{"id":3678,"date":"2023-05-24T23:27:23","date_gmt":"2023-05-24T23:27:23","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=3678"},"modified":"2023-05-24T23:27:23","modified_gmt":"2023-05-24T23:27:23","slug":"zrownowazony-rozwoj-i-ekologia-przeglad-narzedzi-i-rozwiazan-na-potrzeby-poprawy-srodowiska-i-spoleczenstwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2023\/05\/24\/zrownowazony-rozwoj-i-ekologia-przeglad-narzedzi-i-rozwiazan-na-potrzeby-poprawy-srodowiska-i-spoleczenstwa\/","title":{"rendered":"Zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j i ekologia. Przegl\u0105d narz\u0119dzi i rozwi\u0105za\u0144 na potrzeby poprawy \u015brodowiska i spo\u0142ecze\u0144stwa"},"content":{"rendered":"

Zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j i ochrona \u015brodowiska s\u0105 tematami, kt\u00f3re od d\u0142u\u017cszego czasu zajmuj\u0105 czo\u0142owe miejsce na agendzie globalnej. W obliczu narastaj\u0105cego kryzysu klimatycznego i innych wyzwa\u0144 ekologicznych, spo\u0142ecze\u0144stwo poszukuje nowych narz\u0119dzi i rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re pomog\u0105 nam poprawi\u0107 stan \u015brodowiska naturalnego. Jednym z kluczowych czynnik\u00f3w, kt\u00f3ry mo\u017ce odegra\u0107 istotn\u0105 rol\u0119 w tym procesie, jest sztuczna inteligencja (SI).<\/strong><\/p>\n

Sztuczna inteligencja, b\u0119d\u0105ca dziedzin\u0105 nauki zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 tworzeniem system\u00f3w komputerowych zdolnych do samodzielnego uczenia si\u0119 i podejmowania decyzji, posiada ogromny potencja\u0142, je\u015bli chodzi o wp\u0142yw na zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j i ekologi\u0119. Jej zdolno\u015b\u0107 do analizowania ogromnych ilo\u015bci danych, identyfikowania wzorc\u00f3w i podejmowania szybkich decyzji czyni j\u0105 niezwykle u\u017cyteczn\u0105 w obszarze ochrony \u015brodowiska.<\/strong><\/p>\n

W tym artykule prezentujemy pewne problemy z obszaru ekologii oraz zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, dla kt\u00f3rych to rozwi\u0105zania wykorzystywana jest ju\u017c, lub w przysz\u0142o\u015bci mog\u0142aby zosta\u0107 zastosowana, sztuczna inteligencja. Staramy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c odpowiedzie\u0107 na pytanie, czy prezentowane podej\u015bcia mog\u0105 stanowi\u0107 rzeczywiste rozwi\u0105zanie zadanych problem\u00f3w, czy te\u017c s\u0105 jedynie „zielon\u0105 przykrywk\u0105” umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 spe\u0142nianie norm unijnych i zachowanie pozor\u00f3w, \u017ce robi si\u0119 co\u015b dobrego.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j, a ochrona \u015brodowiska<\/span><\/h2>\n

W celu szerszego zrozumienia problemu, z kt\u00f3rym mierzymy si\u0119 w tym artykule, niezb\u0119dne jest zdefiniowanie terminu \u201czr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j\u201d.<\/span><\/p>\n

Raport \u015awiatowej Komisji ds. \u015arodowiska i Rozwoju z 1987 r. podaje nast\u0119puj\u0105c\u0105 definicj\u0119:<\/span><\/p>\n

\u201cZr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j to taki rozw\u00f3j, w kt\u00f3rym potrzeby obecnego pokolenia mog\u0105 by\u0107 zaspokojone bez umniejszania szans przysz\u0142ych pokole\u0144 na ich zaspokojenie\u201d. [1]<\/span><\/i><\/p><\/blockquote>\n

Zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j mo\u017ce by\u0107 zatem traktowany jako strategia, kt\u00f3ra harmonizuje cele ekonomiczne, spo\u0142eczne i \u015brodowiskowe. D\u0105\u017cy do osi\u0105gni\u0119cia r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy wzrostem gospodarczym a ochron\u0105 \u015brodowiska, zapewniaj\u0105c jednocze\u015bnie dobrobyt i solidarno\u015b\u0107 zar\u00f3wno obecnym, jak i przysz\u0142ym pokoleniom. W takim w\u0142a\u015bnie charakterze wymieniona jest w artykule 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej [2]:<\/span><\/p>\n

\u201c<\/span>\u201eRzeczpospolita Polska strze\u017ce niepodleg\u0142o\u015bci i nienaruszalno\u015bci swojego terytorium, zapewnia wolno\u015bci i prawa cz\u0142owieka i obywatela oraz bezpiecze\u0144stwo obywateli, strze\u017ce dziedzictwa narodowego oraz zapewniaochron\u0119 \u015brodowiska, kieruj\u0105c si\u0119 zasad\u0105 zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju\u201d.\u00a0<\/span><\/i><\/p><\/blockquote>\n

Ochrona \u015brodowiska okazuje si\u0119 by\u0107 nieod\u0142\u0105cznym elementem zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju. W kontek\u015bcie zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, ochrona \u015brodowiska ma na celu zminimalizowanie negatywnego wp\u0142ywu dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka na ekosystemy i zasoby naturalne. Mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce ochrona \u015brodowiska stanowi\u0142a fundament, na bazie kt\u00f3rego stworzona zosta\u0142a koncepcja zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, gdy\u017c to w\u0142a\u015bnie zauwa\u017cenie potrzeby minimalizacji negatywnego wp\u0142ywu rozwoju gospodarczego na \u015brodowisko stanowi\u0142a podwaliny dyskusji na ten temat [3]<\/span><\/p>\n

Przyk\u0142adowe dzia\u0142ania zwi\u0105zane z ochron\u0105 \u015brodowiska w ramach zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju obejmuj\u0105:<\/span><\/p>\n

    \n
  1. Zr\u00f3wnowa\u017cone zarz\u0105dzanie zasobami naturalnymi: Polega na gospodarowaniu zasobami w spos\u00f3b, kt\u00f3ry pozwala na ich trwa\u0142e wykorzystanie bez nara\u017cania na wyczerpanie. Dotyczy to zar\u00f3wno zasob\u00f3w odnawialnych, jak i nieodnawialnych, takich jak woda, gleba, lasy czy surowce naturalne. Ochrona i racjonalne wykorzystanie tych zasob\u00f3w s\u0105 istotne dla utrzymania r\u00f3wnowagi ekosystem\u00f3w i zabezpieczenia potrzeb przysz\u0142ych pokole\u0144.<\/span><\/li>\n
  2. Zmniejszenie emisji szkodliwych substancji: Ochrona \u015brodowiska wymaga ograniczenia emisji zanieczyszcze\u0144 atmosferycznych, takich jak dwutlenek w\u0119gla, dwutlenek siarki czy tlenki azotu. D\u0105\u017cenie do czystszej produkcji, stosowanie technologii o niskiej emisji oraz promowanie odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii s\u0105 wa\u017cnymi krokami w kierunku ograniczenia negatywnego wp\u0142ywu na \u015brodowisko.<\/span><\/li>\n
  3. Ochrona bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci: Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest niezwykle istotna dla utrzymania r\u00f3wnowagi ekologicznej i funkcjonowania ekosystem\u00f3w. Ochrona i odtwarzanie zagro\u017conych gatunk\u00f3w, utworzenie obszar\u00f3w chronionych oraz ochrona siedlisk naturalnych s\u0105 kluczowe dla zachowania r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej i ekosystemowej.<\/span><\/li>\n
  4. Zr\u00f3wnowa\u017cona produkcja i konsumpcja: Promowanie modelu gospodarki o obiegu zamkni\u0119tym, w kt\u00f3rym minimalizuje si\u0119 ilo\u015b\u0107 wytwarzanych odpad\u00f3w i zasob\u00f3w wykorzystuje si\u0119 efektywnie, jest istotnym elementem ochrony \u015brodowiska. Zach\u0119canie do odpowiedzialnego konsumowania, recyklingu i zmniejszania ilo\u015bci odpad\u00f3w ma pozytywny wp\u0142yw na \u015brodowisko naturalne.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n
    \"\"
    Rys. 1. Obszary zastosowania SI w zapewnieniu zr\u00f3wnowa\u017cenia \u015brodowiskowego [6]<\/figcaption><\/figure>\n

    <\/h2>\n

    Co na to Big Tech?<\/span><\/h2>\n

    Spostrze\u017cenie potencja\u0142u sztucznej inteligencji w kontek\u015bcie zapewnienia bardziej zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju ma d\u0142ug\u0105 histori\u0119. Wielu podmiot\u00f3w ju\u017c wiele lat temu podj\u0119\u0142o kroki w celu promowania bada\u0144 nad wykorzystaniem technologii SI do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w zwi\u0105zanych z zr\u00f3wnowa\u017conym rozwojem. Oczywistym jest fakt, \u017ce bardzo wiele z tego typu dzia\u0142a\u0144 jest inicjowanych przez firmy technologiczne, kt\u00f3re na co dzie\u0144 w swoich projektach wykorzystuj\u0105 SI, wobec czego jej zaaplikowanie do kolejnych obszar\u00f3w stanowi jedynie poszerzenie profilu dzia\u0142alno\u015bci. Zdarza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce tego typu firmy udost\u0119pniaj\u0105 tworzon\u0105 przez siebie technologi\u0119 innym podmiotom lub w inny spos\u00f3b wspieraj\u0105 te podmioty.<\/span><\/p>\n

    Przyk\u0142adem tego typu dzia\u0142a\u0144 mo\u017ce by\u0107 projekt „AI for Earth”, czyli inicjatywa stworzona przez firm\u0119 Microsoft, kt\u00f3rej celem jest wykorzystanie sztucznej inteligencji w celu ochrony \u015brodowiska naturalnego i rozwi\u0105zywania problem\u00f3w zwi\u0105zanych z ekologi\u0105 [4]. Projekt zosta\u0142 uruchomiony w 2017 roku i koncentruje si\u0119 na czterech g\u0142\u00f3wnych obszarach:\u00a0<\/span><\/p>\n

      \n
    • zmianach klimatycznych,\u00a0<\/span><\/li>\n
    • ochronie zasob\u00f3w wodnych,<\/span><\/li>\n
    • ochronie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej\u00a0<\/span><\/li>\n
    • zr\u00f3wnowa\u017conym rolnictwie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

      \u201cAI for Earth\u201d ma na celu wspieranie innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 potencja\u0142 sztucznej inteligencji do zrozumienia, monitorowania i ochrony \u015brodowiska. Poprzez udost\u0119pnianie narz\u0119dzi, zasob\u00f3w i wsparcia finansowego, projekt pomaga naukowcom, organizacjom non-profit i instytucjom rz\u0105dowym w tworzeniu projekt\u00f3w ekologicznych opartych na sztucznej inteligencji.<\/span><\/p>\n

      W ramach projektu \u201cAI for Earth\u201d, Microsoft udost\u0119pnia specjalne programy, takie jak granty i dotacje, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 finansowe wsparcie dla innowacyjnych projekt\u00f3w zwi\u0105zanych z ochron\u0105 \u015brodowiska. Projekt wspiera r\u00f3wnie\u017c badaczy i naukowc\u00f3w poprzez dost\u0119p do zaawansowanych narz\u0119dzi i technologii SI, takich jak platforma Azure AI, umo\u017cliwiaj\u0105ca analiz\u0119 du\u017cych zbior\u00f3w danych i tworzenie zaawansowanych modeli predykcyjnych.<\/span><\/p>\n

      Innym przejawem wykorzystania SI w przedsi\u0119wzi\u0119ciach, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 w pewnym stopniu do ochrony \u015brodowiska, a przede wszystkim umo\u017cliwi\u0142y redukcj\u0119 koszt\u00f3w utrzymania infrastruktury, s\u0105 dzia\u0142ania firmy Google. W 2016 roku firma ta wprowadzi\u0142a innowacyjne rozwi\u0105zanie wykorzystuj\u0105ce uczenie maszynowe do znacznego zmniejszenia zu\u017cycia energii potrzebnej do ch\u0142odzenia swoich centr\u00f3w danych. Wykorzystuj\u0105c technologi\u0119 przez przej\u0119t\u0105 wcze\u015bniej firm\u0119 DeepMind, bazuj\u0105c\u0105 na g\u0142\u0119bokich sieciach neuronowych. Google osi\u0105gn\u0105\u0142 nawet 40-procentow\u0105 redukcj\u0119 zu\u017cycia energii potrzebnej do ch\u0142odzenia, co przyczyni\u0142o si\u0119 do znacznego poprawienia efektywno\u015bci energetycznej i zmniejszenia emisji.. Dzi\u0119ki wykorzystaniu sieci neuronowych szkolonych na danych historycznych z tysi\u0119cy czujnik\u00f3w w centrach danych, stworzono bardziej efektywne i adaptacyjne rozwi\u0105zanie, umo\u017cliwiaj\u0105ce lepsze zrozumienie dynamiki centr\u00f3w danych i optymalizacj\u0119 ich wydajno\u015bci. Poprzez analiz\u0119 parametr\u00f3w takie jak temperatura, moc, pr\u0119dko\u015b\u0107 pomp, system jest w stanie przewidywa\u0107 przysz\u0142e zapotrzebowanie na energi\u0119, dzi\u0119ki czemu mo\u017cliwe jest wcze\u015bniejsze podejmowanie decyzji, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 optymalizacj\u0119 sumarycznego zu\u017cycia.<\/span><\/p>\n

       <\/p>\n

      Przegl\u0105d dost\u0119pnych rozwi\u0105za\u0144<\/span><\/h2>\n

      Pojazdy autonomiczne<\/h3>\n

      Transport jest jednym z kluczowych sektor\u00f3w otaczaj\u0105cej nas rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ry poch\u0142ania olbrzymie ilo\u015bci energii oraz zasob\u00f3w ludzkich. Transport autonomiczny ma potencja\u0142 do poprawy efektywno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa system\u00f3w transportowych, a tak\u017ce do zmniejszenia emisji gaz\u00f3w cieplarnianych i zanieczyszcze\u0144 powietrza. Ju\u017c dzisiaj realizuje si\u0119 projekty, kt\u00f3re w mniejszej skali implementuj\u0105 pomys\u0142 autonomicznej chmury pojazd\u00f3w, natomiast w przysz\u0142o\u015bci rozwa\u017ca si\u0119 zast\u0105pienie tradycyjnego transportu samochodowego oraz ci\u0119\u017carowego, autonomicznymi odpowiednikami.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Aby oceni\u0107 poziom autonomii pojazdu, stowarzyszenie SAE International stworzy\u0142o klasyfikacje wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 6 poziom\u00f3w, kt\u00f3re okre\u015blaj\u0105 jaki stopie\u0144 ludzkiej interwencji jest konieczny dla prowadzenia danego pojazdu. Poziomy 0 i 1 s\u0105 w\u0142a\u015bciwie dost\u0119pne w ka\u017cdym samochodzie obecnie sprzedawanym, nawet z ni\u017cszej p\u00f3\u0142ki, poniewa\u017c ju\u017c ABS pozwala zakwalifikowa\u0107 pojazd do tej wy\u017cszej grupy. Natomiast poziomy 3-5 pozwalaj\u0105 ju\u017c na w pe\u0142ni autonomiczn\u0105 jazd\u0119, oczywi\u015bcie z ka\u017cdym poziomem ograniczenia si\u0119 zmniejszaj\u0105, gdzie na najwy\u017cszym poziomie s\u0105 ju\u017c pojazdy, kt\u00f3re r\u00f3wnie dobrze mog\u0142yby podr\u00f3\u017cowa\u0107 tylko ze zwierz\u0119tami domowymi i nie wymagaj\u0105 \u017cadnej ingerencji cz\u0142owieka. I to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki wykluczeniu czynnika ludzkiego z prowadzenia samochodu, pozbywamy si\u0119 najwi\u0119kszych wad prawdziwego kierowcy – czas reakcji, czynniki losowe oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 komunikacji z innymi pojazdami.\u00a0<\/span><\/p>\n

      Zacznijmy od wizji najbardziej odleg\u0142ej, a zatem ca\u0142y system pojazd\u00f3w autonomicznych mog\u0105cych si\u0119 ze sob\u0105 komunikowa\u0107. Dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bci poinformowania innych uczestnik\u00f3w ruchu o swoim stanie, ca\u0142a infrastruktura mo\u017ce zosta\u0107 zorganizowana w optymalny spos\u00f3b, usprawniaj\u0105c w ten spos\u00f3b ruch. Dynamicznie obliczane parametry podr\u00f3\u017cy pozwol\u0105 w d\u0142ugiej perspektywie zaoszcz\u0119dzi\u0107 wiele zasob\u00f3w, a jednocze\u015bnie zwi\u0119kszy\u0107 komfort podr\u00f3\u017cy, czyni\u0105c j\u0105 bezpieczniejsz\u0105 i p\u0142ynniejsz\u0105. <\/span>
      \n<\/span><\/p>\n