Chirurgia jest jedn\u0105 z, je\u015bli nie najbardziej wymagaj\u0105cych precyzji specjalizacji w medycynie. Ruchy wielko\u015bci milimetr\u00f3w s\u0105 w stanie decydowa\u0107 o \u015bmierci lub pe\u0142nym wyzdrowieniu pacjenta. W tak krytycznych warunkach, lekarze si\u0119gaj\u0105 po ka\u017cde przedstawione im narz\u0119dzia kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 szans\u0119 na sukces, niezale\u017cnie od ich ceny lub skomplikowania. W czasach szybkiego rozwoju robotyki czy sztucznej inteligencji naturalnym wydaje si\u0119\u00a0 skorzystanie z tych osi\u0105gni\u0119\u0107 techniki w celu zwi\u0119kszenia szansy na pomy\u015blnie przeprowadzon\u0105 operacj\u0119 chirurgiczn\u0105.<\/p>\n
Czym zajmuj\u0105 si\u0119 roboty chirurgiczne?<\/strong><\/span><\/p>\n Roboty chirurgiczne powsta\u0142y w celu u\u0142atwienia chirurgom przeprowadzania operacji. S\u0105 projektowane z my\u015bl\u0105 o zapewnieniu bardzo du\u017cej precyzji przy wykonywanych dzia\u0142aniach.<\/p>\n Jedn\u0105 z grup takich robot\u00f3w s\u0105 te wykonuj\u0105ce minimalnie inwazyjne operacje tu\u0142owia<\/strong>. Zostaj\u0105 one wprowadzone do organizmu cz\u0142owieka poprzez niewielkie naci\u0119cia, a nast\u0119pnie znajduj\u0105 miejsce docelowe dzia\u0142ania i si\u0119 tam ustawiaj\u0105. Chirurdzy uzyskaj\u0105 dzi\u0119ki temu mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdalnego sterowania robotem o du\u017cej precyzji, co szczeg\u00f3lnie przydaje si\u0119 przy niewielkim obszarze dzia\u0142a\u0144. Praca jest \u0142atwiejsza, a tak\u017ce powoduje mniejsz\u0105 liczb\u0119 infekcji i powik\u0142a\u0144.<\/p>\n Drug\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 roboty wykonuj\u0105ce operacje ortopedyczne.<\/b> Zajmuj\u0105 one znacznie wi\u0119cej przestrzeni i posiadaj\u0105 spore ramiona. Ponadto zapewniaj\u0105 obrazowanie 3D i z\u0142o\u017cona analityk\u0119 danych. Dzi\u0119ki temu wyniki operacji s\u0105 bardziej przewidywalne.<\/p>\n Czy roboty chirurgiczne s\u0105 lepsze od chirurg\u00f3w?<\/b><\/span><\/p>\n Tylko czy roboty chirurgiczne s\u0105 ju\u017c na tyle zaawansowane, \u017ce mog\u0105 z powodzeniem zast\u0105pi\u0107 lekarzy w operacjach? Przeprowadzane w tym obszarze badania nakazuj\u0105, przynajmniej na chwil\u0119 obecn\u0105, pohamowa\u0107 przesadny optymizm. Przyk\u0142adowo Instytut Oceny Technologii Medycznych im. Ludwiga Boltzmanna w Wiedniu (LBI-HTA)\u00a0 przygotowa\u0142 raport oceniaj\u0105cy przydatno\u015b\u0107 robot\u00f3w chirurgicznych w zabiegach prowadzonych w obr\u0119bie klatki piersiowej i jamy brzusznej. Tylko w przypadku nielicznych uwzgl\u0119dnionych procedur zaobserwowane zosta\u0142y pewne korzy\u015bci, jak zmniejszenie cz\u0119sto\u015bci powik\u0142a\u0144 pooperacyjnych czy og\u00f3lna poprawa jako\u015bci \u017cycia po operacji. Wyniki te obarczone jednak by\u0142y du\u017cymi niepewno\u015bciami, a koszty w por\u00f3wnaniu do klasycznych metod, wysokie. W innym badaniu opublikowanym w czasopi\u015bmie \u201eNew England Journal of Medicine\u201d naukowcy por\u00f3wnywali grupy pacjentek z rakiem szyjki macicy. Jedna grupa leczona by\u0142a metodami klasycznymi, z otwarciem brzucha, a druga ma\u0142o inwazyjnymi m.in. z wykorzystaniem robot\u00f3w chirurgicznych. Okaza\u0142o, \u017ce to klasyczne operowanie dawa\u0142o wi\u0119ksze szanse na ca\u0142kowite wyleczenie i prze\u017cycie. Wynika nie pozwalaj\u0105 zatem na jednoznaczne uznanie wy\u017cszo\u015bci takich robot\u00f3w nad tradycyjnymi metodami leczenia, a zdarzaj\u0105 si\u0119 i wyniki gorsze.<\/p>\n Problemy i wyzwania\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n Przy wprowadzaniu robot\u00f3w na sto\u0142y chirurgiczne trzeba si\u0119 mierzy\u0107 z istotnymi wyzwaniami. Przede wszystkim spor\u0105 barier\u0105 do upowszechnienia si\u0119 tego typu narz\u0119dzi s\u0105 wysokie koszty. Same roboty chirurgiczne kosztuj\u0105 miliony dolar\u00f3w. Droga jest eksploatacja sprz\u0119tu, gdzie zabieg wykonany z ich pomoc\u0105 jest ok. 25% dro\u017cszy, jak r\u00f3wnie\u017c wymiana cz\u0119\u015bci. Kolejn\u0105 przeszkod\u0105 s\u0105 wymagaj\u0105ce szkolenia kadry i potrzeba przeprowadzenia wielu praktyk. Bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce p\u00f3ki co roboty wci\u0105\u017c jedynie wspomagaj\u0105 lekarzy w leczeniu, bardzo du\u017co zale\u017cy od indywidualnych umiej\u0119tno\u015bci lekarzy nadzoruj\u0105cych maszyny. R\u00f3wnie\u017c czas trwania samej operacji jest d\u0142u\u017cszy w przypadku wykorzystania w niej robot\u00f3w, a jak wiadomo czas cz\u0119sto jest tu na wag\u0119 z\u0142ota i mo\u017ce stanowi\u0107 o \u017cyciu i \u015bmierci pacjenta.<\/p>\n Nadzieja na lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107?<\/b><\/span><\/p>\n Czy w zwi\u0105zku z tym technologia ta nie ma \u015bwietlanej przysz\u0142o\u015bci, przynajmniej w najbli\u017cszym czasie? Niekonieczne. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na fakt, \u017ce wspomniany wy\u017cej raport LBI-HTA ukaza\u0142 si\u0119 na kr\u00f3tko przed pandemi\u0105 koronawirusa, kt\u00f3ra sparali\u017cowa\u0142a na wiele miesi\u0119cy szpitale. Ryzyko infekcji w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia zwi\u0119kszy\u0142o nacisk na ch\u0119\u0107 zwi\u0119kszenia wykorzystania do pracy robot\u00f3w, kt\u00f3rym przecie\u017c \u017cadne zaka\u017cenie nie grozi. Przyczyni\u0142o si\u0119 to do gwa\u0142townego rozwoju tej cz\u0119\u015bci przemys\u0142u w ci\u0105gu kilku ostatnich lat. Niekt\u00f3re o\u015brodki w Polsce wykonuj\u0105 ju\u017c ponad 500 takich zabieg\u00f3w rocznie. W oparciu o raport \u201eRozw\u00f3j chirurgii robotycznej w Polsce\u201d ci\u0105gu najbli\u017cszych kilku lat \u0142\u0105czne wydatki na zabiegi robotowe ze sporym prawdopodobie\u0144stwem b\u0119d\u0105 ros\u0142y o minimum 50% rocznie.<\/p>\n Zagro\u017cenia moralne<\/b><\/span><\/p>\n P\u00f3ki co roboty chirurgiczne stanowi\u0105 jedynie asyst\u0119 dla lekarzy i nie podejmuj\u0105 decyzji samodzielnie. Jednak wraz z bardzo szybkim rozwojem sztucznej inteligencji, w przysz\u0142o\u015bci mo\u017cliwe stanie si\u0119 wykorzystanie ogromnych baz danych z przeprowadzonych operacji do nauczenia robota procedury prowadzenia zabieg\u00f3w samodzielnie. Wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 jednak z tym pewne zagro\u017cenia moralne. Pozbawiony empatii robot mo\u017ce by\u0107 sk\u0142onny do podj\u0119cia nieetycznej decyzji, je\u015bli takowa nie zosta\u0142a przewidziana. W\u0105tpliw\u0105 kwesti\u0105 jest jednoznaczna odpowiedzialno\u015b\u0107 za potencjalne pomy\u0142ki – czy b\u0119d\u0105 to programi\u015bci AI, dostarczyciele zbior\u00f3w danych, testerzy czy mo\u017ce koordynatorzy na dy\u017curze? Mimo ogromnej wiedzy, wci\u0105\u017c mog\u0105 si\u0119 zdarzy\u0107 sytuacje wyj\u0105tkowe, kt\u00f3re nie zosta\u0142y dot\u0105d zarejestrowane. Jak w takiej sytuacji zachowa si\u0119 robot, szczeg\u00f3lnie je\u015bli jest krytyczna dla \u017cycia pacjenta? W ko\u0144cu pozostaje pewna wra\u017cliwo\u015b\u0107 na ataki hakerskie i manipulowanie operacj\u0105 przez niepo\u017c\u0105dane osoby trzecie. Mo\u017cliwa jest te\u017c kradzie\u017c wra\u017cliwych danych zdrowotnych.<\/p>\n O ile w chirurgii, roboty konkuruj\u0105 z umiej\u0119tno\u015bciami i mo\u017cliwo\u015bciami lekarzy, r\u00f3wnolegle rozwija si\u0119 ich poddziedzina, kt\u00f3ra istnieje we w\u0142asnym \u015bwiecie i walczy z problemami na kt\u00f3re rozwi\u0105zania wcze\u015bniej nie istnia\u0142y. Nanotechnologia operuje poza zakresem klasycznej chirurgii i podobnie jak robotyka 50 lat temu obiecuje rewolucj\u0119 w medycynie. Jej obiecuj\u0105ce zastosowanie w medycynie wynika g\u0142\u00f3wnie z mo\u017cliwo\u015bci manipulowania i interakcji z materi\u0105 na skali nanometrycznej pozwalaj\u0105c na precyzj\u0119 niemo\u017cliw\u0105 do uzyskania przez klasyczne roboty. Dostarczanie lek\u00f3w i niszczenie raka z dok\u0142adno\u015bci\u0105 co do kom\u00f3rki wydaje si\u0119 w zasi\u0119gu mo\u017cliwo\u015bci. Nanorobotyka, cho\u0107 wci\u0105\u017c wi\u0119kszo\u015bci w fazie eksperymentalnej, mo\u017ce potencjalnie przynie\u015b\u0107 nowatorskie rozwi\u0105zania medyczne, umo\u017cliwiaj\u0105c precyzyjne, nieinwazyjne zabiegi diagnostyczne i terapeutyczne.<\/p>\n W USA dost\u0119pne s\u0105 ju\u017c od paru lat leki korzystaj\u0105ce z nanotechnologii, najbardziej znanym z nich b\u0119d\u0105ca szczepionka mRNA na wirus COVID-19. Przyk\u0142ad ten dobrze ilustruje jeden z problem\u00f3w na kt\u00f3ry natrafi\u0142a nanotechnologia. W trakcie pandmii Indie i kilka innych mniej rozwini\u0119tych kraj\u00f3w wyrazi\u0142o ch\u0119\u0107 produkowania szczepionki i poprosi\u0142y o dost\u0119p do patentu. Zosta\u0142y one jednak szybko odrzucone, co spowodowa\u0142o oburzenie i opinie o koncernach pr\u00f3buj\u0105cych kontrolowa\u0107 w\u0142asne zyski kosztem zdrowia ludzi. Przyczyna by\u0142a jednak o wiele prostsza, zarz\u0105dy wyrazily ch\u0119\u0107 pomocy, sprzeciw nast\u0105i\u0142 od strony specjalist\u00f3w. Nanocz\u0105steczki lipidowe, kt\u00f3re odpowiedzialne s\u0105 za dostarczanie mRNA w nienaruszonym stanie i stanowi\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 prze\u0142omu w tej szczepionce, s\u0105 niezwykle trudne do produkcji. \u017badne z fabryk i laboratori\u00f3w w mniej rozwini\u0119tych krajach nie posiada\u0142y sprz\u0119tu i technologii aby bezpiecznie przyst\u0105pi\u0107 do ich produkcji. Dodatkowo, osoby na ca\u0142ym \u015bwiecie obeznane w procesie mog\u0142y by\u0107 policzone na palcach r\u0119ki i by\u0142y zaj\u0119te kontrol\u0105 i zwi\u0119kszaniem produkcji w istniej\u0105cych fabrykach. Organizacje podj\u0119\u0142y niepopularn\u0105 ale odpowiedzialn\u0105 decyzje i odm\u00f3wi\u0142y udzielenia patentu z powodu ryzyka jakie nios\u0142aby niepoprawnie wyprodukowana szczepionka. Jest to najlepszy praktyczny przyk\u0142ad tego jak wysokiej precyzji i zaawansowania wymaga ta technologia.<\/p>\n Nanotechnologia w medycynie nie jest rozwi\u0105zaniem na wszystkie problemy zdrowotne, a lekarze zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce istnieje pewien twardy limit d\u0142ugo\u015bci \u017cycia ludzkiego<\/strong>, kt\u00f3ry wynosi oko\u0142o 120 lat. Cho\u0107 nanotechnologia mo\u017ce przynie\u015b\u0107 rewolucyjne osi\u0105gni\u0119cia w dziedzinie diagnostyki, terapii i regeneracji tkanek, nie mo\u017cemy oczekiwa\u0107, \u017ce pozwoli nam uzyska\u0107 nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 czy natychmiastowe przezwyci\u0119\u017cenie proces\u00f3w starzenia si\u0119. Jest to teoria medyczna, kt\u00f3ra wynika z r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w, takich jak programowanie genetyczne naszego organizmu, ostateczne zniszczenie kom\u00f3rek i starzenie si\u0119 narz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n Bibliografia:<\/strong><\/p>\n Roboty chirurgiczne – koszty wysokie, a korzy\u015bci skromne<\/a><\/p>\n Roboty chirurgiczne i przysz\u0142o\u015b\u0107 medycyny<\/a><\/p>\n Mocne przyspieszenie na rynku robotyki chirurgicznej<\/a><\/p>\n robotics in healthcare<\/a><\/p>\n Wywiad CNN z zpecjalist\u0105 od nanotechnologii w medycynie<\/a><\/p>\n Przegl\u0105d aktualnego stanu nanotechnologii<\/a><\/p>\n![\"Robot](\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/versius-300x225.jpeg\")
Poza klasyczn\u0105 robotyk\u0119<\/h2>\n
Polityka w medycynie<\/h2>\n
![\"Robot](\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/150129164346-spc-make-create-innovate-nanobots-00010402.jpg\")
Twardy limit?<\/h2>\n