{"id":1702,"date":"2022-06-01T23:38:47","date_gmt":"2022-06-01T23:38:47","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.pl\/ethics\/?p=1702"},"modified":"2022-06-02T11:35:51","modified_gmt":"2022-06-02T11:35:51","slug":"data-science-i-neuronauki-czy-na-postawie-danych-neurobiologicznych-odczytamy-ludzkie-mysli-i-jakie-wiaza-sie-z-tym-zagrozenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2022\/06\/01\/data-science-i-neuronauki-czy-na-postawie-danych-neurobiologicznych-odczytamy-ludzkie-mysli-i-jakie-wiaza-sie-z-tym-zagrozenia\/","title":{"rendered":"Data Science i Neuronauki – czy na postawie danych neurobiologicznych odczytamy ludzkie my\u015bli i jakie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z tym zagro\u017cenia"},"content":{"rendered":"

Koncepcja czytania lub modyfikowania my\u015bli a tak\u017ce kontroli umys\u0142u czy fuzji ludzkiego m\u00f3zgu ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 jest powszechnie znana w utworach science fiction. Ale nie tylko autorzy fantastyki naukowej interesuj\u0105 si\u0119 tym, co kryje ludzki umys\u0142. Mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce w pewnym sensie psychologia czy psychiatria s\u0105 naukami staraj\u0105cymi si\u0119 znale\u017a\u0107 odpowied\u017a na pytanie, co siedzi w ludzkiej g\u0142owie, zrozumie\u0107 mechanizmy steruj\u0105ce emocjami i zachowaniami czy wreszcie wp\u0142ywa\u0107 na nie, czy to w szczytnym celu jak np. leczenie uzale\u017cnie\u0144 i zmiana nawyk\u00f3w na lepsze, czy te\u017c po to, by lud\u017ami manipulowa\u0107, tak by kupili dany produkt albo wsparli jak\u0105\u015b inicjatyw\u0119.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Od wielu lat futury\u015bci przewidywali pojawianie si\u0119 technologii czytaj\u0105cych ludziom w my\u015blach. I chocia\u017c odczytywanie sygna\u0142\u00f3w m\u00f3zgowych jest mo\u017cliwe od kilkudziesi\u0119ciu lat, wci\u0105\u017c obecne s\u0105 trudno\u015bci z ich prawid\u0142ow\u0105 interpretacj\u0105. Wszystko to jednak si\u0119 zacz\u0119\u0142o si\u0119 zmieni\u0105\u0107 wraz z szybkim rozwojem sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego oraz urz\u0105dze\u0144 dysponuj\u0105cych tzw BCI (brain-computer interface)<\/p>\n

Powstanie takich technologii mo\u017ce w du\u017cym stopniu wp\u0142yn\u0105\u0107 na codzienne \u017cycie cz\u0142owieka. Zaczynaj\u0105c od powstania aplikacji sterowanych my\u015blami, samochod\u00f3w oraz smart home\u2019\u00f3w, technologie pozwalaj\u0105ce na bezpo\u015bredni odczyt informacji z m\u00f3zgu potrafi\u0142yby zmierzy\u0107 IQ cz\u0142owieka, zidentyfikowa\u0107 jego mocne i s\u0142abe strony, jego osobowo\u015b\u0107 i okre\u015bli\u0107 zdolno\u015b\u0107 do przyswajania okre\u015blonych rodzaj\u00f3w informacji. Mo\u017cna si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107 jaki mia\u0142o by to wp\u0142yw na przysz\u0142y wyb\u00f3r \u015bcie\u017cki edukacji i kariery.<\/p>\n

Rozw\u00f3j neuronauki w medycynie m\u00f3g\u0142by przyspieszy\u0107 i u\u0142atwi\u0107 zdiagnozowanie chor\u00f3b, po prostu \u201cczytaj\u0105c\u201d pewne rzeczy z m\u00f3zgu, a dla ludzi z tzw „zespo\u0142em zamkni\u0119cia”, czyli stanem, w kt\u00f3rym pacjent jest przytomny i \u015bwiadomy swojego otoczenia, ale nie mo\u017ce si\u0119 z nim komunikowa\u0107 przez cz\u0119\u015bciowy lub ca\u0142kowity parali\u017c, bezpo\u015brednia komunikacja za pomoc\u0105 my\u015bli by\u0142aby bardzo pomocna, stanowi\u0105c jedyne sensowne \u017ar\u00f3d\u0142o ich komunikacji ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym.<\/p>\n

Istnieje jednak wiele obaw dotycz\u0105cych zastosowa\u0144 neurotechnologii, zw\u0142aszcza powodu tego, \u017ce przyci\u0105ga ona uwag\u0119 wojska, rz\u0105d\u00f3w i firm technologicznych.<\/p>\n

Na dzie\u0144 dzisiejszy pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej urz\u0105dze\u0144 neurotechnologicznych, a neuronauka robi si\u0119 przedmiotem zainteresowania coraz wi\u0119kszej ilo\u015bci firm, np. Facebook i Neuralink Elona Muska. Poni\u017cej zaprezentowano kilka przyk\u0142ad\u00f3w tego typu technologii.<\/p>\n

Przyk\u0142ady technologii potrafi\u0105cych odczytywa\u0107 i interpretowa\u0107 sygna\u0142y pochodz\u0105ce z m\u00f3zgu
\n<\/b><\/h2>\n

fMRI<\/b><\/h3>\n

Neurobiolog Marcel Just i jego wsp\u00f3\u0142pracownicy z Carnegie Mellon University wykorzystali obrazowanie m\u00f3zgu fMRI i uczenie maszynowe do rozszyfrowania tego, co my\u015bli cz\u0142owiek. fMRI (funkcjonalny rezonans magnetyczny) to technika obrazowania aktywno\u015bci m\u00f3zgu, kt\u00f3ra pozwala m.in. zaobserwowa\u0107 jego prac\u0119 podczas wykonywania okre\u015blonych czynno\u015bci umys\u0142owych. Badania pokaza\u0142y, \u017ce fMRI potrafi wykry\u0107 i zlokalizowa\u0107 aktywno\u015b\u0107 m\u00f3zgu, gdy osoba my\u015bli o okre\u015blonym s\u0142owie.<\/p>\n

Naukowcy najpierw zbudowali model, kt\u00f3ry przyjmowa\u0142 wzorce aktywacji fMRI (aktywne obszary m\u00f3zgu) dla 60 rzeczownik\u00f3w podzielonych na 12 kategorii, w tym zwierz\u0119ta, cz\u0119\u015bci cia\u0142a, budynki, ubrania, owady, pojazdy i warzywa. Ponadto model analizowa\u0142 zbi\u00f3r tekst\u00f3w, zawieraj\u0105cy ponad 3 biliony s\u0142\u00f3w, zapami\u0119tuj\u0105c jak ka\u017cdy rzeczownik zosta\u0142 u\u017cyty w odniesieniu do zestawu 25 czasownik\u00f3w zwi\u0105zanych z funkcjami sensorycznymi lub motorycznymi. Maj\u0105ce ww. dane, model m\u00f3g\u0142 przewidzie\u0107 wzorce aktywacji dla tysi\u0105ca innych rzeczownik\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Przewidywane obrazy fMRI dla s\u0142\u00f3w \u201eseler\u201d i \u201esamolotu\u201d wykazuj\u0105 znacz\u0105ce podobie\u0144stwa z obserwowanymi obrazami dla ka\u017cdego s\u0142owa. Kolor czerwony oznacza obszary o wysokiej aktywno\u015bci, niebieski oznacza nisk\u0105 aktywno\u015b\u0107.<\/em><\/p>\n

\u201cM\u00f3zg reprezentuje znaczenie konkretnego rzeczownika w obszarach zwi\u0105zanych z tym, jak ludzie go wyczuwaj\u0105 lub nim manipuluj\u0105. Na przyk\u0142ad znaczenie jab\u0142ka jest reprezentowane w obszarach m\u00f3zgu odpowiedzialnych za smakowanie, w\u0105chanie, \u017cucie. Jab\u0142ko jest tym, co z nim robisz<\/i>\u201d, twierdzi Mitchell, jeden z tw\u00f3rc\u00f3w modelu [3]. Wzorce aktywacji dla poszczeg\u00f3lnych s\u0142\u00f3w nie zale\u017c\u0105 od cz\u0142owieka i od tego, w jakim j\u0119zyku m\u00f3wi cz\u0142owiek.<\/p>\n

Dalsze badania polega\u0142y na pr\u00f3bach identyfikacji nie tylko s\u0142\u00f3w, ale te\u017c bardziej skomplikowanych my\u015bli, np. \u201c\u015awiadek krzycza\u0142 podczas procesu\u201d (ang. \u201cThe witness shouted during the trial\u201d). W badaniu wykorzystano 42 cechy, takie jak osobowo\u015b\u0107, otoczenie, interakcje spo\u0142eczne i inne. Ka\u017cda z tych cech aktywuje r\u00f3\u017cne obszary m\u00f3zgu i na tej podstawie model pr\u00f3bowa\u0142 przewidzie\u0107 jakiego rodzaju my\u015bli mia\u0142a dana osoba. Skuteczno\u015b\u0107 modelu wynios\u0142a 87%.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Predykcja zda\u0144 na podstawie 42 cech<\/em><\/p>\n

Podczas licznych bada\u0144 i pr\u00f3b odczytywania my\u015bli, naukowcy dokonali prze\u0142omowej obserwacji u ludzi z my\u015blami samob\u00f3jczymi. Badaj\u0105c wzorce aktywno\u015bci m\u00f3zgu podczas my\u015blenia o s\u0142owie „\u015bmier\u0107” okaza\u0142o si\u0119 \u017ce s\u0105 one podobne u wi\u0119kszo\u015bci ludzi, za wyj\u0105tkiem ludzi my\u015bl\u0105cych o samob\u00f3jstwie.<\/p>\n

\u201eOdkryli\u015bmy, \u017ce istniej\u0105 pewne koncepcje, kt\u00f3re zosta\u0142y zmodyfikowane u ludzi, kt\u00f3rzy my\u015bleli o samob\u00f3jstwie<\/i>\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Just Nikki Battiste z CBS News. \u201eA nasza metoda by\u0142a w stanie wykry\u0107 te r\u00f3\u017cnice i dok\u0142adnie przeanalizowa\u0107, z czego s\u0105 z\u0142o\u017cone<\/i>\u201d.<\/p>\n

Dr Marcel Just i jego zesp\u00f3\u0142 nie s\u0105 jedynymi naukowcami, pr\u00f3buj\u0105cymi odczyta\u0107 my\u015bli cz\u0142owieka za pomoc\u0105 fMRI. Japo\u0144scy naukowcy z Uniwersytetu w Kioto pracuj\u0105 nad modelem u\u017cywaj\u0105cym zdj\u0119cia fMRI i sie\u0107 neuronow\u0105. Badanej osobie pokazuj\u0105 zdj\u0119cia i model pr\u00f3buj\u0119 oszacowa\u0107, co jest na tych zdj\u0119ciach.\u00a0<\/span><\/p>\n

Podobne badania prowadz\u0105 te\u017c naukowcy z Uniwersytetu Purdue, pr\u00f3buj\u0105c odczyta\u0107 z fMRI co jest na filmiku, pokazanym badanej osobie. <\/span><\/p>\n

https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Qh5_uMGXl1g<\/a><\/p>\n

Sygna\u0142y nerwowo-mi\u0119\u015bniowe
\n<\/b><\/h3>\n

Deweloperzy z MIT stworzyli przyczepiane do twarzy urz\u0105dzenie oraz aplikacj\u0119 opart\u0105 na uczeniu maszynowym, kt\u00f3ra przeprowadza konwersj\u0119 mowy na tekst w czasie rzeczywistym. Naukowcy wykorzystali sie\u0107 neuronow\u0105, aby dopasowa\u0107 okre\u015blone sygna\u0142y nerwowo-mi\u0119\u015bniowe do okre\u015blonych s\u0142\u00f3w. U ka\u017cdej osoby wygl\u0105da to nieco inaczej, jednak badaczom uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 dok\u0142adno\u015b\u0107 na poziomie 92% ju\u017c po 15 minutach treningu.<\/p>\n

Poniewa\u017c elektrody na urz\u0105dzeniu przechwytuj\u0105 sygna\u0142y nerwowo-mi\u0119\u015bniowe wysy\u0142ane przez m\u00f3zg do twarzy, a aplikacja za pomoc\u0105 uczenia maszynowego konwertuje je na tekst, urz\u0105dzenie nie do ko\u0144ca czyta w my\u015blach, tylko raczej obserwuje „instrukcje” wysy\u0142ane z m\u00f3zgu do twarzy.<\/p>\n

https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=RuUSc53Xpeg<\/a><\/p>\n

Projekt Neuralink
\n<\/b><\/h3>\n

W lipcu 2019 roku Elon Musk og\u0142osi\u0142, \u017ce zamierza pracowa\u0107 nad opracowaniem czipu wszczepianego bezpo\u015brednio do m\u00f3zgu, kt\u00f3ry pozwoli\u0142by u\u017cytkownikowi kontrolowa\u0107 r\u00f3\u017cne urz\u0105dzenia, np. komputer, za pomoc\u0105 sygna\u0142\u00f3w elektrycznych przep\u0142ywaj\u0105cych przez neurony. Badania wykazuj\u0105, \u017ce czipy kontrolowane w ten spos\u00f3b s\u0105 p\u0142ynnie integrowane z u\u017cytkownikiem i da si\u0119 ich w intuicyjny spos\u00f3b u\u017cywa\u0107. Podstawowym zastosowaniem tego typu urz\u0105dze\u0144 by\u0142aby np. pomoc pacjentom maj\u0105cym trudno\u015bci z komunikacj\u0105 ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym, np. z powodu parali\u017cu. Urz\u0105dzenie takie potrafi\u0142oby skanowa\u0107 tzw. \u201cmy\u015bli werbalne\u201d poprzez wykrywanie aktywno\u015bci neuron\u00f3w i nast\u0119pnie syntetyzowa\u0107 z nich mow\u0119.<\/p>\n

Innym celem, w jakim Musk planuje wykorzysta\u0107 swoje implanty, jest synteza ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 w celu zachowania wolnej woli cz\u0142owieka nawet gdy AI stanie si\u0119 ju\u017c na tyle zaawansowane, \u017ce prze\u015bcignie ludzkie mo\u017cliwo\u015bci. Na chwil\u0119 obecn\u0105 wci\u0105\u017c s\u0105 to jednak spekulacje maj\u0105ce wi\u0119cej wsp\u00f3lnego z science fiction ni\u017c faktycznym stanem nauki na dzie\u0144 dzisiejszy.<\/p>\n

Neuralink sk\u0142ada si\u0119 z 96 w\u0119z\u0142\u00f3w elektrod, ka\u017cdy zawieraj\u0105cy 32, co daje \u0142\u0105cznie 3072 elektrody, podczas gdy wcze\u015bniejsze badania nad t\u0105 technologi\u0105 ogranicza\u0142y si\u0119 do maksymalnie 256. Tak znaczny skok ilo\u015bciowy pozwala na radykalne zwi\u0119kszenie precyzji w interpretowaniu sygna\u0142\u00f3w m\u00f3zgowych. Najbardziej spektakularnym eksperymentem przeprowadzonym z u\u017cyciem tego urz\u0105dzenia by\u0142o zastosowanie go do nauczenia ma\u0142py gry w Pong. Na podstawie analizy aktywno\u015bci neuron\u00f3w mo\u017cliwe by\u0142o utworzenie modelu \u0142\u0105cz\u0105cego konkretne akcje w grze z jakim\u015b wzorcem aktywno\u015bci. Dzi\u0119ki temu ma\u0142pa by\u0142a w stanie do\u015b\u0107 dobrze radzi\u0107 sobie w grze.<\/p>\n

Zagro\u017cenia p\u0142yn\u0105ce ze stosowania osi\u0105gni\u0119\u0107 neuronauki
\n<\/b><\/h2>\n

Projekty pokroju Neuralink oraz omawiana w tym artykule technologia pozwalaj\u0105ca czyta\u0107 w my\u015blach (nawet je\u017celi wci\u0105\u017c w bardzo ograniczonym zakresie, tak \u017ce trudno to nazwa\u0107 pe\u0142noprawnym czytaniem w my\u015blach) oczywi\u015bcie nie s\u0105 wolne od zagro\u017ce\u0144. Ludzkie my\u015bli od zawsze by\u0142y uznawane za sfer\u0119 intymn\u0105. Mo\u017cna obserwowa\u0107 zachowania jednostki, czyta\u0107 napisane przez ni\u0105 teksty i wys\u0142ucha\u0107, co ma do powiedzenia, ale nigdy nie mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119, co siedzi w jej g\u0142owie – to podstawowe za\u0142o\u017cenie, na kt\u00f3rym oparte s\u0105 wszystkie interakcje spo\u0142eczne. Perspektywa zmiany w tym zakresie intuicyjnie kojarzy si\u0119 z czym\u015b przera\u017caj\u0105cym – korporacje zyskuj\u0105ce ostateczn\u0105 form\u0119 dost\u0119pu do informacji o u\u017cytkowniku ich produkt\u00f3w i us\u0142ug, przest\u0119pcy wyci\u0105gaj\u0105cy PIN do karty wprost z g\u0142owy, ujawnianie intymnych sekret\u00f3w i informacji o osobie, kt\u00f3rymi nie chce si\u0119 ona dzieli\u0107 z niekt\u00f3rymi lud\u017ami\u2026 Problemy mo\u017cna wymienia\u0107 bez ko\u0144ca.<\/p>\n

Otwarta pozostaje te\u017c kwestia samego bezpiecze\u0144stwa czysto zdrowotnego – nie ma gwarancji, \u017ce implanty pozwalaj\u0105ce \u0142\u0105czy\u0107 umys\u0142 cz\u0142owieka z interfejsem maszyny b\u0119d\u0105 bezpieczne. Nawet je\u015bli operacja wszczepienia takiej technologii sama w sobie stanie si\u0119 rutynowym zabiegiem, zawsze mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 efekty uboczne, teoretycznie nawet po d\u0142ugim okresie u\u017cytkowania.<\/p>\n

Technologie pozwalaj\u0105ce na poznanie ludzkich my\u015bli staj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie niebezpiecznym narz\u0119dziem w r\u0119kach cenzor\u00f3w i polityk\u00f3w. W tym momencie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 bowiem jakiekolwiek pr\u00f3by obej\u015bcia cenzury czy ukrycia prawdziwych pogl\u0105d\u00f3w i zamiar\u00f3w przed totalitarnym rz\u0105dem. W spo\u0142ecze\u0144stwie zbudowanym na bazie otwartego dost\u0119pu do umys\u0142u ka\u017cde niepos\u0142usze\u0144stwo, nawet je\u015bli moralnie uzasadnione, stawa\u0142oby si\u0119 transparentne i mo\u017cliwe do ukarania, nie pozostawiaj\u0105c aparatowi w\u0142adzy \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci. Ka\u017cdy, kto dysponowa\u0142by odpowiednimi urz\u0105dzeniami i \u015brodkami, by stosowa\u0107 je na masow\u0105 skal\u0119, znalaz\u0142by si\u0119 w posiadaniu monitoringu idealnego – jakakolwiek opozycja by\u0142aby bez szans.<\/p>\n

Zagro\u017ceniem innego rodzaju s\u0105 natomiast w\u0105tpliwo\u015bci co do samej metodyki bada\u0144 przeprowadzanych w ramach rozwoju neuronauki. Wiele eksperyment\u00f3w np. z zakresu fMRI pos\u0142uguje si\u0119 poj\u0119ciami takimi jak „pami\u0119\u0107” czy „\u015bwiadomo\u015b\u0107” jakby by\u0142y one dobrze znane i zdefiniowane, podczas gdy z naukowego punktu widzenia terminy te skrywaj\u0105 wiele tajemnic i niejednoznaczno\u015bci. Oznacza to, \u017ce powi\u0105zanie mi\u0119dzy analizowan\u0105 aktywno\u015bci\u0105 m\u00f3zgu a \u015bwiadomymi my\u015blami. To, \u017ce neurony wykazuj\u0105 inn\u0105 aktywno\u015b\u0107 w zale\u017cno\u015bci od s\u0142owa, o kt\u00f3rym my\u015bli dana osoba, nie oznacza na pewno, \u017ce to m\u00f3zg decyduje o tym rozr\u00f3\u017cnieniu – jedyne, co mo\u017cna stwierdzi\u0107, to to, \u017ce rozr\u00f3\u017cnienia dokonuje ju\u017c sama osoba, podczas gdy jej m\u00f3zg s\u0142u\u017cy wy\u0142\u0105cznie jako organ wspieraj\u0105cy tego typu zachowanie.<\/p>\n

Podsumowanie<\/b><\/h2>\n

Mimo oczywistych niebezpiecze\u0144stw, jakie stwarza mo\u017cliwo\u015b\u0107 poznania cudzych my\u015bli nawet w niepe\u0142nym zakresie, spo\u0142ecze\u0144stwo oparte o powszechne stosowanie urz\u0105dze\u0144 to umo\u017cliwiaj\u0105cych niekoniecznie musia\u0142oby jednoznacznie sta\u0107 si\u0119 dystopi\u0105. Jawny dost\u0119p do my\u015bli umo\u017cliwi\u0142by rozwi\u0105zywanie wielu nieporozumie\u0144. Cz\u0119sto trudno jest wyrazi\u0107 jak\u0105\u015b koncepcj\u0119 s\u0142owami i t\u0142umacz\u0105c co\u015b komu\u015b nierzadko mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce pro\u015bciej by\u0142oby, gdyby rozm\u00f3wca m\u00f3g\u0142 \u201czajrze\u0107 bezpo\u015brednio do g\u0142owy\u201d. Mia\u0142oby to tak\u017ce zastosowanie w bardziej istotnych sprawach, np. w kryminalistyce. Niepotrzebne by\u0142yby ju\u017c skomplikowane \u015bledztwa by dowie\u015b\u0107 czyjej\u015b winy lub niewinno\u015bci. Z drugiej strony, wiele z om\u00f3wionych zagro\u017ce\u0144 wcale nie s\u0105 tak straszne, na jakie wygl\u0105daj\u0105, a przynajmniej nie s\u0105 straszniejsze od ju\u017c istniej\u0105cej rzeczywisto\u015bci – przyk\u0142adowo, ju\u017c teraz najwi\u0119ksze korporacje dzi\u0119ki \u015bledzeniu lokalizacji u\u017cytkownika i aktywno\u015bci w sieci s\u0105 w stanie bardzo du\u017co powiedzie\u0107 o jego zainteresowaniach czy nawykach. W codziennej interakcji z innymi lud\u017ami r\u00f3wnie\u017c ca\u0142kiem sporo informacji mo\u017cna wynie\u015b\u0107 z ich zachowa\u0144 czy s\u0142\u00f3w, nierzadko odgaduj\u0105c, co akurat maj\u0105 na my\u015bli.<\/p>\n

Bibliografia<\/b><\/h2>\n
    \n
  1. https:\/\/www.kliniki.pl\/wiedza\/funkcjonalny-rezonans-magnetyczny-fmri-co-to-takiego\/<\/a><\/li>\n
  2. https:\/\/blogs.scientificamerican.com\/observations\/mind-reading-and-mind-control-technologies-are-coming\/<\/a><\/li>\n
  3. https:\/\/www.nsf.gov\/news\/news_summ.jsp?cntn_id=111641<\/a><\/li>\n
  4. http:\/\/www.ccbi.cmu.edu\/reprints\/Wang_Just_HBM-2017_Journal-preprint.pdf<\/a><\/li>\n
  5. https:\/\/www.cbsnews.com\/news\/new-research-shows-promise-in-spotting-suicidal-thoughts\/<\/a><\/li>\n
  6. https:\/\/www.nature.com\/articles\/ncomms15037<\/a><\/li>\n
  7. https:\/\/news.mit.edu\/2018\/computer-system-transcribes-words-users-speak-silently-0404<\/a><\/li>\n
  8. DADIA, Tal; GREENBAUM, Dov. Neuralink: The ethical \u2018rithmatic of reading and writing to the brain. AJOB neuroscience<\/i>, 2019, 10.4: 187-189.<\/li>\n
  9. FIANI, Brian, et al. An Examination of Prospective Uses and Future Directions of Neuralink: The Brain-Machine Interface. Cureus<\/i>, 2021, 13.3.<\/li>\n
  10. https:\/\/neuralink.com\/blog\/monkey-mindpong<\/a><\/li>\n
  11. https:\/\/blog.oup.com\/2013\/05\/dangerous-assumptions-in-neuroscience<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Koncepcja czytania lub modyfikowania my\u015bli a tak\u017ce kontroli umys\u0142u czy fuzji ludzkiego m\u00f3zgu ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 jest powszechnie znana w utworach science fiction. Ale nie tylko autorzy fantastyki naukowej interesuj\u0105 si\u0119 tym, co kryje ludzki umys\u0142. Mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce w pewnym sensie psychologia czy psychiatria s\u0105 naukami staraj\u0105cymi si\u0119 znale\u017a\u0107 odpowied\u017a na pytanie, co […]<\/p>\n","protected":false},"author":40,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[15,166,167,165,164,163],"class_list":["post-1702","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-ai","tag-bci","tag-fmri","tag-mind-control","tag-mind-reading","tag-neuroscience"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/40"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1702"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1702\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1719,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1702\/revisions\/1719"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}