{"id":3520,"date":"2023-05-04T06:10:33","date_gmt":"2023-05-04T06:10:33","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=3520"},"modified":"2023-05-04T08:40:54","modified_gmt":"2023-05-04T08:40:54","slug":"czy-digitalizacja-i-robotyzacja-pozbawi-ludzi-pracy-mozliwe-scenariusze-na-przyszlosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2023\/05\/04\/czy-digitalizacja-i-robotyzacja-pozbawi-ludzi-pracy-mozliwe-scenariusze-na-przyszlosc\/","title":{"rendered":"Czy digitalizacja i robotyzacja pozbawi ludzi pracy? Mo\u017cliwe scenariusze na przysz\u0142o\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

Digitalizacja i robotyzacja to dwa kluczowe trendy, kt\u00f3re rewolucjonizuj\u0105 \u015bwiat pracy. Wraz z post\u0119pem technologicznym coraz wi\u0119cej miejsc pracy zostaje zautomatyzowanych, co nieuchronnie prowadzi do pytania – czy to oznacza, \u017ce ludzie zostan\u0105 pozbawieni pracy? W artykule tym przyjrzymy si\u0119 r\u00f3\u017cnym scenariuszom na przysz\u0142o\u015b\u0107 i zastanowimy si\u0119, jakie konsekwencje mog\u0105 wynikn\u0105\u0107 z dalszego rozwoju cyfrowych technologii i automatyzacji.<\/strong><\/h2>\n

<\/p>\n

Scenariusz pesymistyczny<\/h2>\n

\"\"<\/p>\n

Obserwuj\u0105c aktualny dyskurs w mediach zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna pojawiaj\u0105cy si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej temat zwi\u0105zany z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 utraty pracy przez coraz wi\u0119ksze rzesze ludzi na rzecz wzrastaj\u0105cej automatyzacji oraz, co stanowi stosunkowo nowy w\u0105tek w dyskusji, na rzecz narz\u0119dzi wykorzystuj\u0105cych sztuczna inteligencj\u0119. Wiele zawod\u00f3w dotychczas uznawanych za takie, w kt\u00f3rych cz\u0142owieka nie mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 maszyn\u0105 czy komputerem, uznawanych za zawody \u2018kreatywne\u2019, takich jak programista czy grafik w obliczu niezwykle szybkiego rozwoju sztucznej inteligencji wydaj\u0105 si\u0119 bardziej nara\u017cone na automatyzacj\u0119, ni\u017c zawody w ramach, kt\u00f3rych wykonuje si\u0119 prac\u0119 fizyczn\u0105. Ryzyko wyst\u0105pienia wysokiego bezrobocia technologicznego wydaje si\u0119 by\u0107 problemem, kt\u00f3ry niemal z dnia na dzie\u0144 wzrasta<\/p>\n

 <\/p>\n

Kr\u00f3tka historia bezrobocia technologicznego<\/strong><\/h3>\n

Rozwa\u017cania na temat zlikwidowania potrzeby pracy ludzkiej, przez odpowiednio zaawansowane maszyny pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c u Arystotelesa [1]. Natomiast Republika Rzymska, jak i w okresie p\u00f3\u017aniejszym Imperium, prowadzi\u0142y polityk\u0119 socjalna skierowan\u0105 do bezrobotnych. Co wielu mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 zaskakuj\u0105ce, ju\u017c w staro\u017cytnym Rzymie wprowadzano prawa maj\u0105ce ograniczy\u0107 likwidacj\u0119 miejsc pracy przez nowe (jak na tamte czasy) technologie [2]. O ile w \u015bredniowieczu, gwa\u0142towny spadek populacji spowodowany czarn\u0105 \u015bmierci\u0105 w du\u017cej mierze rozwi\u0105za\u0142 problem bezrobocia, to wci\u0105\u017c napotka\u0107 mo\u017cna wzmianki o prawach ograniczaj\u0105cych stosowanie nowych technologii w niekt\u00f3rych zawodach. Natomiast wielu czytelnik\u00f3w, mo\u017ce przynajmniej cz\u0119\u015bciowo wi\u0105za\u0107 bezrobocie technologiczne z zapocz\u0105tkowan\u0105 w XVIII wieku rewolucj\u0105 przemys\u0142ow\u0105, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a mi\u0119dzy innymi do tak drastycznych wydarze\u0144 jak zamieszki luddyst\u00f3w. Jak mo\u017cna wi\u0119c zauwa\u017cy\u0107, problem wypierania pracy ludzkiej przez maszyny towarzyszy ludzko\u015bci od dawna, w\u0142a\u015bciwie dywagowa\u0107 mo\u017cna czy ju\u017c wynalezienie ko\u0142a nie by\u0142o pierwszym przypadkiem propagacji bezrobocia technologicznego.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesny wymiar problemu<\/h3>\n

O ile problem bezrobocia technologicznego towarzyszy ludzko\u015bci od dawna o tyle nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce technologie z zakresu sztucznej inteligencji i nowoczesne maszyny pozwalaj\u0105 na zupe\u0142nie nowy ni\u017c dotychczas wymiar automatyzacji. Wielu ludzi zaczyna podziela\u0107 obaw\u0119 o to, czy jakakolwiek praca wykonywana przez cz\u0142owieka pozostanie \u2018bezpieczna\u2019 przed automatyzacj\u0105. Dodatkowo pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce nawet je\u015bli powstan\u0105 zupe\u0142nie nowe zawody w ramach kt\u00f3rych cz\u0142owiek nie b\u0119dzie zast\u0119powalny przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 ani maszyny, to trudno\u015bci natury spo\u0142ecznej, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 w okresie przej\u015bciowym mog\u0105 by\u0107 drastyczne w skutkach. Jednocze\u015bnie nie istnieje \u017cadna gwarancja, \u017ce zawody takie rzeczywi\u015bcie powstan\u0105, oraz, \u017ce liczba miejsc pracy w nowych zawodach b\u0119dzie na tyle du\u017ca aby przyj\u0105\u0107 wszystkich pracownik\u00f3w kt\u00f3rzy wykonywali zawody zlikwidowane przez automatyzacj\u0119. Wiemy z perspektywy dzisiejszej, \u017ce automatyzacja cz\u0119sto w biegu historii prowadzi\u0142a do zwi\u0119kszenia liczby miejsc pracy w perspektywie d\u0142ugofalowej [3], natomiast nie ma gwarancji, \u017ce proces ten b\u0119dzie zachodzi\u0142 ci\u0105gle, zw\u0142aszcza w kontek\u015bcie technologii takich jak sztuczna inteligencja.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wne zagro\u017cenia<\/h3>\n

G\u0142\u00f3wne zagro\u017cenia zwi\u0105zane z post\u0119puj\u0105c\u0105 digitalizacj\u0105 i automatyzacj\u0105 to:<\/p>\n

    \n
  • Likwidacja miejsc pracy – W miar\u0119 jak maszyny i algorytmy staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej wyrafinowane, mog\u0105 wykonywa\u0107 zadania, kt\u00f3re wcze\u015bniej wykonywali ludzie. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do likwidacji miejsc pracy, zw\u0142aszcza w bran\u017cach, kt\u00f3re polegaj\u0105 w du\u017cej mierze na rutynowych lub powtarzalnych zadaniach, takich jak produkcja lub wprowadzanie danych.<\/li>\n
  • Luka kompetencyjna – W miar\u0119 jak praca staje si\u0119 bardziej zautomatyzowana, wymagane do jej wykonywania umiej\u0119tno\u015bci r\u00f3wnie\u017c si\u0119 zmieniaj\u0105. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do luki kompetencyjnej, gdzie pracownicy, kt\u00f3rzy zostali zast\u0105pieni w swoich miejscach pracy, nie maj\u0105 umiej\u0119tno\u015bci niezb\u0119dnych do znalezienia nowej pracy w bran\u017cach wymagaj\u0105cych bardziej zaawansowanych umiej\u0119tno\u015bci technicznych.<\/li>\n
  • Pog\u0142\u0119bianie nier\u00f3wno\u015bci dochodowych – Automatyzacja i sztuczna inteligencja mog\u0105 prowadzi\u0107 do powstania wysoko wykwalifikowanych, wysoko p\u0142atnych miejsc pracy, ale mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c tworzy\u0107 nisko wykwalifikowane, nisko p\u0142atne miejsca pracy. To mo\u017ce prowadzi\u0107 do pog\u0142\u0119biania nier\u00f3wno\u015bci dochodowych, gdzie pracownicy, kt\u00f3rzy zostali zast\u0105pieni w swoich miejscach pracy, maj\u0105 problemy ze znalezieniem nowej pracy i pozostaj\u0105 w tyle pod wzgl\u0119dem ekonomicznym.<\/li>\n
  • Niepokoje spo\u0142eczne – Je\u015bli du\u017ce grupy pracownik\u00f3w zostan\u0105 zast\u0105pione przez automaty i sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, mo\u017ce to prowadzi\u0107 do niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych, zw\u0142aszcza je\u015bli rz\u0105dy nie s\u0105 przygotowane na rozwi\u0105zanie tego problemu.<\/li>\n<\/ul>\n

     <\/p>\n

    Brak perspektyw<\/h3>\n

    W opinii autora niniejszego tekstu rz\u0105dy dzisiejszych pa\u0144stw nie s\u0105 przygotowane na coraz bardziej narastaj\u0105cy problem zwi\u0105zany z bezrobociem technologicznym, czy w szerszym uj\u0119ciu , problem zwi\u0105zany z zarz\u0105dzaniem dobrami we wsp\u00f3\u0142czesnej gospodarce d\u00f3br niematerialnych. Mo\u017cliwym jest, \u017ce pokojowe rozwi\u0105zanie opisanego problemu nie jest mo\u017cliwe w ramach kapitalistycznego systemu zarz\u0105dzania gospodark\u0105, na co wskazuje mi\u0119dzy innymi Ladislau Dowbor [4].<\/p>\n

    Korzy\u015bci z digitalizacja oraz robotyzacji<\/h2>\n

    \u017byjemy w czasach, kiedy \u015bwiat staje si\u0119 coraz bardziej cyfrowy oraz post\u0119p technologiczny z roku na rok przyspiesza. Zmieniaj\u0105 one nie tylko spos\u00f3b, w jaki spos\u00f3b pracujemy, ale tak\u017ce wp\u0142ywaj\u0105 na nasz\u0105 codzienno\u015b\u0107. Dzi\u0119ki nim mo\u017cemy \u0142atwiej komunikowa\u0107 si\u0119, uczy\u0107, pracowa\u0107 i korzysta\u0107 z us\u0142ug bez wzgl\u0119du na miejsce czy czas.<\/p>\n

    Nowe technologie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do powstawania nowych miejsc pracy, zwi\u0119kszaj\u0105 efektywno\u015b\u0107 i produktywno\u015b\u0107, a tak\u017ce poprawiaj\u0105 jako\u015b\u0107 naszego \u017cycia. W dobie cyfrowej transformacji kluczowe jest zrozumienie tych zmian i adaptacja do nowej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n

    Tworzenie nowych miejsc pracy<\/h3>\n

    Automatyzacja nie tylko kszta\u0142tuje rynek pracy poprzez tworzenie lub eliminowanie stanowisk ale przede wszystkim, przekszta\u0142ca je. Robotyzacja i digitalizacja prowadz\u0105 do automatyzacji proces\u00f3w, co zazwyczaj przek\u0142ada si\u0119 na zwi\u0119kszon\u0105 wydajno\u015b\u0107 i produktywno\u015b\u0107.<\/p>\n

    \u015awiatowe Forum Ekonomiczne szacuje, \u017ce do 2025 roku automatyzacja stworzy co najmniej 12 milion\u00f3w wi\u0119cej miejsc pracy ni\u017c zniszczy, co sugeruje, \u017ce na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 automatyzacja b\u0119dzie mia\u0142a pozytywny wp\u0142yw na spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n

    Pracownicy obeznani z now\u0105 technologi\u0105\/automatyzacj\u0105, otrzymywali premie p\u0142acowe wynosz\u0105ce od 10 do 15\\% wi\u0119cej ni\u017c ich inny pracownicy nieznaj\u0105cy technologi. Pracownicy, kt\u00f3rzy zostali zast\u0105pieni przez maszyny, cz\u0119sto s\u0105 zmuszeni konkurowa\u0107 z innymi o pozosta\u0142e miejsca pracy, co prowadzi do obni\u017cenia p\u0142ac.<\/p>\n

     <\/p>\n

    <\/p>\n

     <\/p>\n

    Rozw\u00f3j technologii cyfrowych przyczynia si\u0119 do powstania nowych specjalizacji, kt\u00f3rych wcze\u015bniej nie by\u0142o. Rozw\u00f3j internetu stowrzy\u0142 miejsca pracy dla specjalist\u00f3w od SEO, analityk\u00f3w danych, specjalist\u00f3w od marketingu cyfrowego, programist\u00f3w aplikacji mobilnych, specjalist\u00f3w od cyberbezpiecze\u0144stwa i wiele innych profesji. Wszystko to s\u0105 nowe role, kt\u00f3re nie istnia\u0142y jeszcze kilka dekad temu.<\/p>\n

    Zwi\u0119kszenie efektywno\u015bci i produktywno\u015bci<\/h3>\n

    Automatyzacja znacz\u0105co zwi\u0119ksza efektywno\u015b\u0107 w wielue aspektach pracy, tej bioruwej oraz fizycznej. Po pierwsze, minimalizuje b\u0142\u0119dy wynikaj\u0105ce z czynnik\u00f3w ludzkich, takich jak zm\u0119czenie, niedok\u0142adno\u015b\u0107 czy b\u0142\u0119dy w interpretacji instrukcji. Systemy zautomatyzowane s\u0105 zaprogramowane do wykonywania okre\u015blonych czynno\u015bci z precyzj\u0105 i niezawodno\u015bci\u0105, co przek\u0142ada si\u0119 na wi\u0119ksz\u0105 jako\u015b\u0107 proces\u00f3w produkcyjnych.<\/p>\n

    Automatyzacja pozwala na szybsze wykonanie zada\u0144. Maszyny i systemy zautomatyzowane pracuj\u0105 szybciej ni\u017c ludzie, co przek\u0142ada si\u0119 na kr\u00f3tszy czas realizacji zada\u0144. Roboty oraz s\u0105 w stanie pracowa\u0107 przez 24 godziny na dob\u0119, 7 dni w tygodniu. W przeciwie\u0144stwie do pracownik\u00f3w, zautomatyzowane systemy nie wymagaj\u0105 przerw ani odpoczynku (pomijaj\u0105c konserwacja lub naprawy), co znacznie zwi\u0119ksza produktywno\u015b\u0107.<\/p>\n

     <\/p>\n

    <\/p>\n

    Mimo \u017ce miejsce pracy staje si\u0119 coraz bardziej zautomatyzowane i technologiczne, globalny wzrost produktywno\u015bci wydaje si\u0119 zwalnia\u0107. Cho\u0107 na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 to sprzeczne z intuicj\u0105.<\/p>\n

    Najbardziej prawdopodobne wydaje si\u0119, \u017ce innowacje technologiczne, takie jak sztuczna inteligencja, potrzebuj\u0105 czasu, aby si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 pe\u0142ny potencja\u0142. Wprowadzenie nowych technologii do przedsi\u0119biorstw zwykle wi\u0105\u017ce si\u0119 z okresem dostosowywania, szkolenia pracownik\u00f3w i optymalizacji proces\u00f3w. Efekty te musz\u0105 nie by\u0107 natychmiastowe, ale z czasem przyczyni\u0105 si\u0119 do zwi\u0119kszenia produktywno\u015bci.<\/p>\n

    Edukacja i szkolenia<\/h3>\n

    Dawniej, dost\u0119p do edukacji by\u0142 cz\u0119sto ograniczony przez bariery ekonomiczne oraz j\u0119zykowe. Dzi\u015b, w erze cyfrowej, te przeszkody s\u0105 stopniowo eliminowane.<\/p>\n

    Dzi\u0119ki digitalizacji, edukacja sta\u0142a si\u0119 dost\u0119pna na niespotykan\u0105 dot\u0105d skal\u0119. Kursy online, webinary, ksi\u0105\u017cki – umo\u017cliwiaj\u0105 dost\u0119p do wiedzy niezale\u017cnie od miejsca zamieszkania czy sytuacji materialnej. Znacznie wi\u0119cej os\u00f3b mo\u017ce zdobywa\u0107 cenne umiej\u0119tno\u015bci i kwalifikacje, kt\u00f3re zwi\u0119ksz\u0105 ich szanse na rynku pracy, nawet z miejsc dotkni\u0119tych bi\u0119d\u0105.<\/p>\n

    Digitalizacja edukacji przynios\u0142a r\u00f3wnie\u017c znacz\u0105ce korzy\u015bci dla os\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 trudno\u015bci z dost\u0119pem do tradycyjnej edukacji ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 sytuacj\u0119 materialn\u0105.<\/p>\n

    Podsumowanie<\/h2>\n

    W scenariuszu pesymistycznym, automatyzacja prowadzi do znacznego zwi\u0119kszenia bezrobocia technologicznego, nier\u00f3wno\u015bci dochodowych i niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych, w wyniku czego wiele os\u00f3b mo\u017ce zosta\u0107 zast\u0105pionych przez maszyny i sztuczn\u0105 inteligencj\u0119. W scenariuszu optymistycznym, automatyzacja stwarza nowe miejsca pracy, zwi\u0119ksza efektywno\u015b\u0107 i produktywno\u015b\u0107, a tak\u017ce przyczynia si\u0119 do powstania nowych specjalizacji, kt\u00f3rych wcze\u015bniej nie by\u0142o.<\/p>\n

    Naszym zdaniem, prawdopodobnie zobaczymy w przysz\u0142o\u015bci oba scenariusze. Na pewno b\u0119d\u0105 zawody, kt\u00f3re zostan\u0105 zautomatyzowane i ludzie, kt\u00f3rzy strac\u0105 prac\u0119. Jednak automatyzacja r\u00f3wnie\u017c stworzy nowe mo\u017cliwo\u015bci i stanowiska, kt\u00f3rych jeszcze nie znamy. Popularna sztuczna inteligencja GPT-4 ma podobne zdanie w tej kwestii:<\/p>\n

    \"\"<\/h2>\n

    Literatura<\/h2>\n

    [1] Campa, R. Technological Growth and Unemployment: A Global Scenario Analysis, Journal of Evolution and Technology, 24, 86-100<\/p>\n

    [2] Forbes, J. D. Some evidences of technological unemployment in ancient Athens and Rome, Leland Stanford Junior University<\/p>\n

    [3] Langton, R. How Industrial Automation Helped Detroit Recover, https:\/\/www.bastiansolutions.com\/blog\/how-industrial-automation-helped-detroit-recover\/<\/p>\n

    [4] Dowbor, L. Poza Kapitalizm, Instytut Wydawniczy Ksi\u0105\u017cka i Prasa, 2020<\/p>\n

    https:\/\/www.money.pl\/gospodarka\/ibm-chce-wstrzymac-rekrutacje-pracownikow-zastapi-ich-sztuczna-inteligencja-6893590465124960a.html?fbclid=IwAR1UsqOzHMkNtT4r6ugUUnlfZ8pVFa0q5Sx90BLvjHNxCuaCxghWmwl6tJw<\/p>\n

     <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Digitalizacja i robotyzacja to dwa kluczowe trendy, kt\u00f3re rewolucjonizuj\u0105 \u015bwiat pracy. Wraz z post\u0119pem technologicznym coraz wi\u0119cej miejsc pracy zostaje zautomatyzowanych, co nieuchronnie prowadzi do pytania – czy to oznacza, \u017ce ludzie zostan\u0105 pozbawieni pracy? W artykule tym przyjrzymy si\u0119 r\u00f3\u017cnym scenariuszom na przysz\u0142o\u015b\u0107 i zastanowimy si\u0119, jakie konsekwencje mog\u0105 wynikn\u0105\u0107 z dalszego rozwoju cyfrowych […]<\/p>\n","protected":false},"author":112,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[225],"tags":[15,43,12,87,20,188],"class_list":["post-3520","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-agh-2022-23","tag-ai","tag-data-science","tag-etyka","tag-si","tag-sztuczna-inteligencja","tag-uczenie-maszynowe"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3520","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/112"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3520"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3545,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3520\/revisions\/3545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}