptowaluty<\/span><\/h2>\n

Kryptowaluta to rodzaj waluty wirtualnej opartej na technikach kryptografii. Opiera si\u0119 ona zazwyczaj na technologii blockchain. W og\u00f3lnym sensie, polega to na dodawaniu kolejnych blok\u00f3w do \u0142a\u0144cucha blockchain, w kt\u00f3rych przechowuje si\u0119 informacje o kolejnych transakcjach. \u0141a\u0144cuch ten jest powszechnie znany, dlatego ustalanie poprawnych transakcji jest rozproszone. W zamian za generowanie kolejnych blok\u00f3w, \u201ckopacze\u201d dostaj\u0105 u\u017cywan\u0105 walut\u0119. Dodatkowo, pobieraj\u0105 oni r\u00f3wnie\u017c op\u0142at\u0119 od os\u00f3b, kt\u00f3re chcia\u0142y w czasie wytworzenia przeprowadzi\u0107 transakcj\u0119. Op\u0142ata ta usprawiedliwiona jest tym, \u017ce jest to swego rodzaju zap\u0142ata za utrzymywanie sieci i dawanie mo\u017cliwo\u015bci wykonywania operacji. Op\u0142aty te s\u0105 szczeg\u00f3lnie istotne w kryptowalutach, w kt\u00f3rych jest ograniczona liczba monet (jak na przyk\u0142ad w Bitcoinie, o kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej). Op\u0142aty te s\u0105 r\u00f3wnie\u017c swego rodzaju mechanizmem do wykonywania transakcji \u201cpriorytetowych\u201d – transakcje, kt\u00f3re p\u0142ac\u0105 wi\u0119cej (r\u00f3wnie\u017c proporcjonalnie do tego, jak du\u017ca jest to transakcja), zostan\u0105 wykonane w pierwszej kolejno\u015bci. Je\u015bli kto\u015b zaproponowa\u0142by za ma\u0142\u0105 op\u0142at\u0119, istnieje ryzyko, \u017ce tego typu transakcja nie zostanie nigdy zrealizowana. Otrzymanie nowych monet za dok\u0142adanie kolejnych blok\u00f3w (tzw. kopanie) powoduje wej\u015bcie kolejnych egzemplarzy waluty do obiegu.\u00a0<\/span><\/p>\n

Istniej\u0105 dwie najpopularniejsze metody wytwarzania nowych blok\u00f3w (oraz kilka mniej popularnych) – Proof of Work oraz Proof of Stake. W przypadku Proof of Work, kopacze wykonuj\u0105 operacje matematyczne, \u201cszukaj\u0105c\u201d rozwi\u0105zania na odpowiednie r\u00f3wnanie. Szukanie to polega na zgadywaniu warto\u015bci bardziej ni\u017c na rzeczywistym obliczaniu. Kiedy komu\u015b uda si\u0119 natrafi\u0107 na odpowiedni\u0105 warto\u015b\u0107, dostaje on prawo do\u0142o\u017cenia kolejnego bloku. W modelu tym, im wi\u0119ksz\u0105 moc obliczeniow\u0105 si\u0119 posiada, tym wi\u0119ksza szansa na otrzymanie nagrody. Dzia\u0142a to jednak r\u00f3wnie\u017c w drug\u0105 stron\u0119, im wi\u0119cej mocy obliczeniowej jest zu\u017cywanej na kopanie, kt\u00f3re \u201cnie nale\u017cy\u201d do u\u017cytkownika (pozostali kopacze), tym trudniej jest mu takiego Bitcoina uzyska\u0107. Dlatego te\u017c, istnieje r\u00f3wnie\u017c proces kopania grupowego. W przypadku Proof of Stake, osoba kt\u00f3ra mo\u017ce do\u0142o\u017cy\u0107 blok jest losowana na podstawie okre\u015blonych parametr\u00f3w (takich jak np. ilo\u015b\u0107 monet w portfelu, wiek monet i inne tego typu). Oba te podej\u015bcia maj\u0105 swoje potencjalne ryzyka. Przy Proof of Work, w przypadku gdyby jedna osoba kontrolowa\u0142a 51% sieci, by\u0142aby w stanie j\u0105 dowolnie modyfikowa\u0107 i wywo\u0142ywa\u0107 dowolne zmiany, bez jakiejkolwiek mo\u017cliwo\u015bci przeciwdzia\u0142ania ze strony pozosta\u0142ych 49%. W przypadku Proof of Stake, ryzykiem jest Fake Stake, czyli \u201czalanie\u201d czyjej\u015b pami\u0119ci RAM przez napastnika, je\u015bli protoko\u0142y przydzielania pami\u0119ci RAM nie s\u0105 odpowiednio napisane.\u00a0<\/span><\/p>\n

Czasami wymagane s\u0105 r\u00f3\u017cnego rodzaju zmiany w dzia\u0142aniu sieci (cz\u0119\u015bciowa zmiana protoko\u0142u sieci). Ze wzgl\u0119du jednak na rozproszono\u015b\u0107, aby takie zmiany mia\u0142y miejsce, wszyscy musz\u0105 si\u0119 na nie zgodzi\u0107 i ich przestrzega\u0107. Sytuacj\u0119, kiedy to ma miejsce, nazywa si\u0119 soft forkiem. Kiedy jednak nie wszyscy si\u0119 na tego typu zmiany zgadzaj\u0105, lub po prostu cz\u0119\u015b\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w chce rozpocz\u0105\u0107 w\u0142asny \u0142a\u0144cuch blok\u00f3w, od okre\u015blonego miejsca, to tak\u0105 sytuacj\u0119 nazywa si\u0119 hard forkiem. W takiej sytuacji zazwyczaj cz\u0119\u015b\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w kontynuuje \u0142a\u0144cuch w taki sam spos\u00f3b, lub implementuje chciane zmiany, natomiast pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 rozpoczyna swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 kryptowalut\u0119, na swoich warunkach. W sytuacji takiej, \u017caden u\u017cytkownik nie traci swoich monet. Istniej\u0105 one dalej zar\u00f3wno w jednej jak i w drugiej sieci. Nie oznacza to jednak, \u017ce nagle \u201cpodwoi\u0142a\u201d si\u0119 ilo\u015b\u0107 monet, poniewa\u017c zazwyczaj w takiej sytuacji, monety te trac\u0105 na warto\u015bci w por\u00f3wnaniu z innymi kryptowalutami lub zwyk\u0142ymi walutami, dlatego u\u017cytkownicy maj\u0105 wi\u0119cej ilo\u015bciowo, mniej warto\u015bciowych monet, kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 sumarycznie pozostaje mniej wi\u0119cej taka sama.<\/span><\/p>\n

Przyk\u0142ady kryptowalut<\/span><\/p>\n

Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwie najbardziej popularne i najbardziej \u201cistotne\u201d waluty – Bitcoin oraz Ether (i zwi\u0105zane z nim Etherum).<\/p>\n

Bitcoin – pierwsza na \u015bwiecie kryptowaluta, stworzona w 2009 r. przez u\u017cytkownika lub grup\u0119 u\u017cytkownik\u00f3w pod pseudonimem <\/span>Satoshi Nakamoto. Kod \u017ar\u00f3d\u0142owy jest otwarty oraz og\u00f3lnodost\u0119pny. Od pocz\u0105tku ustalono okre\u015blon\u0105 liczb\u0119 Bitcoin\u00f3w – 21 000 000. a pocz\u0105tku istnienia, za ka\u017cdy nowo dodany blok, \u201ckopacz\u201d otrzymywa\u0142 50 Bitcoin\u00f3w. W kolejnych latach nast\u0119powa\u0142 proces \u201cBitcoin halving\u201d, czyli zmniejszania o po\u0142ow\u0119 ilo\u015bci wydobytych Bitcoin\u00f3w. Nast\u0119puje on co 210 tys. wytworzonych blok\u00f3w (czyli oko\u0142o co 4 lata, ze wzgl\u0119du na 144 bloki dziennie). Ze wzgl\u0119du na ograniczon\u0105 liczb\u0119 Bitcoin\u00f3w, szczeg\u00f3lnie istotn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 op\u0142aty za wykonanie transakcji, poniewa\u017c w przysz\u0142o\u015bci b\u0119d\u0105 one pe\u0142ni\u0142y jedyna znacz\u0105c\u0105 form\u0119 zach\u0119cenia u\u017cytkownik\u00f3w do utrzymania sieci. Obecnie, platforma Bitcoin opiera si\u0119 na metodzie Proof of Work. Emisja monet Bitcoin przewidywana jest na rok 2140, jednak ju\u017c oko\u0142o 2030 roku zostanie wykopanych 99% monet, a oko\u0142o roku 2040 – 99,8%. Aby zapewni\u0107 lepsze wykorzystanie, jedn\u0105 monet\u0119 Bitcoin dzieli si\u0119 na jej mniejsze fragmenty, a najmniejsz\u0105 mo\u017cliw\u0105 jednostk\u0105 jest 1 satoshi = 0,00000001 BTC = 10<\/span>\u22128<\/span> BTC. W 2017 roku od Bitcoina nast\u0105pi\u0142 Fork kryptowaluty Bitcoin Cash, spowodowany brakiem zgody cz\u0119\u015bci u\u017cytkownik\u00f3w na proponowane zmiany.<\/span><\/p>\n

\"Bitcoin<\/p>\n

Ether – oficjalna waluta platformy Etherum, czyli platformy do obs\u0142ugi kryptowalut oraz smart contracts peer-to-peer. Za tw\u00f3rc\u0119 konceptu platformy Etherum uznaje si\u0119 Vitalika Buterina. Liczba monet Etheru jest nieograniczona, przez co jest podatna na inflacj\u0119. Mimo to, istnieje r\u00f3wnie\u017c op\u0142acanie za wykonanie transakcji, do kt\u00f3rego u\u017cywa si\u0119 specjalnej nazwy – Gas. Najmniejsz\u0105 mo\u017cliw\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Etheru jest jeden Wei, wynosz\u0105cy 10<\/span>\u221218<\/span> ETH. Obecnie, Ether wydobywany jest za pomoc\u0105 Proof of Work, jednak ze wzgl\u0119du na zwi\u0119kszaj\u0105ce si\u0119 skomplikowanie protoko\u0142u Etherum (Difficulity bomb), planowane jest przej\u015bcie na Proof of Stake. Data dokonania tego jest jednak ci\u0105gle odsuwana w czasie. W 2016 roku nast\u0105pi\u0142 Fork od Etherum waluty Etherum Classic. By\u0142 on spowodowany brakiem zgody na to, jak post\u0105pic z zaistnia\u0142ym wypadkiem. Ot\u00f3\u017c z powodu b\u0142\u0119du w kodzie, 50 mln ze 150 mln podarowanych na rozw\u00f3j platformy zosta\u0142o skradzione. Postanowiono wtedy na cofni\u0119cie si\u0119 do stanu sprzed kradzie\u017cy. Jednak cz\u0119\u015b\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w chcia\u0142a kontynuowa\u0107 od miejsca, w jakim byli, dlatego wydarzy\u0142 si\u0119 Fork.<\/span><\/p>\n

\"Plik:Ethereum-icon-purple.svg<\/p>\n

Kryptowaluty na \u015bwiecie i ich zachowanie w ekonomii<\/span><\/h2>\n

Warto\u015b\u0107 kryptowalut jest bardzo dynamiczna. Jednocze\u015bnie, niekt\u00f3re z nich mog\u0105 traci\u0107 na warto\u015bci, podczas gdy inne dynamicznie rosn\u0105. Opinie na ich temat s\u0105 r\u00f3wnie\u017c bardzo r\u00f3\u017cne. Niekt\u00f3rzy eksperci twierdz\u0105, \u017ce Bitcoin jest zbyt niestabiln\u0105 walut\u0105, aby by\u0142a oficjalnie u\u017cywana w normalnym obiegu. Inni twierdz\u0105, \u017ce warto\u015b\u0107 Bitcoina b\u0119dzie z czasem zmierza\u0142a do warto\u015bci zero. W tym samym czasie Salwador akceptuje Bitcoin jako prawnie oficjalny \u015brodek p\u0142atniczy. Istnieje jednak co o \u015brodku. Stablecoiny, czyli kryptowaluty, kt\u00f3re s\u0105 na sta\u0142e powi\u0105zane z \u201cklasyczn\u0105\u201d walut\u0105. Dzi\u0119ki temu, ich warto\u015b\u0107 jest bardzo zbli\u017cona do warto\u015bci waluty z kt\u00f3r\u0105 s\u0105 powi\u0105zane. Pierwsz\u0105 tego typu walut\u0105 by\u0142a BitUSD, jednak najbardziej popularn\u0105 walut\u0105 jest Tether, kt\u00f3ry jest zabezpieczony za pomoc\u0105 dolara ameryka\u0144skiego. W praktyce jest on g\u0142\u00f3wnie wykrozystywany do zakupy innych kryptowalut. Tego typu waluty, przy dodatkowych regulacjach prawnych, mog\u0105 spe\u0142nia\u0107 rol\u0119 pieni\u0105dza elektronicznego.<\/span><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a<\/span><\/h2>\n
    \n
  • obrazek wizualizacji sieci – https:\/\/neo4j.com\/blog\/import-bitcoin-blockchain-neo4j\/<\/span><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Co to jest i jak dzia\u0142a technologia blockchain Blockchain to rozproszona baza danych wsp\u00f3\u0142dzielona przez w\u0119z\u0142y sieci komputerowej. S\u0142u\u017cy do bezpiecznego i zdecentralizowanego zapisu transakcji.\u00a0 Dane w blockchainie gromadzone s\u0105 w strukturach nazywanych blokami. W ramach blok\u00f3w przeprowadzane s\u0105 transakcje. W transakcji mo\u017ce bra\u0107 udzia\u0142 wiele stron, i owocuj\u0105\u00a0utworzeniem nowych w\u0119z\u0142\u00f3w danych odpowiednio zakodowanych kluczami […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1652","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1652"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1785,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1652\/revisions\/1785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}