{"id":3327,"date":"2023-04-20T09:31:32","date_gmt":"2023-04-20T09:31:32","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=3327"},"modified":"2023-04-20T09:31:32","modified_gmt":"2023-04-20T09:31:32","slug":"bomb-reviewing-jak-uzytkownicy-trolle-i-skrypty-moga-przyczyniac-sie-do-nieuczciwej-konkurencji-analiza-zjawiska-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2023\/04\/20\/bomb-reviewing-jak-uzytkownicy-trolle-i-skrypty-moga-przyczyniac-sie-do-nieuczciwej-konkurencji-analiza-zjawiska-2\/","title":{"rendered":"Bomb reviewing \u2013 jak u\u017cytkownicy, trolle i skrypty mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do nieuczciwej konkurencji. Analiza zjawiska."},"content":{"rendered":"\r\n
\"\"<\/figure>\r\n \r\n\r\nW dzisiejszych czasach wiele firm staje w obliczu nieuczciwej konkurencji w internecie, zw\u0142aszcza w \u015bwiecie marketingu online. Jednym z g\u0142\u00f3wnych narz\u0119dzi, kt\u00f3re prowadz\u0105 do takiego stanu rzeczy, s\u0105 tzw. „bomb reviewing” lub „review bombing” , czyli systematyczne, masowe wystawianie nieprawdziwych recenzji produkt\u00f3w lub us\u0142ug w celu zwi\u0119kszenia lub zmniejszenia ich popularno\u015bci. Zjawisko to jest wykorzystywane przez u\u017cytkownik\u00f3w, trolle i skrypty, kt\u00f3re mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do powstania nieuczciwej konkurencji. Jednak inni twierdz\u0105, \u017ce jest to wyra\u017canie swojej opinii na dany produkt. Jak jest naprawd\u0119 i gdzie mo\u017cemy postawi\u0107 granic\u0119 mi\u0119dzy dobrem a z\u0142em? <\/strong>\r\n\r\n \r\n

Bomb reviewing<\/strong><\/h3>\r\n \r\n\r\nWraz z rozwojem internetu co raz wi\u0119cej konsument\u00f3w polega na recenzjach produkt\u00f3w i us\u0142ug przed zakupem. Firmy, aby utrzyma\u0107 si\u0119 na rynku, staraj\u0105 si\u0119 mie\u0107 pozytywne opinie w sieci. Niestety, pojawia si\u0119 tu zagro\u017cenie w postaci „bomb reviewing”. U\u017cytkownicy internetu, kt\u00f3rzy chc\u0105 pom\u00f3c lub zaszkodzi\u0107 firmom, mog\u0105 z \u0142atwo\u015bci\u0105 zmanipulowa\u0107 wyniki wyszukiwania przez wystawianie fa\u0142szywych opinii. Nieuczciwi konkurenci, za pomoc\u0105 skrypt\u00f3w lub trolli, mog\u0105 przeprowadzi\u0107 masow\u0105 kampani\u0119 k\u0142amliwych opinii, co prowadzi do zmanipulowania wizerunku firmy i oszukania klient\u00f3w. Masowe wystawianie opinii produktu dochodzi r\u00f3wnie\u017c w sytuacjach, kiedy ocena nie ma jednoznacznego powi\u0105zania z produktem, a raczej ma na celu zwr\u00f3cenie uwagi na kwestie polityczne lub kulturowe zwi\u0105zane z osobami lub sam\u0105 firm\u0105. „Bomb reviewing” mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c przyjmowa\u0107 posta\u0107 hurtowego wystawiania pozytywnych opinii w celu zwi\u0119kszenia atrakcyjno\u015bci produktu, b\u0105d\u017a wyra\u017cenia swojej aprobaty dla wydarze\u0144 dziej\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 – wtedy m\u00f3wimy o „reverse bomb reviewing”.\r\n\r\n \r\n

Nieuczciwa konkurencja<\/strong><\/h3>\r\n \r\n\r\nReview bombing mo\u017ce by\u0107 stosowany jako narz\u0119dzie nieuczciwej konkurencji, zw\u0142aszcza w bran\u017cy us\u0142ugowej, takiej jak restauracje, hotele czy salony urody. Konkurenci mog\u0105 stosowa\u0107 t\u0119 metod\u0119, aby zaszkodzi\u0107 innym przedsi\u0119biorcom w tej samej bran\u017cy, poprzez wystawianie masowo negatywnych opinii i ocen.\r\n\r\n \r\n\r\nW takim przypadku, negatywne opinie i oceny nie s\u0105 rzeteln\u0105 refleksj\u0105 do\u015bwiadcze\u0144 klient\u00f3w, lecz s\u0105 celowo i nieuczciwie wystawiane, aby zniweczy\u0107 reputacj\u0119 biznesu konkurencji. Nieuczciwe recenzje mog\u0105 by\u0107 wystawiane przez osoby zatrudnione przez konkurencj\u0119 lub przez boty, kt\u00f3re automatycznie wystawiaj\u0105 negatywne opinie.\r\n\r\n \r\n\r\nReview bombing pod k\u0105tem nieuczciwej konkurencji pojawi\u0142 na Google Maps, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 wiod\u0105c\u0105 aplikacj\u0105 pod wzgl\u0119dem ocen bran\u017cy us\u0142ugowej. Nawet niewielka ilo\u015b\u0107 z\u0142ych recenzji mo\u017ce doprowadzi\u0107 konkurencj\u0119 do sporego zani\u017cenia oceny, a w efekcie do zmniejszenia ilo\u015bci klient\u00f3w, co mo\u017ce spowodowa\u0107 spadek w zarobkach, a nawet bankructwo danego lokalu. Dlatego tak wa\u017cne jest, aby tak rozpowszechniona aplikacja jak Google Maps zapobiega\u0142a takim atakom.\r\n\r\n \r\n

Wolno\u015b\u0107 s\u0142owa czy nieuzasadnione opinie?<\/strong><\/h3>\r\n \r\n\r\nNa pierwszy rzut oka mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce „review bombing” jest negatywnym zjawiskiem, kt\u00f3re mo\u017ce sztucznie obni\u017ca\u0107 warto\u015b\u0107 danego produktu. Ale granica nie jest wyra\u017anie zakre\u015blona.\r\n\r\n \r\n
\"\"<\/figure>\r\n \r\n\r\nW 2020 roku mia\u0142o miejsce jedno z najwi\u0119kszych wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z review bombingiem, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce na popularnym serwisie agreguj\u0105cym recenzje gier – Metacritic. W\u0142a\u015bnie tam fani gry „The Last of Us Part II” wystawiali negatywne recenzje bez \u017cadnych uzasadnie\u0144, jedynie z powodu niezadowolenia z fabu\u0142y i wydarze\u0144, jakie mia\u0142y miejsce w grze.\r\n\r\n \r\n\r\nWydarzenia te doprowadzi\u0142y do gwa\u0142townego spadku \u015bredniej oceny gry, kt\u00f3ra w ci\u0105gu jednego dnia zmniejszy\u0142a si\u0119 z 96 do 3.4. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wiele z tych recenzji zosta\u0142o napisanych przez osoby, kt\u00f3re w og\u00f3le nie gra\u0142y w t\u0119 gr\u0119, poniewa\u017c scenariusz gry przewidywa\u0142 25-30 godzin rozgrywki, podczas gdy recenzje zacz\u0119\u0142y nap\u0142ywa\u0107 ju\u017c kilkana\u015bcie minut po wydaniu gry. Te opinie jedynie chcia\u0142y wp\u0142yn\u0105\u0107 na jej ocen\u0119 w spos\u00f3b negatywny.\r\n\r\n \r\n\r\nTa sytuacja wywo\u0142a\u0142a ogromne kontrowersje w\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci graczy, poniewa\u017c w ten spos\u00f3b wp\u0142ywano na rzetelno\u015b\u0107 i wiarygodno\u015b\u0107 recenzji.\r\n\r\n \r\n\r\nW odpowiedzi na review bombing, serwis Metacritic zdecydowa\u0142 si\u0119 zmieni\u0107 swoj\u0105 polityk\u0119 recenzji. Od tej pory u\u017cytkownicy musz\u0105 potwierdzi\u0107, \u017ce grali w dan\u0105 gr\u0119, zanim b\u0119d\u0105 mogli wystawi\u0107 swoj\u0105 ocen\u0119. Ponadto, serwis zacz\u0105\u0142 moderowa\u0107 opinie, odrzucaj\u0105c te, kt\u00f3re zawiera\u0142y obra\u017aliwe tre\u015bci, spam, lub by\u0142y napisane z zamiarem wprowadzenia innych w b\u0142\u0105d.\r\n\r\n \r\n
\"\"<\/figure>\r\n \r\n\r\nW przypadku serialu Amazona – W\u0142adca Pier\u015bcieni: Pier\u015bcienie W\u0142adzy – sytuacja review bombingu by\u0142a podobna do innych przypadk\u00f3w tego zjawiska. O ile opinie krytyk\u00f3w by\u0142y raczej mieszane, to opinie u\u017cytkownik\u00f3w na temat produkcji diametralnie si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y. Wiele os\u00f3b zarzuca\u0142o Amazonowi brak wierno\u015bci wobec oryginalnego materia\u0142u oraz brak umiej\u0119tno\u015bci przetworzenia go w spos\u00f3b zgodny z oczekiwaniami fan\u00f3w. Krytykowano scenariusz, gr\u0119 aktorsk\u0105, a tak\u017ce wiele innych element\u00f3w produkcji.\r\n\r\n \r\n\r\nPodobnie jak w przypadku innych produkcji filmowych, telewizyjnych i gier, pojawi\u0142a si\u0119 grupa u\u017cytkownik\u00f3w, kt\u00f3rzy zamiast skonstruowanej krytyki, zacz\u0119li hurtowo wysy\u0142a\u0107 negatywne opinie, cz\u0119sto korzystaj\u0105c z bot\u00f3w lub wielu kont. Ich intencj\u0105 nie by\u0142o rzetelne ocenienie serialu, lecz raczej szkodzenie Amazonowi poprzez obni\u017cenie oceny produkcji.\r\n\r\n \r\n\r\nCi, kt\u00f3rzy wystawiali sensowne oceny, zostali pomyleni z review bomberami i trollami przez serwis IMDb, kt\u00f3ry usuwa\u0142 wiele negatywnych recenzji z powodu walki z review bombingiem i z\u0142ych intencji niekt\u00f3rych recenzent\u00f3w. Dodatkowo serwis IMDb zablokowa\u0142 opcj\u0119 wystawiania ocen temu serialowi. Usuni\u0119cie oraz blokada recenzji ewidentnie \u015bwiadczy o zabraniu rzetelnym u\u017cytkownikom wolno\u015bci s\u0142owa i sprawianiu, \u017ce takowy serwis staje si\u0119 nierzetelny je\u017celi dopuszcza tylko dobre lub bardzo dobre oceny.\r\n\r\n \r\n

Jasna strona mocy Bomb Reviewing<\/strong><\/h3>\r\n \r\n
\"\"<\/figure>\r\n \r\n\r\nJeden z bardziej znanych przyk\u0142ad\u00f3w review bombing to atak na gr\u0119 „Star Wars: Battlefront II” wydawan\u0105 przez EA w 2017 roku. Gracze byli niezadowoleni z modelu p\u0142atno\u015bci w grze, kt\u00f3ry wymaga\u0142 od nich kupowania paczek \u0142up\u00f3w zawieraj\u0105cych elementy ulepszaj\u0105ce posta\u0107. Wielu graczy uzna\u0142o, \u017ce ten model by\u0142 niesprawiedliwy i nieuczciwy wobec graczy, kt\u00f3rzy nie chcieli lub nie mogli wydawa\u0107 dodatkowych pieni\u0119dzy na gr\u0119.\r\n\r\n \r\n\r\nW odpowiedzi na to, tysi\u0105ce graczy wystawi\u0142o grze negatywne recenzje na portalach takich jak Metacritic, w celu obni\u017cenia jej oceny. W ci\u0105gu kilku dni ocena gry spad\u0142a z ponad 8 punkt\u00f3w na 0,6, co zrobi\u0142o ogromny szum w bran\u017cy gier. Jednak\u017ce, w przeciwie\u0144stwie do niekt\u00f3rych innych przypadk\u00f3w, EA nie ust\u0105pi\u0142o pod presj\u0105 i wprowadzi\u0142o poprawki w modelu p\u0142atno\u015bci, co ostatecznie zadowoli\u0142o wielu graczy i pozwoli\u0142o na powr\u00f3t pozytywnych recenzji.\r\n\r\n \r\n

Walka z bomb reviewingiem<\/strong><\/h3>\r\n \r\n\r\nWalka z bomb reviewingiem nie nale\u017cy do zada\u0144 naj\u0142atwiejszych. Dodatkowo musimy si\u0119 mierzy\u0107 z opiniami, kt\u00f3re prawdziwie oceniaj\u0105 produkt, a kt\u00f3re cz\u0119sto nie\u0142atwo jest odr\u00f3\u017cni\u0107 od tych wygenerowanych przez boty i skrypty. Sytuacji nie poprawia fakt, \u017ce jako ludzie jeste\u015bmy nara\u017ceni na „survivorship bias”, kt\u00f3ry polega na tym, \u017ce tylko skrajne do\u015bwiadczenie popycha nas do w\u0142o\u017cenia wi\u0119kszego wysi\u0142ku jak w tym przypadku wystawienia opinii produktowi czy restauracji. Jednak\u017ce jest kilka sposob\u00f3w na zmierzenie si\u0119 problemem bomb reviewingu:\r\n\r\n \r\n
    \r\n \t
  1. Weryfikacja recenzent\u00f3w – jednym z najlepszych sposob\u00f3w na walk\u0119 z bomb reviewingiem jest weryfikacja recenzent\u00f3w, aby upewni\u0107 si\u0119, \u017ce s\u0105 oni rzeczywistymi klientami sklepu. Mo\u017cna zastosowa\u0107 takie narz\u0119dzia jak weryfikacja adresu e-mail, weryfikacja numeru telefonu, pytania zwi\u0105zane z produktem, kt\u00f3ry zosta\u0142 zakupiony lub weryfikacja konta spo\u0142eczno\u015bciowego.<\/li>\r\n \r\n \t
  2. Sankcje – mo\u017cna wprowadzi\u0107 sankcje dla recenzent\u00f3w, kt\u00f3rzy \u0142ami\u0105 zasady publikowania recenzji. Na przyk\u0142ad, mo\u017cna wprowadzi\u0107 polityk\u0119 usuwania recenzji od u\u017cytkownik\u00f3w, kt\u00f3rzy publikuj\u0105 nieprawdziwe lub obra\u017aliwe recenzje.<\/li>\r\n \r\n \t
  3. Monitoring recenzji – monitorowanie recenzji mo\u017ce pom\u00f3c w wykryciu recenzji, kt\u00f3re \u0142ami\u0105 zasady publikowania recenzji. Mo\u017cna zastosowa\u0107 narz\u0119dzia do monitorowania recenzji, takie jak Google Alerts lub narz\u0119dzia do monitorowania recenzji na platformach handlowych.<\/li>\r\n \r\n \t
  4. Aby zwalczy\u0107 review bombing, szczeg\u00f3lnie z wykorzystaniem skrypt\u00f3w i bot\u00f3w, mo\u017cna skorzysta\u0107 z automatycznych system\u00f3w moderacyjnych, kt\u00f3re cz\u0119sto s\u0105 wytrenowane przy u\u017cyciu uczenia maszynowego, aby rozpoznawa\u0107 powtarzaj\u0105ce si\u0119 schematy w opiniach u\u017cytkownik\u00f3w. Przyk\u0142adem serwisu, kt\u00f3ry stosuje takie rozwi\u0105zanie, jest Google Maps, gdzie ka\u017cda opinia wystawiona przez u\u017cytkownika przechodzi przez system moderacji. Cho\u0107 takie narz\u0119dzia s\u0105 dobre w zwalczaniu bot\u00f3w i skrypt\u00f3w, trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie s\u0105 one idealne. Dodatkowo, taki system nie jest skuteczny w przypadku, gdy opinie s\u0105 wystawiane przez rzeczywiste osoby, poniewa\u017c schematy s\u0105 wtedy rzadsze i trudniej do wykrycia przez maszyn\u0119.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n \r\n

    Podsumowanie<\/strong><\/h3>\r\n \r\n\r\nJak zauwa\u017cyli\u015bmy, review bombing mo\u017ce prowadzi\u0107 do nieuczciwej konkurencji, szkodz\u0105c renomie firmy lub produktu, a tak\u017ce wp\u0142ywaj\u0105c na decyzje zakupowe innych ludzi. U\u017cywanie wielu kont jak i bot\u00f3w\/skrypt\u00f3w do sztucznego zani\u017cania\/zawy\u017cania ocen jest ewidentnie nieetyczne. Dlatego wa\u017cne jest, aby wszelkie nadu\u017cycia by\u0142y karane i zakazane.\r\n\r\n \r\n\r\nJednak\u017ce jedn\u0105 z fundamentalnych zasad internetu jest wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Jak widzieli\u015bmy w wy\u017cej wymienionych przyk\u0142adach czasami prowadzi do dobrych zmian, lecz czasami spotyka si\u0119 ze \u015bcian\u0105. Nie mniej jednak, ka\u017cdy ma prawo wyra\u017ca\u0107 swoje opinie, nawet je\u015bli s\u0105 one negatywne. Zjawisko review bombingu, podobnie jak ka\u017cda inna forma wyra\u017cania opinii, jest cz\u0119\u015bci\u0105 tej wolno\u015bci i powinno by\u0107 szanowane.\r\n\r\n \r\n

    Literatura:<\/strong><\/h3>\r\n \r\n