{"id":3862,"date":"2023-06-01T02:31:45","date_gmt":"2023-06-01T02:31:45","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=3862"},"modified":"2023-06-02T15:42:14","modified_gmt":"2023-06-02T15:42:14","slug":"wykorzystanie-narzedzi-data-science-i-si-we-wsparciu-jurysdykcji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2023\/06\/01\/wykorzystanie-narzedzi-data-science-i-si-we-wsparciu-jurysdykcji\/","title":{"rendered":"Wykorzystanie narz\u0119dzi data science i SI we wsparciu jurysdykcji"},"content":{"rendered":"

Data science i sztuczna inteligencja (AI), jako cz\u0119\u015b\u0107 czwartej rewolucji przemys\u0142owej, przeobra\u017caj\u0105 wiele obszar\u00f3w naszej gospodarki i naszego \u017cycia. Zaczynaj\u0105c od finans\u00f3w, przez marketing a\u017c do medycyny, \u017caden sektor nie wydaje si\u0119 niewra\u017cliwy na innowacje zwi\u0105zane z AI. Dotyczy to te\u017c prawa i sprawiedliwo\u015bci.<\/b><\/p>\n

AI i data science daje nadziej\u0119 na usprawnienie proces\u00f3w prawnych, zmniejszenie ich koszt\u00f3w i zwi\u0119kszenie dost\u0119pno\u015bci. Nie oznacza to, \u017ce stworzenie takich narz\u0119dzi b\u0119dzie tanie. W pierwszej kolejno\u015bci warto spojrze\u0107 na Stany Zjednoczone, kt\u00f3re dzi\u0119ki swojemu olbrzymiemu rynkowi wewn\u0119trznemu i poszanowaniu praworz\u0105dno\u015bci, s\u0105 miejscem, gdzie takie rozwi\u0105zania powstan\u0105 najwcze\u015bniej.<\/p>\n

Automatyzacja zada\u0144 rutynowych<\/h2>\n

Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 pracy prawnik\u00f3w polega na wykonywaniu rutynowych dzia\u0142a\u0144 jak przegl\u0105danie dokument\u00f3w lub wyszukiwanie precedens\u00f3w. Narz\u0119dzia AI mog\u0105 by\u0107 u\u017cyte do analizy i sortowania dokument\u00f3w lub identyfikowanie istotnych informacji.<\/p>\n

Badanie prawa<\/h3>\n

W uj\u0119ciu rocznym Kongres uchwala \u015brednio od 200 do 600 ustaw, a S\u0105d Najwy\u017cszy Stan\u00f3w Zjednoczonych wydaje od 100 do 150 wyrok\u00f3w. Do tego nale\u017cy doda\u0107 wyroki tworz\u0105ce precedens na ni\u017cszych instancjach systemu s\u0105downiczego. Ilo\u015b\u0107 dokument\u00f3w tworzonych rocznie jest zatrwa\u017caj\u0105ca.<\/p>\n

Taka ilo\u015b\u0107 danych nie stanowi wyzwania dla AI. Z odpowiednim oprogramowaniem, prawnik mo\u017ce wydajnie wyszukiwa\u0107 ustawy i wyroki by lepiej i szybciej zrozumie\u0107 obecny stan prawny odno\u015bny zadanej mu sprawy.<\/p>\n

Analiza dowod\u00f3w<\/h3>\n

Wraz z cyfryzacj\u0105 coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w przyjmuje form\u0119 cyfrow\u0105 zamiast papierowej. O ile dokumenty cyfrowe s\u0105 \u0142atwiejsze do przechowywania, ich dok\u0142adna analiza nie koniecznie staje si\u0119 prostsza. Przyk\u0142adowym dowodem mo\u017ce by\u0107 kilkuletnia konwersacja pomi\u0119dzy dwoma oskar\u017conymi albo kilka tysi\u0119cy faktur pomi\u0119dzy szeregiem firm.<\/p>\n

Sztuczna inteligencja jest w stanie znale\u017a\u0107 powi\u0105zania trudne do zauwa\u017cenia dla zwyk\u0142ego cz\u0142owieka. Jest w stanie to robi\u0107 na znaczn\u0105 wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 ni\u017c cz\u0142owiek i nast\u0119pnie skr\u00f3ci\u0107 swoje odkrycia w kilka zda\u0144.<\/p>\n

Dost\u0119p do sprawiedliwo\u015bci<\/h3>\n

Sztuczna inteligencja i uczenie maszynowe maj\u0105 potencja\u0142 do zmniejszenia barier na drodze do sprawiedliwo\u015bci \u2014 najbardziej znacz\u0105cy jest wysoki koszt dost\u0119pu do pomocy prawnej. Dzi\u0119ki oszcz\u0119dzaniu czasu na manualnej i rutynowej pracy prawniczej mo\u017cna obni\u017cy\u0107 koszty dla klient\u00f3w. Obni\u017cenie koszt\u00f3w wynika\u0142oby z oszcz\u0119dno\u015bci czasu np. badania, kt\u00f3re wcze\u015bniej trwa\u0142y 20 godzin, wymaga\u0142yby tylko dw\u00f3ch. Zaoszcz\u0119dzony czas mo\u017cna przeznaczy\u0107 te\u017c na obs\u0142ug\u0119 wi\u0119kszej liczby klient\u00f3w.<\/p>\n

Narz\u0119dzia oparte na sztucznej inteligencji mog\u0105 by\u0107 te\u017c niezwykle pomocne w indywidualnej, wst\u0119pnej analizie prawnej. Osoba fizyczna mo\u017ce wykorzysta\u0107 narz\u0119dzia implementuj\u0105ce wspomniane wy\u017cej zastosowania do przeprowadzenia wst\u0119pnej oceny swojej sytuacji od strony prawnej i pom\u00f3c w p\u0142ytkim stwierdzeniu, czy powinna szuka\u0107 sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n

Wszystko to pozwala na wst\u0119pne zrozumienie sprawy i lepsze przygotowanie do konsultacji z prawnikiem. Warto jednak zaznaczy\u0107, \u017ce AI to tylko narz\u0119dzie pomocnicze \u2014 prawdziwe, profesjonalne porady prawne powinny zawsze pochodzi\u0107 od wykwalifikowanych prawnik\u00f3w.<\/p>\n

Pe\u0142na automatyzacja proces\u00f3w prawnych<\/h2>\n

Obecnie bezpo\u015brednie u\u017cywanie AI w trakcie rozprawy jest niemo\u017cliwe. W sali s\u0105dowej za Atlantykiem zabronione jest u\u017cywanie jakiegokolwiek urz\u0105dzenie elektronicznego bez pozwolenia s\u0119dziego. Tworzony przez niekt\u00f3rych fanatyk\u00f3w technologi poj\u0119cie obro\u0144cy powtarzaj\u0105cego co mu powie AI przez s\u0142uchawki w uszach, jest nie do zrealizowania w obecnym porz\u0105dku prawnym. Prawo jednak mo\u017cna zmieni\u0107 i b\u0119dzie si\u0119 zmienia\u0142o w odpowiedzi na technologi\u0119.<\/p>\n

Warto na pocz\u0105tku zauwa\u017cy\u0107, \u017ce obecne modele oparte na transformatorach, jak modele z rodziny GPT<\/span>, nie maj\u0105 wystarczaj\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci, by zast\u0105pi\u0107 w pe\u0142ni cz\u0142owieka w jakiejkolwiek roli na sali s\u0105dowej. Na pewno mog\u0105 przyspieszy\u0107 procesy i wspomaga\u0107 prawnik\u00f3w w rutynowych zadaniach, jednak na obecnym etapie rozwoju sztucznej inteligencji, s\u0105 one dalekie od pe\u0142nego zrozumienia i interpretacji zawi\u0142o\u015bci prawa, kt\u00f3re zwykle wymaga wszechstronnej wiedzy, empatii i zdolno\u015bci do oceny etycznej \u2014 aspekt\u00f3w unikalnych dla ludzkiego umys\u0142u.<\/p>\n

Cho\u0107 modele GPT<\/span> mog\u0105 generowa\u0107 wysoce koherentne i gramatycznie poprawne teksty, to regularnie do\u015bwiadczaj\u0105 tak zwanych halucynacji. Model, zamiast przekaza\u0107, \u017ce czego\u015b nie wie, to tworzy now\u0105 wiedz\u0119 niezgodn\u0105 z prawd\u0105. Nie mog\u0105 one r\u00f3wnie\u017c oceni\u0107 wiarygodno\u015bci \u017ar\u00f3de\u0142, wykaza\u0107 si\u0119 krytycznym my\u015bleniem ani zrozumie\u0107 skomplikowanych, wielowymiarowych aspekt\u00f3w ludzkich emocji i do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3re s\u0105 nieod\u0142\u0105cznym elementem wielu spraw s\u0105dowych.<\/p>\n

Mo\u017cemy jednak za\u0142o\u017cy\u0107, na potrzeby eksperymentu my\u015blowego, \u017ce taka sztuczna inteligencja istnieje. SI zdolna do zrozumienia i interpretacji prawa, a tak\u017ce oceny dowod\u00f3w z perspektywy zar\u00f3wno logicznej, jak i etycznej. SI zdolna zast\u0105pi\u0107 s\u0119dziego, obro\u0144c\u0119 i prokuratora jednocze\u015bnie. Pojawia si\u0119 pytanie, czy chcieliby\u015bmy taki wymiar sprawiedliwo\u015bci?<\/p>\n

Pytanie etniczne<\/h2>\n

Niezale\u017cnie od potencja\u0142u nawet hipotetycznego AI, pe\u0142na automatyzacja procesu s\u0105downiczego stawia pytania dotycz\u0105ce etyki, sprawiedliwo\u015bci i odpowiedzialno\u015bci. Wydaje si\u0119 ona atrakcyjna z punktu widzenia efektywno\u015bci. Dzi\u0119ki niej ka\u017cdy m\u00f3g\u0142by dochodzi\u0107 sprawiedliwo\u015bci w rozs\u0105dnej cenie. Tylko czy na pewno by\u0142aby to sprawiedliwo\u015b\u0107, kt\u00f3rej po\u017c\u0105damy?<\/p>\n

Odpowiedzialno\u015b\u0107<\/h3>\n

Kwestia odpowiedzialno\u015bci pojawia si\u0119 zawsze, kiedy jaka\u015b akcja wykonywana przez cz\u0142owieka jest zast\u0105piona przez jakikolwiek algorytm. Kto b\u0119dzie odpowiedzialny, gdy sztuczna inteligencja pope\u0142ni b\u0142\u0105d? Czy to b\u0119dzie programista, kt\u00f3ry stworzy\u0142 algorytm, firma, kt\u00f3ra go zastosowa\u0142a, czy mo\u017ce system prawny, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 na jego u\u017cycie? A mo\u017ce sztuczna inteligencje b\u0119dzie ju\u017c tak zaawansowana, \u017ce to ona sama b\u0119dzie mog\u0142a ponie\u015b\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107, jako nieod\u0142\u0105czny obywatel naszego spo\u0142ecze\u0144stwa?<\/p>\n

Warunki stawiane przed algorytmem zdolnym zast\u0105pi\u0107 system sprawiedliwo\u015bci s\u0105 tak wysokie, \u017ce spe\u0142ni\u0107 je mo\u017ce tylko AGI, silne sztuczna inteligencji. Przy spekulacjach na temat tak zaawansowanej sztucznej inteligencji, warto zaznaczy\u0107, \u017ce koncepcja AI jako samodzielnego, odpowiedzialnego podmiotu generuje kolejne filozoficzne i etyczne wyzwania.<\/p>\n

Czy maszyna, bez wzgl\u0119du na jej zaawansowanie, mo\u017ce naprawd\u0119 by\u0107 odpowiedzialna za swoje dzia\u0142ania w tym samym sensie, co cz\u0142owiek? Czy mog\u0142aby rozumie\u0107 konsekwencje swoich decyzji i odpowiedzie\u0107 na ewentualne b\u0142\u0119dy? Nawet je\u015bli technologicznie mo\u017cliwe jest stworzenie tak zaawansowanej sztucznej inteligencji, czy jako spo\u0142ecze\u0144stwo jeste\u015bmy gotowi na tak radykaln\u0105 zmian\u0119 naszej koncepcji odpowiedzialno\u015bci?<\/p>\n

To wszystko s\u0105 pytania, na kt\u00f3re musimy znale\u017a\u0107 odpowiedzi, zanim zdecydujemy si\u0119 na zast\u0105pienie tradycyjnego wymiaru sprawiedliwo\u015bci przez systemy oparte na sztucznej inteligencji.<\/p>\n

Stronniczo\u015b\u0107<\/h3>\n

Modele uczenia maszynowego s\u0105 tak dobre, jak dane, kt\u00f3re posiadamy do uczenia. Je\u015bli dane przechylaj\u0105 si\u0119 w kierunku danego wyznania, rasy lub kultury, to AI wyszkolone na nich odziedziczy po nich przekonania. System s\u0105downiczy Stan\u00f3w Zjednoczonych jest surowszy dla os\u00f3b z czarnym kolorem sk\u00f3ry, cyganie w Europie te\u017c nie maj\u0105 naj\u0142atwiej.<\/p>\n

Usuni\u0119cie danych mog\u0105cych stanowi\u0107 podstaw\u0119 dyskryminacji nie usuwa uprzedze\u0144 z danych. AI mo\u017ce nauczy\u0107 si\u0119 odzyskiwa\u0107 usuni\u0119te cechy na podstawie innych danych jak np. miejsce zamieszkania. Naukowcom uda\u0142o si\u0119 wyszkolili\u0107<\/span> sie\u0107, kt\u00f3rej wystarczy zdj\u0119cie klatki piersiowej, by estymowa\u0107 ras\u0119 fotografowanego. Sztuczna inteligencja maj\u0105ca dost\u0119p do akt\u00f3w sprawy nie powinna mie\u0107 wi\u0119kszego problemu, by odtworzy\u0107 uprzedzenia.<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 to, \u017ce uprzedzenia mog\u0105 by\u0107 utrwalane i odtwarzane przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, pojawia si\u0119 pilna potrzeba rozwijania i implementowania odpowiednich strategii i regulacji, kt\u00f3re zapobiegaj\u0105 dyskryminacji i niesprawiedliwo\u015bci. Oczywi\u015bcie, nie mo\u017cna te\u017c wykluczy\u0107 wypadku, w kt\u00f3rym celowo jako spo\u0142ecze\u0144stwo popieramy uprzedzenia. Wielko\u015b\u0107 i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 obecnego systemu sprawiedliwo\u015bci jest dobr\u0105 tarcz\u0105 przed oskar\u017ceniami o celow\u0105 dyskryminacj\u0119. Uproszczenie procesu przy pomocy sztucznej inteligencji mo\u017ce zabra\u0107 t\u0119 os\u0142on\u0119 i wymusi\u0107 na krajach, by by\u0142y bardziej otwarte, kogo chc\u0105, a kogo nie chc\u0105 w swoim spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n

Sprawiedliwo\u015b\u0107<\/h3>\n

Powszechnym w\u0105tkiem w systemie sprawiedliwo\u015bci jest fakt, \u017ce za wi\u0119ksze pieni\u0105dze mo\u017cna wynaj\u0105\u0107 lepszego prawnika, a za jeszcze wi\u0119ksze pieni\u0105dze ca\u0142\u0105 dru\u017cyn\u0119 prawnik\u00f3w. Pe\u0142na automatyzacja systemu s\u0105downiczego, zamiast zmniejszy\u0107 nier\u00f3wno\u015bci w dost\u0119pie do sprawiedliwo\u015bci ze wzgl\u0119du na finanse mo\u017ce t\u0119 nier\u00f3wno\u015b\u0107 zwi\u0119kszy\u0107.<\/p>\n

Je\u015bli zaawansowane narz\u0119dzia sztucznej inteligencji staj\u0105 si\u0119 dost\u0119pne jedynie dla tych, kt\u00f3rzy mog\u0105 sobie na nie pozwoli\u0107, pot\u0119guje to dysproporcje mi\u0119dzy zamo\u017cnymi i mniej zamo\u017cnymi stronami. \u0141atwo wyobrazi\u0107 sobie sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej jedna strona dysponuje najnowocze\u015bniejszymi modelami AI, bez ogranicze\u0144 obliczeniowych i energetycznych, podczas gdy druga strona polega na starszych modelach z mniejsz\u0105 moc\u0105 obliczeniow\u0105. Taka dysproporcja mo\u017ce zaszkodzi\u0107 fundamentom sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n

Jest to szczeg\u00f3lnie istotne w przypadku obrony os\u00f3b, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie pozwoli\u0107 sobie na skomplikowane us\u0142ugi prawnicze oparte na AI. Bez odpowiedniego dost\u0119pu do tych technologii, mog\u0105 one zosta\u0107 postawione w niekorzystnej sytuacji.<\/p>\n

Podsumowanie<\/h2>\n

AI i data science maj\u0105 ogromny potencja\u0142 w sektorze prawnym, zastosowanie tych technologii niesie ze sob\u0105 istotne wyzwania etyczne i regulacyjne, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 starannie rozwa\u017cone. Obecnie technologie AI s\u0105 i mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane do przyspieszenia proces\u00f3w prawnych, automatyzacji rutynowych zadania i zwi\u0119kszenia dost\u0119pno\u015bci us\u0142ug prawnych.<\/p>\n

Pe\u0142na automatyzacja systemu sprawiedliwo\u015bci jest odleg\u0142\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105. Nawet je\u015bli pojawi\u0105 si\u0119 SI przystosowane do tego zadania, to ci\u0105gle pozostaje nierozwi\u0105zana kwestia odpowiedzialno\u015bci i powielania uprzedze\u0144 w danych. Tworzy to te\u017c zagro\u017cenie pog\u0142\u0119bienia nier\u00f3wno\u015bci, je\u017celi zaawansowane narz\u0119dzia AI staj\u0105 si\u0119 dost\u0119pne tylko dla os\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 sobie na nie pozwoli\u0107.<\/p>\n

Nie wiadomo co przyniesie przysz\u0142o\u015b\u0107, ale na pewno przyniesie zmiany. Zmiana jest nieuchronna, nie zawsze dobra. Jednak zawsze jest nadziej\u0105 na lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n