{"id":2322,"date":"2022-12-01T11:30:24","date_gmt":"2022-12-01T11:30:24","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.pl\/ethics\/?p=2322"},"modified":"2022-12-01T12:45:14","modified_gmt":"2022-12-01T12:45:14","slug":"nudge-technology-kiedy-technologia-koryguje-ludzkie-zachowanie-analiza-przypadkow-i-aspekty-etyczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2022\/12\/01\/nudge-technology-kiedy-technologia-koryguje-ludzkie-zachowanie-analiza-przypadkow-i-aspekty-etyczne\/","title":{"rendered":"Nudge Technology – kiedy technologia koryguje ludzkie zachowanie, analiza przypadk\u00f3w i aspekty etyczne"},"content":{"rendered":"

Codziennie napotykamy na swojej drodze wiele wybor\u00f3w i staramy si\u0119 podejmowa\u0107 jak najlepsze decyzje, ale czy te przemy\u015blane decyzje s\u0105 faktycznie nasze? Ka\u017cdy wyb\u00f3r jest podatne na wp\u0142ywy \u015brodowiska oraz emocji. Czy to oznacza, \u017ce technologiczna pomoc w tym zakresie jest obszarem o niezmiernym potencjale dla ulepszania ludzkiego \u017cycia? A mo\u017ce ogromnym zagro\u017ceniem dla autonomii i wolno\u015bci? Nudge technology opiera si\u0119 na wp\u0142ywie na ludzkie zachowanie w przewidziany spos\u00f3b za pomoc\u0105 zmian \u015brodowiska decyzyjnego, korzystaj\u0105c z wiedzy z zakresu psychologii poznawczej i ekonomii behawioralnej. Czy u\u017cywany ju\u017c wszechstronnie nudging toruje drog\u0119 do wyczekiwanej optymalizacji decyzyjno\u015bci?<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Czym jest nudge?<\/strong><\/span><\/p>\n

Poj\u0119cie \u201enudge\u201d zosta\u0142o spopularyzowane za spraw\u0105 wydanej w 2008 roku ksi\u0105\u017cki \u201eNudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness\u201d autorstwa ekonomisty Richarda Thalera i profesor prawa Cass Sunstein. W tej publikacji definiuj\u0105 oni nudge jako jakikolwiek aspekt architektury wyboru, kt\u00f3ry zmienia ludzkie zachowanie w przewidziany spos\u00f3b i bez zabraniania jakiejkolwiek opcji lub znacz\u0105cej zmiany pobudek ekonomicznych. Nudging wykorzystuje psychologi\u0119 podejmowania decyzji nakierowuj\u0105c u\u017cytkownika na inne rozwi\u0105zania, a nie zmuszaj\u0105 lub zabraniaj\u0105 wyboru kt\u00f3rej\u015b z opcji. Thaler i Sunstein twierdz\u0105, \u017ce mo\u017cliwe jest pomaganie osobom w podejmowaniu racjonalniejszych wybor\u00f3w przez delikatne zmiany w \u015brodowiskach, w kt\u00f3rych podejmuj\u0105 decyzje. A wi\u0119c, autorzy teorii Nudge postuluj\u0105, i\u017c wp\u0142yw \u015brodowiska, emocji i interakcji niezaprzeczalnie wp\u0142ywa na procesy podejmowania decyzji u ludzi.<\/p>\n

Pod poj\u0119ciem \u201enudge\u201d mo\u017ce kry\u0107 si\u0119 wiele r\u00f3\u017cnorodnych instrument\u00f3w, dlatego Brett Frischmann w artykule \u201eNudging Humans\u201d (2022) wyr\u00f3\u017cnia trzy kryteria dla ich definiowania, na podstawie wy\u017cej wspomnianej ksi\u0105\u017cki Thaler i Sunstein, oraz innych tekst\u00f3w ich autorstwa.<\/p>\n

    \n
  1. Nudging zawiera kontekst w jakim ludzie podejmuj\u0105 decyzj\u0119<\/span> (architektur\u0119 wyboru).<\/li>\n<\/ol>\n

    Nudge nie jest przymusem. De facto architektura wyboru jest tak naprawd\u0119 powszechny\u0105 praktyk\u0105. Regularnie wp\u0142ywamy na zakres wybor\u00f3w innych z uwagi na umiejscowienie w spo\u0142ecze\u0144stwie, np. poprzez liczb\u0119 zaprezentowanych wybor\u00f3w, ton w jakim owe wybory s\u0105 przez nas przedstawiane, ale r\u00f3wnie\u017c jaka opcja jest uznawana za domy\u015bln\u0105. Architektura wyboru jest wi\u0119c projektem r\u00f3\u017cnorodnych sposob\u00f3w przedstawiania wybor\u00f3w dla u\u017cytkownik\u00f3w oraz jego wp\u0142ywem na podejmowane decyzje.<\/p>\n

      \n
    1. Nudging opiera si\u0119 na danych.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

      Thaler i Sunstein twierdz\u0105, \u017ce osoby projektuj\u0105ce nudging musz\u0105 by\u0107 skrupulatne i wykszta\u0142cone w dziedzinach nauki o umy\u015ble. Nie istnieje co\u015b takiego jak neutralne u\u0142o\u017cenie, nawet detale mog\u0105 mie\u0107 znacz\u0105cy wp\u0142yw na wyb\u00f3r. Projektanci musz\u0105 bazowa\u0107 na danych empirycznych, poniewa\u017c nie s\u0105 w stanie wprowadzi\u0107 jakiegokolwiek elementu bez skutk\u00f3w w zachowaniu odbiorc\u00f3w. Dodatkowo w literaturze zwi\u0105zanej z tym problemem, lepsze skutki, do kt\u00f3rych ma doprowadzi\u0107 technika, s\u0105 charakterystycznie definiowane odnosz\u0105c si\u0119 konkretnie do unikania samosabotuj\u0105cych zachowa\u0144 i produkt\u00f3w b\u0142\u0119d\u00f3w poznawczych.<\/p>\n

        \n
      1. Nudging jest ograniczony etycznym aspektami paternalizmu libertarialnego.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

        Stanowi to istotne kryterium oddzielaj\u0105ce nudging od przymusowych dzia\u0142a\u0144 rz\u0105dowych oraz innych form in\u017cynierii technologiczno-spo\u0142ecznej jak Skinnerowski behawioryzm czy spersonalizowane reklamy. Libetaria\u0144ski aspekt nudging oznacza, \u017ce ludzie musz\u0105 posiada\u0107 wolno\u015b\u0107 do autonomicznego wybierania, a dodatkowo odbiorca powinien by\u0107 wstanie zrezygnowa\u0107 z podj\u0119tej decyzji i wybra\u0107 alternatywne bez powa\u017cnych konsekwencji. Aspekt paternalistyczny z kolei odnosi si\u0119 do projektant\u00f3w architektury wyboru. Architekci powinni kierowa\u0107 si\u0119 dobrem odbiorc\u00f3w i ich korzy\u015bciami, a nie tym co jest projektant\u00f3w czy firm istotne lub op\u0142acalne.<\/p>\n

         <\/p>\n

        Przyk\u0142ady mo\u017cliwych zastosowa\u0144 Nudge Technology:<\/strong><\/span><\/p>\n

        a) Praktyki prozdrowotne i medycyna:<\/span><\/p>\n

        –\u00a0 sk\u0142anianie do spo\u017cywania wi\u0119kszej ilo\u015bci warzyw i owoc\u00f3w w\u015br\u00f3d m\u0142odych doros\u0142ych (\u201eDigital Nudging as a Trigger for Healthy Eating Among Young Adult\u201d – Hansika, Thushanthi)<\/p>\n

        Digital Nudgining poprzez wysy\u0142anie wiadomo\u015bci tekstowych i maili okaza\u0142 si\u0119 efektywn\u0105 metod\u0105 w sk\u0142anianiu m\u0142odych doros\u0142ych (w wieku 18-30 lat) do bardziej zbilansowanej diety zawieraj\u0105cej warzywa i owoce. 91 os\u00f3b podzielono losowo na dwie grupy, kt\u00f3re otrzyma\u0142y te same wiadomo\u015bci o zdrowym od\u017cywianiu, pierwsza jednorazowo w formie broszury na pocz\u0105tku eksperymentu,a \u00a0druga przy zastosowaniu nudges na przestrzeni 4 tygodni. Badanie wykaza\u0142o znaczne zwi\u0119kszenie spo\u017cycia owoc\u00f3w w grupie, w kt\u00f3rej zastosowano nudging.<\/p>\n

        – \u201eIoT Nudge\u201d dla zmiany zachowa\u0144 prozdrowotnych (\u201cIoT Nudge: IoT Data-driven Nudging for Health Behavior Change\u201d – Nakamura )<\/p>\n

        We artykule wspomniane s\u0105 trzy przyk\u0142ady wykorzystania nudge technology:<\/p>\n

        Promowanie regularnych \u0107wicze\u0144, promowanie zbilansowanej diety oraz promowanie dobrej higieny dentystycznej. Autor w pierwszym przypadku proponuje interaktywny projekt \u201efit2plant\u201d, kt\u00f3ry odzwierciedla nawyki \u0107wicze\u0144 u\u017cytkownika w formie interaktywnej ro\u015blinki. Celem aplikacji jest sk\u0142anianie u\u017cytkownika do zwracania wi\u0119kszej uwagi na swoj\u0105 form\u0119. W przypadku zbilansowanej diety przedstawiony jest projekt \u201eeat2pic\u201d, obserwowane s\u0105 w nim nawyki \u017cywieniowe u\u017cytkownika, a nast\u0119pnie przedstawiane mu s\u0105 w formie kolorowego obrazu. Skupia si\u0119 tutaj na analogii pomi\u0119dzy sztuk\u0105, a jedzeniem, kt\u00f3ra ma zach\u0119ci\u0107 do skupiania wi\u0119kszej uwagi na m.in. szybko\u015bci spo\u017cywania posi\u0142ku. Do rejestrowania u\u017cywana jest mikrokamera i czujnik w pa\u0142eczkach. W ostatnim przypadku zaproponowany jest system \u201ebrush2music\u201d obserwuj\u0105cy zachowania u\u017cytkownika podczas mycia z\u0119b\u00f3w i podobnie jak w poprzednich przypadkach, przenosz\u0105cy je do \u015bwiata wirtualnego, tym razem za pomoc\u0105 instrumentu muzycznego. Aplikacja gra okre\u015blon\u0105 muzyk\u0119 w odpowiedzi na dzia\u0142ania u\u017cytkownika.<\/p>\n

        – zmniejszenie niepojawiania si\u0119 na wizytach lekarskich w\u015br\u00f3d weteran\u00f3w wojennych w Veterans Health Administration (\u201eApplying user-centered design in the development of nudges for a pragmatic trial to reduce no-shows among veterans\u201d – Zikmund-Fisher, Tuepker, Metcalf, Strange, Teo)<\/p>\n

        W zaprezentowanym w artykule badaniu autorzy sugeruj\u0105c si\u0119 behawiorystycznymi konceptami przygotowani seri\u0119 nudges, w formie wiadomo\u015bci wysy\u0142anych do weteran\u00f3w wojennych. Nacisk zosta\u0142 po\u0142o\u017cony na racjonalne wady nieobecno\u015bci na wizytach lekarskich, takie jak pieni\u0119\u017cny koszt sytuacji oraz uci\u0105\u017cliwo\u015b\u0107 zmian dat spotka\u0144. Metoda okaza\u0142a si\u0119 nieskuteczna, jednak seria wywiad\u00f3w z uczestnikami po eksperymencie dowiod\u0142a, \u017ce problemem nie by\u0142a sama technika nudges, ale tre\u015b\u0107 wiadomo\u015bci. Weterani zasugerowali, i\u017c uj\u0119cie np. zadzwonienia z wiadomo\u015bci\u0105 zamiaru nieprzybycia na wizyt\u0119, jako pomoc innym weteranom w ich wizytach, by\u0142oby o wiele skuteczniejsz\u0105 metod\u0105. Nacisk powinien zosta\u0107 po\u0142o\u017cony na empati\u0119, a nie na logicznie wyt\u0142umaczalne korzy\u015bci dla indywidualnych os\u00f3b.<\/p>\n

        -zach\u0119ta do instalacji aplikacji COCOA maj\u0105cej pom\u00f3c z walce z COVID-19 (\u201eUsing Interaction as Nudge to Increase Installation Rate of COVID-19 Contact-Confirming Application\u201d – Kanamitsu, Tachibana, Nakamura, Matsuda, Suwa, Yasumoto)<\/p>\n

        Z uwagi, \u017ce Contact Confirming Application do pe\u0142nej skuteczno\u015bci wymaga du\u017cej liczby u\u017cytkownik\u00f3w autor artyku\u0142u proponuje dodanie zach\u0119caj\u0105cych do u\u017ckowania aplikacji funkcji umo\u017cliwiaj\u0105cych stworzenie interaktywnego systemu nudge, przekszta\u0142caj\u0105c u\u017cywanie jej w pozytywne do\u015bwiadczenie. Zaproponowany system zawiera komponenty wykrywaj\u0105ce aktualny status instalacji aplikacji i komponenty feedbacku wp\u0142ywaj\u0105c na jako\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia. Nudging opiera si\u0119 na ch\u0119ci wzi\u0119cia udzia\u0142u w interakcji, kt\u00f3rej proponowane s\u0105 dwa rodzaje: personalna (digital fortune slip) i otoczenia(digital art interaction).<\/p>\n

        b) Bezpiecze\u0144stwo i higiena pracy online:<\/span><\/p>\n

        – sk\u0142anianie do lepszego zarz\u0105dzania has\u0142ami (\u201eCan We Nudge Users Toward Better Password Management? An Initial Study\u201d – Kankane, DiRusso, Buckley)<\/p>\n

        Przeprowadzony zosta\u0142 eksperyment online z symulowan\u0105 rejestracj\u0105 na stron\u0119 \u201ePixel\u201d. Badanym zosta\u0142y przydzielone 5 losowych typ\u00f3w nudges sugeruj\u0105cych zmian\u0119 has\u0142a z wcze\u015bniej wygenerowanego automatycznie, grupa kontrolna nie zawiera\u0142a \u017cadnego nudging. Wyniki wykaza\u0142y, i\u017c najbardziej efektywny okaza\u0142 si\u0119 typ nudge (salience), kt\u00f3ry wykorzystuje wiele efekt\u00f3w psychologicznych, zw\u0142aszcza strachu i niech\u0119ci do straty. Badani tym typem raportowali najni\u017cszy poziom komfortu odnosz\u0105cy si\u0119 do pozostawienia automatycznie wygenerowanego has\u0142a. Wnioski p\u0142yn\u0105ce z badania to przede wszystkim fakt, \u017ce nudges powinny wykorzystywa\u0107 wiele efekt\u00f3w psychologicznych i u\u0142atwia\u0107 prezentowane dzia\u0142anie.<\/p>\n

        – promowanie praktyki robienia przerw od pracy z ekranem (\u201eRomadoro: Leveraging Nudge Techniques to Encourage Break-Taking\u201d – Jurczyk, You, Nourani, Gupta, Anthony, Lok)<\/p>\n

        Utworzone zosta\u0142o rozszerzenie Google Chrome \u201eRomadoro\u201d u\u017cywaj\u0105ce technik Pomodoro i nudges. W badaniu zastosowano dwie wersj\u0119: bez \u017cadnego nudgingu oraz z 4 nudge dziennie, poprzez mo\u017cliwe do zignorowania powiadomienia o czasie u\u017cycia ekranu. Wyniki ukaza\u0142y istotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy grupami na korzy\u015b\u0107 nudges.<\/p>\n

        -walka z uzale\u017cnieniem od medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych (\u201eDesigning for Digital Detox: Making Social Media Less Addictive with Digital Nudges\u201d – Purohit, Barclay, Holzer)<\/p>\n

        Eksperyment z udzia\u0142em student\u00f3w oraz kwestionariusz skierowany do u\u017cytkownik\u00f3w \u201eNUDGE\u201d (rozszerzenie Chrome w JavaScript), wykaza\u0142 bardzo du\u017c\u0105 u\u017cyteczno\u015b\u0107 nudges. Po zapytaniach o skr\u00f3cenie czasu u\u017cytkowania platformy Facebook, oraz czy nudges uczyni\u0142y platform\u0119 przyjemniejsz\u0105 w u\u017cytkowaniu, wi\u0119kszo\u015b\u0107 badanych odpowiedzia\u0142a twierdz\u0105co na oba pytania (przy czym Test Wilcoxona wskaza\u0142 silny efekt w pierwszym pytaniu, a \u015bredni w drugim).<\/p>\n

        c) Szkolnictwo:<\/span><\/p>\n

        – poprawa osi\u0105gni\u0119\u0107 uczni\u00f3w niskim kosztem poprzez anga\u017cowanie rodzic\u00f3w (\u201eUsing Text Messaging to Guide Students on the Path to College\u201d – Castleman, Owen, Page, Stephany)<\/p>\n

        Implementacja automatycznego opt-in systemu alert\u00f3w dla rodzic\u00f3w wywo\u0142a\u0142a znacz\u0105cy skok w osi\u0105gni\u0119ciach uczni\u00f3w. Automatyczna rejestracja rodzic\u00f3w po\u0142\u0105czona z dodatkowymi informacjami o zdolno\u015bciach i opcjach dalszej edukacji ucznia sk\u0142oni\u0142a rodzic\u00f3w do wi\u0119kszego zaanga\u017cowania w ich prace. Rodzice mogli w ka\u017cdej chwili przerwa\u0107 wysy\u0142ane im automatycznie zawiadomienia pomimo tego automatyczny wpis do systemu skutkowa\u0142 w znacz\u0105co wy\u017cszym zaanga\u017cowaniem w szkolnictwo dzieci.<\/p>\n

        – wsparcie w wyborze uczelni wy\u017cszej (\u201eThe Impact of Defaults on Technology Adoption, and Its Underappreciation by Policymakers\u201d – Bergman, Rogers)<\/p>\n

        Wysy\u0142anie automatycznych wiadomo\u015bci do uczni\u00f3w, z uwagi na to, \u017ce telefony kom\u00f3rkowe stanowi\u0105 dominuj\u0105c\u0105 form\u0119 komunikacji w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy, \u201eszturcha\u201d do rozwa\u017cania i konwersacji o w\u0142asnej przysz\u0142o\u015bci, sk\u0142ania do zadawania pyta\u0144 odpowiedzialnych za doradztwo w kwestii wyboru \u015bcie\u017cki edukacyjnej doros\u0142ych.<\/p>\n

        – innym przyk\u0142adem u\u017cycia nudge technology w szkolnictwie mo\u017ce by\u0107 u\u017cycie danych student\u00f3w do wysy\u0142ania rekomendacji pomocnych w ich aktualnej sytuacji, np. Kiedy system wykryje pogorszenie ocen, mo\u017ce wys\u0142a\u0107 powiadomienie z sugesti\u0105 stosownych korepetycji.<\/p>\n

         <\/p>\n

        Aspekty etyczne<\/strong><\/span><\/p>\n

        Pierwszym pytaniem jakie warto sobie zada\u0107 podczas ewaluacji nudge technology jest to, czy nudge wynika z usprawiedliwionego moralnie , a nie egoistycznego, celu. Nudge mo\u017ce pom\u00f3c osi\u0105gn\u0105\u0107 zamierzone konsekwencje, jak zwi\u0119kszanie bezpiecze\u0144stwa, zdrowia, edukacji czy d\u0142ugo\u015bci \u017cycia. Ta technologia mo\u017ce te\u017c pom\u00f3c osi\u0105gn\u0105\u0107 warto\u015bci i postanowienia moralne, jak wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, wolno\u015b\u0107 wyzna\u0144 religijnych lub zmniejszanie dyskryminacji. Jednak upragnione cele mog\u0105 by\u0107 przedmiotem dyskusji, a wi\u0119c trudno\u015b\u0107 le\u017cy w okre\u015bleniu, kt\u00f3re s\u0105 faktycznie cenione i w\u0142a\u015bciwe. Mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce nudging wynika z dobrych intencji, ulepszenia poziomy \u017cycia marginalizowanych grup lub przysz\u0142ych pokole\u0144, jednak czy uczynki wynikaj\u0105ce z dobrych intencji faktycznie przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ulepszenie poziomu \u017cycia grup docelowych i czy trafnie identyfikuj\u0105 ich potrzeby? Czy warto\u015bci projektant\u00f3w architektury wyboru s\u0105 zgodne z warto\u015bciami ich odbiorc\u00f3w?<\/p>\n

        Drugim istotnym pytaniem w rozwa\u017caniach na temat u\u017cycia nudge technology jest czy nudge jest w\u0142a\u015bciwie efektywn\u0105 drog\u0105 do ustalonego celu? Bior\u0105c za przyk\u0142ad ch\u0119\u0107 ograniczenia palenia papieros\u00f3w w miejscu publicznym, mo\u017cna sobie \u0142atwo wyobrazi\u0107, \u017ce nudge b\u0119dzie mniej efektywnym \u015brodkiem ni\u017c oficjalny zakaz. Trudno\u015b\u0107 w odpowiedzi na to pytanie polega na zebraniu empirycznych dowod\u00f3w efektywno\u015bci techniki, co nie jest jednak niemo\u017cliwe.<\/p>\n

        Kolejnym aspektem do rozwa\u017cenia jest czy tw\u00f3rca nudges jest godny zaufania? Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na transparentno\u015b\u0107, brak konfliktu interes\u00f3w, przy\u0142o\u017cenie si\u0119 do metodologii i oparcie na wiedzy projektant\u00f3w.<\/p>\n

        Mo\u017cliwe zagro\u017cenia etyczne:<\/span><\/p>\n