{"id":4509,"date":"2024-04-06T19:10:32","date_gmt":"2024-04-06T19:10:32","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=4509"},"modified":"2024-04-25T07:26:18","modified_gmt":"2024-04-25T07:26:18","slug":"wzmocnienie-poznawcze-a-technologie-wirtualne-i-rozszerzone","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2024\/04\/06\/wzmocnienie-poznawcze-a-technologie-wirtualne-i-rozszerzone\/","title":{"rendered":"Wzmocnienie poznawcze a technologie wirtualne i rozszerzone. Czy dzi\u0119ki tym technologi\u0105 zostaj\u0105 zmienione lub rozszerzone nasze zmys\u0142y i procesy poznawcze?"},"content":{"rendered":"<p><strong><span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"0\">Google glass, Metaverse, a teraz Apple Vision. Na pewno cho\u0107 jedna z tych technologii brzmi dla czytelnika znajomo. Co je \u0142\u0105czy? Ka\u017cda z nich tworzy wirtualny \u015bwiat, kt\u00f3ry albo <b>rozszerza <\/b>istniej\u0105cy, realny w formie swego rodzaju nak\u0142adki, albo kreuje ca\u0142kowicie nowy, mo\u017cliwie lepszy, kt\u00f3ry otwiera przed nami nowy wymiar przestrzeni. W ko\u0144cu ka\u017cdy z nas chcia\u0142by widzie\u0107 wi\u0119cej, sprawniej si\u0119 komunikowa\u0107, biega\u0107 szybciej, czy nawet si\u0119 teleportowa\u0107. To i tak tylko u\u0142amek mo\u017cliwo\u015bci zapewnionych przez te technologie. A co je\u015bli to tylko puste obietnice bogatych firm high-tech, kt\u00f3rym zale\u017cy jedynie na sprzeda\u017cy swojego produktu i pozyskaniu coraz to wi\u0119kszej ilo\u015bci cennych danych? W tym po\u015bcie nie odpowiem na to pytanie, ale przedstawi\u0119 alternatywne podej\u015bcia dla wzmocnienia poznawczego. Poka\u017c\u0119 obecny stan rozwoju technologii wirtualnych w tym aspekcie, rozwa\u017c\u0119 wady i zalety ka\u017cdego z podej\u015b\u0107, a tak\u017ce spr\u00f3buj\u0119 rozwa\u017cy\u0107 etyczne aspekty wzmocnienia poznawczego. Zapraszam do lektury!<\/span><\/strong><br \/>\n<!--more--><\/p>\n<h1>Ale czym jest wzmocnienie poznawcze?<\/h1>\n<p>Wzmocnienie poznawcze mo\u017cna zdefiniowa\u0107 jako wszelakie metody usprawnie\u0144 zdolno\u015bci cz\u0142owieka do przetwarzania i organizacji informacji. W tej definicji mie\u015bci si\u0119 zar\u00f3wno zwi\u0119kszanie zdolno\u015bci poznawczych zdrowego cz\u0142owieka jak i osoby, kt\u00f3ra przesz\u0142a pewien wypadek lub chorob\u0119, w wyniku kt\u00f3rej zdolno\u015bci poznawcze uleg\u0142y pogorszeniu. Zdolno\u015bci poznawcze, zgodnie z t\u0105 definicj\u0105 to na przyk\u0142ad (Bostrom 2009):<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Percepcja <b>\u2014<\/b><\/strong> wzrok, s\u0142uch, w\u0119ch, percepcja otoczenia, to dzi\u0119ki nim odbieramy informacje, kt\u00f3re nast\u0119pnie mo\u017cemy przetworzy\u0107\u00a0w wiedz\u0119 i modelowa\u0107\u00a0\u015brodowisko.<\/li>\n<li><strong>Uwaga<\/strong> <b>\u2014<\/b> mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru i skupienia si\u0119 na adekwatnych informacjach, istotnych dla wykonania danej czynno\u015bci<\/li>\n<li><strong>Zrozumienie<\/strong> <b>\u2014<\/b> umiej\u0119tno\u015b\u0107 agregacji zdobytych informacji, ekstrakcji idei oraz generalizowania poj\u0119\u0107 w odpowiedzi na nowo zdobyt\u0105 porcj\u0119 informacji<\/li>\n<li><strong>Neuroplastyczno\u015b\u0107\u00a0m\u00f3zgu<\/strong> <b>\u2014<\/b> czyli zdolno\u015b\u0107 m\u00f3zgu do adaptacji poprzez tworzenie nowych skojarze\u0144, \u0142atwo\u015b\u0107 modyfikacji wewn\u0119trznego modelu \u015brodowiska.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Maj\u0105c zdefiniowane r\u00f3\u017cne aspekty procesu poznawczego, mo\u017cemy zacz\u0105\u0107 si\u0119 zastanawia\u0107, jak mo\u017cemy je usprawni\u0107 oraz jak je skategoryzowa\u0107. Przytocz\u0119 tutaj taksonomi\u0119 zaproponowan\u0105 przez (Jangwan 2022), w kt\u00f3rej wyr\u00f3\u017cnione zosta\u0142y 3 strategie:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Behawioralne<\/strong> <b>\u2014<\/b> to takie, gdzie w celu wzmocnienia poznawczego wykonujemy pewn\u0105 aktywno\u015b\u0107 lub regulujemy swoje zachowanie. Np. dbamy o zdrowy sen, <span style=\"font-weight: 400;\">wykonujemy <\/span>aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 czy medytujemy.<\/li>\n<li><strong>Biochemiczne<\/strong> <b>\u2014<\/b> to takie, gdzie przyjmujemy pewne \u015brodki, kt\u00f3re reguluj\u0105 nasze procesy biochemiczne i w rezultacie osi\u0105gamy wzmocnienie poznawcze. Najprostsza metoda to po prostu zdrowa dieta, ale mo\u017cemy te\u017c si\u0119gn\u0105\u0107 po leki, suplementy diety, czy ostatnio bardzo na czasie <span style=\"font-weight: 400;\">\u2014<\/span> psychodeliki, kt\u00f3re wykazuj\u0105 znaczny potencja\u0142 w tym aspekcie.<\/li>\n<li><strong>Fizyczne<\/strong> <b>\u2014<\/b> ostatnia grupa to wszelakie procedury, kt\u00f3re zewn\u0119trznie oddzia\u0142uj\u0105 na nasze cia\u0142o i w rezultacie pomagaj\u0105 nam w poznaniu. W tej kategorii znajduj\u0119 wymienione we wst\u0119pie technologie jak rzeczywisto\u015b\u0107 rozszerzona (ang. <em>augmented reality<\/em>, AR) czy wirtualna (ang. <em>virtual reality<\/em>, VR), ale tak\u017ce procedury takie jak stymulacja m\u00f3zgu falami elektromagnetycznymi czy inne technologiczne gad\u017cety. W najszerszym rozumieniu mo\u017cna pod t\u0119 kategori\u0119 podci\u0105gn\u0105\u0107 protezy np. oka czy aparat s\u0142uchowy.<\/li>\n<\/ul>\n<figure id=\"attachment_4518\" aria-describedby=\"caption-attachment-4518\" style=\"width: 815px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-4518 size-full\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/taksonomia.png\" alt=\"\" width=\"815\" height=\"587\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/taksonomia.png 815w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/taksonomia-300x216.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/taksonomia-768x553.png 768w\" sizes=\"(max-width: 815px) 100vw, 815px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4518\" class=\"wp-caption-text\">Taksonomia strategii wzmocnienia poznawczego zaproponowana przez (Jangwan 2022).<\/figcaption><\/figure>\n<p>W dalszej cz\u0119\u015bci posta skupi\u0119 si\u0119 konkretnie na wzmacnianiu poznawczym poprzez <span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"1\">obliczeniowe<\/span>, fizyczne strategie technologi VR\/AR oraz <span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"3\">naturalne<\/span> strategie behawioralne i biochemiczne, w szczeg\u00f3lno\u015bci z u\u017cyciem psychodelik\u00f3w. Zestawi\u0119 oba podej\u015bcia, poka\u017c\u0119 ich wady i zalety, oraz poka\u017c\u0119 kiedy dane podej\u015bcie sprawdzi si\u0119 najlepiej.<!-- notionvc: 8aee6557-9806-48d8-a840-f19706af4d51 --><\/p>\n<h1>Naturalne metody wzmocnienia poznawczego<\/h1>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4524 alignright\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/tak-dziala-mozg-300x300.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/tak-dziala-mozg-300x300.jpeg 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/tak-dziala-mozg-150x150.jpeg 150w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/tak-dziala-mozg-768x768.jpeg 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/tak-dziala-mozg-70x70.jpeg 70w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/tak-dziala-mozg.jpeg 1024w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>Naturalne metody wzmocnienia poznawczego znane s\u0105 ju\u017c ludziom od czas\u00f3w zamierzch\u0142ych i pewnie wiele z nich by\u0142o stosowanych nawet nie\u015bwiadomie. Szczeg\u00f3lnie strategie z grupy behawioralnej s\u0105 najbardziej przyst\u0119pne i mo\u017ce z nich korzysta\u0107 ka\u017cda z osob, niezale\u017cnie od wieku, czy statusu spo\u0142ecznego. Mowa tutaj a tak prostych, a zarazem trudnych, czynno\u015bciach jak dobry sen. Dobry, nie znaczy d\u0142ugi, ale oczywi\u015bcie te\u017c nie za kr\u00f3tki. To sen gdzie przed spaniem nie wpatrujemy si\u0119 w ekran, idziemy spa\u0107 trze\u017awi i staramy si\u0119 spa\u0107 regularnie. W taki spos\u00f3b nasz organizm b\u0119dzie w stanie zsynchronizowa\u0107 si\u0119 z naszym grafikiem, niezale\u017cnie od tego czy \u015bpimy 6, czy 9 godzin dziennie. Kolejny prosty nawyk to regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna. Nasze organizmy s\u0105 ewolucyjnie przystosowane do ruchu, g\u0142\u0119bokich oddech\u00f3w i wysi\u0142ku fizycznego. Zabieraj\u0105c ten element z naszego \u017cycia, dajemy organizmowi sygna\u0142, \u017ce co\u015b jest nie w porz\u0105dku. Liczne badania (Podg\u00f3rska 2024) potwierdzaj\u0105, \u017ce aktywno\u015b\u0107 fizyczna, obok dobrego snu korzystnie wp\u0142ywa na neuroplastyczno\u015b\u0107 m\u00f3zgu, a tym samym na wzmocnienie poznawcze. Kolejnym nawykiem, kt\u00f3ry mo\u017ce nie by\u0107 tak popularnym w kulturze zachodu, to medytacja. Jest to niezwykle mocna bro\u0144 w arsenale poszerzania \u015bwiadomo\u015bci, jednak wymaga od nas treningu i do\u015bwiadczenia. O medytacji mo\u017cna by pisa\u0107 sporo, jednak najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, jest to skupienie uwa\u017cno\u015bci na tu i teraz, pr\u00f3ba oderwania si\u0119 od strumieni my\u015bli i tym samym pewien \u201cprysznic\u201d m\u00f3zgu, kt\u00f3ry oczyszcza go z nat\u0142oku codziennych my\u015bli i pozwala po udanej sesji medytacji zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na rzeczy wy\u017cszej wagi. Zachodnia interpretacja medytacji to ruch <em>midfulness<\/em>, o kt\u00f3rym wi\u0119cej mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119 w <a href=\"https:\/\/web.swps.pl\/strefa-psyche\/blog\/relacje\/17648-mindfulness-jak-byc-obecnym-tu-i-teraz\">po\u015bcie Paw\u0142a Holasa<\/a>. Obok tych trzech wyr\u00f3\u017cnionych metod behawioralnych, jest jedna r\u00f3wnie prosta metoda z grupy biochemicznej <span style=\"font-weight: 400;\">\u2014<\/span> zdrowa dieta. Ta r\u00f3wnie\u017c jest reklamowana przez dr Joann\u0119 Podg\u00f3rsk\u0105 w ksi\u0105\u017cce <em><span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"1\">Tak dzia\u0142a m\u00f3zg. Jak m\u0105drze dba\u0107 o jego funkcjonowanie<\/span><\/em>, gdzie przytacza ona liczne badania oraz autorytety potwierdzaj\u0105ce pozytywny wp\u0142yw diety na neuroplastyczno\u015b\u0107.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4519 alignleft\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/grzybobranie-300x225.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/grzybobranie-300x225.jpeg 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/grzybobranie.jpeg 640w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>Pisz\u0105c o naturalnych metodach wzmocnienia poznawczego, grzechem by\u0142oby nie wspomnie\u0107 o \u015brodkach psychodelicznych i ich znacznym wp\u0142ywie na zar\u00f3wno kr\u00f3tko- jak i d\u0142ugookresowe dzia\u0142anie na nasze postrzeganie. Te r\u00f3wnie\u017c znane s\u0105 ludzko\u015bci i by\u0142y wykorzystywane od czas\u00f3w co najmniej staro\u017cytnych. Psylocybina, pod postaci\u0105 owocnik\u00f3w grzyba z rodzaju \u0142ysiczek (\u0142ac. <em><span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"1\">Psilocybe<\/span><\/em>) by\u0142a wykorzystywana przez Indian Ameryki Po\u0142udniowej g\u0142\u00f3wnie przy obrz\u0119dach mistycznych ale te\u017c leczniczo przez ich szaman\u00f3w. Dietyloamid kwasu lizergowego (LSD) zosta\u0142o zsyntetyzowane przypadkiem w 1938 roku przez Alberta Hofmanna. Obie te substancje wykazuj\u0105 si\u0119 zbli\u017conym dzia\u0142aniem, a ostatnimi czasy obserwujemy rozkwit bada\u0144 nad ich zastosowaniem w medycynie. Cho\u0107 maj\u0105 one spektrum potencjalnych zastosowa\u0144, to dla wzmocnienia poznawczego najbardziej znacz\u0105ce s\u0105 ich w\u0142asno\u015bci terapeutyczne w leczeniu depresji (Reiche 2018, Grob 2022), traum pourazowych oraz skuteczno\u015bci w wyprowadzaniu ze wszelkich na\u0142og\u00f3w (Krebs 2012, Johnson 2022). Ich skuteczno\u015b\u0107 w ka\u017cdym z tych obszar\u00f3w mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 przez ich dzia\u0142anie na proces przetwarzania informacji przez m\u00f3zg. Ograniczaj\u0105 one aktywn\u0105 filtracj\u0119 sygna\u0142\u00f3w wchodz\u0105cych do m\u00f3zgu, a tak\u017ce chwilowo umo\u017cliwiaj\u0105 one komunikacj\u0119 takich obszar\u00f3w m\u00f3zgu, kt\u00f3re dotychczas si\u0119 nie komunikowa\u0142y (Bedford 2023). W wyniku tego utarte, cz\u0119sto szkodliwe schematy my\u015blowe mog\u0105 zosta\u0107 porzucone, a na ich miejsce mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 nowe, za spraw\u0105 nowych po\u0142\u0105cze\u0144 nerwowych. Ten efekt podczas sesji psychodelicznej mo\u017ce objawi\u0107 si\u0119 zmienion\u0105 percepcj\u0105, syntez\u0105 zmys\u0142\u00f3w, eksplozj\u0105 koncept\u00f3w, trudno\u015bci\u0105 w pos\u0142ugiwaniu si\u0119 j\u0119zykiem, a w d\u0142u\u017cszej perspektywie mo\u017ce spowodowa\u0107 przebudowaniem zachowa\u0144 <span style=\"font-weight: 400;\">\u2014<\/span> a tym samym wyj\u015bciem z na\u0142og\u00f3w, depresji czy traumy pourazowej. Wszystkie te aspekty, w spos\u00f3b znacznie bardziej rzetelny, a zarazem przyst\u0119pny, rozwa\u017ca Maciej Lorenc w swojej ksi\u0105\u017cce <em>Grzybobranie. Kulturowa historia psylocybiny<\/em> (Lorenc 2023). Zaznacza on tak\u017ce, \u017ce rekreacyjne za\u017cywanie psychodelik\u00f3w mo\u017ce nie wywo\u0142a\u0107 opisanych po\u017c\u0105danych efekt\u00f3w, a nawet w niekt\u00f3rych przypadkach, np gdy konsument ma predyspozycje do schizofrenii, mo\u017ce zaszkodzi\u0107 jego zdrowiu. Dlatego tak wa\u017cny jest odpowiedni spos\u00f3b za\u017cycia, <em><span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"5\">setting<\/span><\/em>, a tak\u017ce nadz\u00f3r osoby do\u015bwiadczonej podczas podr\u00f3\u017cy psychodelicznych. Obecnie, wci\u0105\u017c opracowywane s\u0105 medyczne procedury za\u017cywania psychodelik\u00f3w w celach terapeutycznych i nie ma jeszcze jednoznacznych wytycznych, czy procedur post\u0119powania z tymi pot\u0119\u017cnymi \u015brodkami wzmocnienia poznawczego.<!-- notionvc: 3c02e6dc-c099-434f-8fab-cd98e19de6a2 --><\/p>\n<h1>AR\/VR, czyli obliczeniowe metody wzmocnienia poznawczego<\/h1>\n<p>W przeciwie\u0144stwie do naturalnych, obliczeniowe metody wzmocnienia poznawczego to stosunkowo \u015bwie\u017cy temat, poniewa\u017c technologia niezb\u0119dna do ich realizacji dopiero powstaje. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 stworzenia wirtualnego, cyfrowego odpowiednika \u015bwiata <span style=\"font-weight: 400;\">\u2014<\/span> VR, czy modyfikacja samego postrzegania \u015bwiata rzeczywistego <span style=\"font-weight: 400;\">\u2014<\/span> AR, to cel i marzenie wielu fan\u00f3w science fiction, kt\u00f3re powoli staje si\u0119 rzeczywisto\u015bci\u0105.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4522\" aria-describedby=\"caption-attachment-4522\" style=\"width: 600px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-4522 size-large\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/neuroar-setup-1024x488.png\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"286\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/neuroar-setup-1024x488.png 1024w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/neuroar-setup-300x143.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/neuroar-setup-768x366.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/neuroar-setup-1536x731.png 1536w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/neuroar-setup-2048x975.png 2048w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4522\" class=\"wp-caption-text\">Demo projektu NeuroAR, w kt\u00f3rym model m\u00f3zgu z nowotworem jest generowany w rozszerzonej rzeczywisto\u015bci na stole.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Zacznijmy od prostszego koncepcyjnie tematu AR. Jest to idea wykorzystania cyfrowego przetwarzania informacji (komputer\u00f3w) do wygenerowania swego rodzaju<span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u201e<\/span>nak\u0142adki \u201c na \u015bwiat rzeczywisty, idealnie z jak najbardziej naturalnym i minimalistycznym interfejsem. W taki spos\u00f3b mogliby\u015bmy osi\u0105gn\u0105\u0107 wzmocnienie poznawcze na najni\u017cszym poziomie przetwarzania informacji, tj. samej percepcji. Pr\u00f3by realizacji tej wizji podj\u0119\u0142o si\u0119 <span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"1\">Google,<\/span> tworz\u0105c okulary <a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Google_Glass\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"3\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id-1642685277\">Google Glass<\/span><\/a> w 2013 roku, tym samym wzburzaj\u0105c fal\u0119 hype\u2019u wok\u00f3\u0142 tej technologii. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie <span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"5\">Apple<\/span> przedwsi\u0119wzi\u0105\u0142 si\u0119 stworzenia okular\u00f3w AR wypuszczaj\u0105c produkt <a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/www.apple.com\/apple-vision-pro\/\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"8\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id-1242877644\">Apple Vision Pro<\/span><\/a> w lutym 2024 roku. Istniej\u0105 liczne potencjalne zastosowania tej technologii, na potrzeby posta przytocz\u0119\u00a0projekt <span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"10\">NeuroAR<\/span> powsta\u0142y w <a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/sano.science\/\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"12\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id-76526171\">Centrum Medycyny Obliczeniowej Sano<\/span><\/a>. Nad NeuroAR pracowa\u0142 m\u00f3j kolega z zespo\u0142u tworz\u0105c 3 wymiarow\u0105 reprezentacj\u0119 m\u00f3zgu w rozszerzonej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3rej <a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/l.messenger.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fdrive.google.com%2Ffile%2Fd%2F1ERkINkAUzoIJOm4vwTpDjh--IfPnPTKn%2Fview%3Fusp%3Dsharing&amp;h=AT0aMUa1Qbs4SbxdO8nlPMB0js7G1zklqax8R6_TurjH_rOoo5X75Owo9bD6osScBJ2ZOlF1TMAdgTmQ3dR2EkBr3vL83qMqu276D-WIhonWtnz3fP5DF-n5U-nwdAgjLgoSsiEe1TlIjqOKwjyp8_1wQ-A\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"14\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id-2126905191\">hologram<\/span><\/a> generowa\u0142 si\u0119 na p\u0142askich powierzchniach, na przyk\u0142ad na stole, w miejscu gdzie po\u0142o\u017cyli\u015bmy specjalny tag z kodem QR. Reprezentacje takiego holograficznego m\u00f3zgu tworzone by\u0142y poprzez obrazowanie dowoln\u0105 technik\u0105, np. fMRI, dyfuzyjne fMRI, czy sam konektom. Taki <a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/l.messenger.com\/l.php?u=https%3A%2F%2Fdrive.google.com%2Ffile%2Fd%2F1EKjZtyhl_jaQqXvojq6-ZHtkgBpEvdHL%2Fview%3Fusp%3Dsharing&amp;h=AT0aMUa1Qbs4SbxdO8nlPMB0js7G1zklqax8R6_TurjH_rOoo5X75Owo9bD6osScBJ2ZOlF1TMAdgTmQ3dR2EkBr3vL83qMqu276D-WIhonWtnz3fP5DF-n5U-nwdAgjLgoSsiEe1TlIjqOKwjyp8_1wQ-A\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"16\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id-1337135819\">m\u00f3zg<\/span><\/a> m\u00f3g\u0142 by\u0107 nast\u0119pnie obracany, powi\u0119kszany, a nawet mo\u017cna by\u0142o wybra\u0107 konkretny obszar i zobaczy\u0107 g\u0142\u00f3wne trakty nerwowe wchodz\u0105ce lub\u00a0wychodz\u0105ce z niego. Wykorzystanie AR jest tu o tyle naturalne, \u017ce obrazy m\u00f3zgu z natury s\u0105 3 wymiarowe, a ich reprezentacja na p\u0142askim ekranie zawsze jest ograniczona. O innych potencjalnych zastosowaniach AR opowiada Mark Zuckerberg w kontek\u015bcie projektu <a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=BRJigpPrAe4\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"18\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id-455578144\">Nazare<\/span><\/a>.<!-- notionvc: 8c3605d2-19f8-4712-bc2a-30d2b222c50d --><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4520 alignleft\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/meta-oculus-300x157.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"157\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/meta-oculus-300x157.jpg 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/meta-oculus-1024x536.jpg 1024w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/meta-oculus-768x402.jpg 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/meta-oculus-1536x804.jpg 1536w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/meta-oculus.jpg 1910w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Rzeczywisto\u015b\u0107 wirtualna (VR), to krok dalej, poniewa\u017c nie modyfikujemy istniej\u0105cej rzeczywisto\u015bci, a tworzymy now\u0105, w pe\u0142ni cyfrow\u0105. W takiej rzeczywisto\u015bci prawa fizyki mog\u0105 nie obowi\u0105zywa\u0107 i mo\u017cemy zanurzy\u0107 si\u0119 w niej u\u017cywaj\u0105c albo <span style=\"font-weight: 400;\">skomplikowanego <\/span>zestawu czujnik\u00f3w i monitor\u00f3w wmontowanych np. w he\u0142m, albo z klasycznego komputera. W najprostszym rozumieniu jest to cyfrowy model \u015bwiata, a za pocz\u0105tek tak rozumianej VR mo\u017cna uzna\u0107 popularn\u0105 gr\u0119\u00a0<a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_Sims\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"1\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id--307913039\">The Sims<\/span><\/a> wypuszczon\u0105 po raz pierwszy w roku 2000, kt\u00f3rej interfejsem by\u0142 zwyk\u0142y komputer z mysz\u0105 oraz klawiatur\u0105. Obecnie wychodz\u0105 znacznie bardziej <span style=\"font-weight: 400;\">wyrafinowane <\/span>gry, wykorzystuj\u0105ce specjalne zestawy czujnik\u00f3w i ekran\u00f3w, np. okulary <a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/www.meta.com\/pl\/en\/quest\/products\/quest-2\/\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"3\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id-1490872962\">Oculus Quest 2<\/span><\/a> (po przej\u0119ciu przez Facebook\u2019a przemianowane na <span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"5\">Meta Quest 2<\/span>). Taki zestaw wykorzystywany jest nie tylko w celach rozrywkowych, ale mo\u017ce by\u0107 wykorzystany np. do zdalnego sterowania robotem poruszaj\u0105cym si\u0119 w trudnym terenie. Tutaj znowu wzmocnienie poznawcze jest raczej na poziomie percepcji oraz lepszej kontroli. W temacie VR najbardziej <span style=\"font-weight: 400;\">nag\u0142a\u015bnianym <\/span>projektem jest metaverse, promowany g\u0142\u00f3wnie przez <span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"7\">Meta<\/span> (dawniej <span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"9\">Facebook<\/span>). O metaverse mo\u017cna my\u015ble\u0107, jak o przysz\u0142ej iteracji internetu, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142by wiele wirtualnych \u015bwiat\u00f3w, w kt\u00f3rych ludzie, pod postaci\u0105 personalnych awatar\u00f3w, mogliby si\u0119 spotyka\u0107, pracowa\u0107, czy oddawa\u0107 si\u0119 rozrywce. \u0141\u0105czy\u0142oby to aspekty medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, gier online, rzeczywisto\u015bci wirtualnej i rozszerzonej. Wi\u0119cej o metaverse, oraz o tym jak przebywanie w nim wp\u0142ywa\u0142oby na nas, mo\u017cna przeczyta\u0107 w pracy (Riva 2022).<\/p>\n<p><!-- notionvc: 67bd9f7a-717a-4950-9b18-c18d7f754617 -->Rozwa\u017caj\u0105c techniki AR\/VR warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o interfejsie m\u00f3zg-maszyna, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mogliby\u015bmy osi\u0105gn\u0105\u0107 lepsz\u0105, bardziej naturaln\u0105 kontrol\u0119 nad komputerem czy inn\u0105 maszyn\u0105. Mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107, \u017ce w opisanym powy\u017cej projekcie <span class=\"notion-enable-hover\" data-token-index=\"1\">NeuroAR<\/span>, nie mieliby\u015bmy \u017cadnych wirtualnych przycisk\u00f3w, a obracanie, powi\u0119kszanie czy wyb\u00f3r wy\u015bwietlanego modelu kontrolowaliby\u015bmy za pomoc\u0105 samych my\u015bli. Nad takim interfejsem pracuje obecnie <a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/neuralink.com\/\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"3\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id--303597788\">Neuralink<\/span><\/a> pod kierownictwem Elona Muska. W <span style=\"font-weight: 400;\">internecie <\/span>mo\u017cna znale\u017a\u0107 demo jak makak z u\u017cyciem neuralink <a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=rsCul1sp4hQ\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"5\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id--216419470\">manipuluje paletk\u0105 w klasycznej grze pong<\/span><\/a>, a pierwsze testy <a class=\"notion-link-token notion-focusable-token notion-enable-hover\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=ZzNHxC96rDE\" rel=\"noopener noreferrer\" data-token-index=\"7\"><span class=\"link-annotation-unknown-block-id-1581129947\">wszczepienia implantu do cz\u0142owieka<\/span><\/a> przebieg\u0142y pomy\u015blnie.<!-- notionvc: 3343b4b0-6497-4369-82c1-3696b35438d5 --><\/p>\n<h1>Synteza metod naturalnych i obliczeniowych<\/h1>\n<p>Widzimy teraz, \u017ce wzmocnienie poznawcze mo\u017cemy interpretowa\u0107 na wielu <span style=\"font-weight: 400;\">p\u0142aszczyznach, <\/span>a mo\u017cliwych strategii wp\u0142yni\u0119cia na nie jest wiele. Jako autor zaproponowa\u0142em podzia\u0142 na strategie naturalne, towarzysz\u0105ce nam od setek czy nawet tysi\u0119cy lat, oraz obliczeniowe, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 niedawno wraz z rozwojem cyfrowego \u015bwiata komputer\u00f3w. Pytanie na kt\u00f3r\u0105 strategi\u0119, i czy w og\u00f3le, powinni\u015bmy si\u0119 zdecydowa\u0107, ka\u017cdy powinien odpowiedzie\u0107 sobie indywidualnie, a jako autor tego posta mog\u0119 jedynie wskaza\u0107 r\u00f3\u017cnice oraz zalety ka\u017cdej z nich.<\/p>\n<p>Strategie naturalne wzmocnienia poznawczego, w szczeg\u00f3lno\u015bci sen, dieta, czy aktywno\u015b\u0107 fizyczna, to metody kt\u00f3re ka\u017cdy bez wi\u0119kszych przygotowa\u0144 mo\u017ce zacz\u0105\u0107\u00a0praktycznie od zaraz. Maj\u0105 one d\u0142ugofalowy, raczej subtelny efekt, zauwa\u017calny po czasie, ale wzmocnienie poznawcze wyst\u0119puje na wszelkich poziomach poznania. Strategie obliczeniowe z kolei, maj\u0105 efekt kr\u00f3tki i natychmiastowy, i raczej skierowany w najni\u017cszy poziom percepcji. Rozwi\u0105zania AR\/VR s\u0105\u00a0raczej wyspecjalizowane i skierowane do konkretnej grupy odbiorc\u00f3w. Np. gogle AR dla chirurga czy pilota, nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y praktycznego zastosowania dla wi\u0119kszo\u015bci z nas, ale dla tej konkretnej grupy odbiorczej mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 niezast\u0105pione.<\/p>\n<p>Ciekaw\u0105 charakterystyk\u0119 dla wzmocnienia poznawczego maj\u0105 substancje psychodeliczne, poniewa\u017c wykazuj\u0105 one zar\u00f3wno kr\u00f3tko, jak i d\u0142ugofalowe efekty, pod warunkiem nale\u017cytej procedury spo\u017cycia. Dodatkowo, dzia\u0142anie takich \u015brodk\u00f3w, w szczeg\u00f3lno\u015bci psylocybiny mo\u017cemy nakierowa\u0107 na zadany aspekt naszego \u017cycia, wymagaj\u0105cy wzmocnienia (np. trauma lub uzale\u017cnienie). Takiej cechy nie znajdziemy w\u015br\u00f3d innych naturalnych strategii, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 w spos\u00f3b <span style=\"font-weight: 400;\">holistyczny<\/span>.<\/p>\n<p>Rozwa\u017caj\u0105c powy\u017cej wymienione strategie, powinni\u015bmy zada\u0107 sobie pytanie, w jakiej dziedzinie chcemy wzmocni\u0107 swoje poznanie. Je\u017celi jest to konkretna dziedzina, technologie AR\/VR mog\u0105 by\u0107 odpowiedzi\u0105. Je\u017celi zale\u017cy nam jednak na og\u00f3lnej poprawie percepcji, neuroplastyczno\u015bci i procesie przyswajania i organizacji informacji, mo\u017cemy si\u0119gn\u0105\u0107 po ka\u017cd\u0105 z naturalnych metod wzmocnienia poznawczego.<\/p>\n<h1>Aspekty etyczne i moralne wzmocnienia poznawczego<\/h1>\n<p>Z pewn\u0105 doz\u0105 wyobra\u017ani mo\u017cna by si\u0119 zastanawia\u0107, czy wzmocnienie poznawcze nie doprowadzi do stworzenia grupy super-ludzi pog\u0142\u0119biaj\u0105c kontrast mi\u0119dzy biednymi a bogatymi. Jednak patrz\u0105c na charakter istniej\u0105cych strategii wzmocnienia poznawczego, osi\u0105gni\u0119ty zostanie raczej odwrotny efekt. Poniewa\u017c z naturalnych metod wzmocnienia mo\u017ce korzysta\u0107 ka\u017cdy, niezale\u017cnie od statusu spo\u0142ecznego, a ich efekt jest subtelny, to scenariusz powstania przepa\u015bci z ich powodu jest raczej ma\u0142o prawdopodobny. Strategie obliczeniowe z kolei s\u0105 wyspecjalizowana, a ka\u017cda skierowana jest do w\u0105skiej grupy odbiorc\u00f3w, kt\u00f3rej efekt przynosi cz\u0119sto <span style=\"font-weight: 400;\">korzy\u015b\u0107 <\/span>spo\u0142ecze\u0144stwu (medycy, operatorzy ratuj\u0105cych robot\u00f3w, piloci). Dodatkowo, metody obliczeniowe mog\u0105 pom\u00f3c osobom poszkodowanym w odzyskaniu zdolno\u015bci poznawczych i funkcjonalnych os\u00f3b zdrowych, co dodatkowo zniweluje istniej\u0105ce r\u00f3\u017cnice. Negatywne aspekty etyczne i socjologiczne wynikaj\u0105ce ze <span style=\"font-weight: 400;\">stosowania <\/span>AR\/VR s\u0105 raczej zwi\u0105zane z <span style=\"font-weight: 400;\">rozwojem <\/span>samej technologii, a nie konkretnym jej u\u017cyciem do wzmocnienia poznawczego. Uzasadnione wydaje si\u0119 zatem stwierdzenie, \u017ce wzmocnienie poznawcze, przynajmniej w obecnie przyjmowanej formie, jest akceptowalne z moralnego i etycznego punktu widzenia.<\/p>\n<h2>Bibliografia<\/h2>\n<ol>\n<li>Bostrom, N., &amp; Sandberg, A. (2009). Cognitive enhancement: methods, ethics, regulatory challenges.\u00a0<i>Science and engineering ethics<\/i>,\u00a0<i>15<\/i>, 311-341.<\/li>\n<li>Jangwan, N. S., Ashraf, G. M., Ram, V., Singh, V., Alghamdi, B. S., Abuzenadah, A. M., &amp; Singh, M. F. (2022). Brain augmentation and neuroscience technologies: current applications, challenges, ethics and future prospects.\u00a0<i>Frontiers in Systems Neuroscience<\/i>,\u00a0<i>16<\/i>, 1000495.<\/li>\n<li>Podg\u00f3rska, J. (2024). Tak dzia\u0142a m\u00f3zg. Jak m\u0105drze dba\u0107 o jego funkcjonowanie.\u00a0<em>W.A.B.<\/em><\/li>\n<li>Reiche, S., Hermle, L., Gutwinski, S., Jungaberle, H., Gasser, P., &amp; Maji\u0107, T. (2018). Serotonergic hallucinogens in the treatment of anxiety and depression in patients suffering from a life-threatening disease: A systematic review.\u00a0<i>Progress in neuro-psychopharmacology and biological psychiatry<\/i>,\u00a0<i>81<\/i>, 1-10.<\/li>\n<li>Grob, C. S., Bossis, A. P., &amp; Griffiths, R. R. (2022). Use of the classic hallucinogen psilocybin for treatment of existential distress associated with cancer.\u00a0<i>Psychological aspects of cancer: A guide to emotional and psychological consequences of cancer, their causes, and their management<\/i>, 69-89.<\/li>\n<li>Krebs, T. S., &amp; Johansen, P. \u00d8. (2012). Lysergic acid diethylamide (LSD) for alcoholism: meta-analysis of randomized controlled trials.\u00a0<i>Journal of Psychopharmacology<\/i>,\u00a0<i>26<\/i>(7), 994-1002.<\/li>\n<li>Johnson, M. W. (2022). Classic psychedelics in addiction treatment: the case for psilocybin in tobacco smoking cessation.\u00a0<i>Disruptive psychopharmacology<\/i>, 213-227.<\/li>\n<li>Bedford, P., Hauke, D. J., Wang, Z., Roth, V., Nagy-Huber, M., Holze, F., &#8230; &amp; Diaconescu, A. O. (2023). The effect of lysergic acid diethylamide (LSD) on whole-brain functional and effective connectivity.\u00a0<i>Neuropsychopharmacology<\/i>,\u00a0<i>48<\/i>(8), 1175-1183.<\/li>\n<li>Lorenc, M. (2023). Grzybobranie. Kulturowa historia psylocybiny. <em>Wydawnictwo Krytyki Politycznej<\/em><\/li>\n<li>Riva, G., &amp; Wiederhold, B. K. (2022). What the metaverse is (really) and why we need to know about it.\u00a0<i>Cyberpsychology, behavior, and social networking<\/i>,\u00a0<i>25<\/i>(6), 355-359.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Google glass, Metaverse, a teraz Apple Vision. Na pewno cho\u0107 jedna z tych technologii brzmi dla czytelnika znajomo. Co je \u0142\u0105czy? Ka\u017cda z nich tworzy wirtualny \u015bwiat, kt\u00f3ry albo rozszerza istniej\u0105cy, realny w formie swego rodzaju nak\u0142adki, albo kreuje ca\u0142kowicie nowy, mo\u017cliwie lepszy, kt\u00f3ry otwiera przed nami nowy wymiar przestrzeni. W ko\u0144cu ka\u017cdy z nas [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":192,"featured_media":4520,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[351],"tags":[362,363,364,365,361],"class_list":["post-4509","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-agh-2023-24","tag-neuroplastycznosc","tag-psychodeliki","tag-rozszerzona-rzeczywistosc","tag-wirtualna-rzeczywistosc","tag-wzmocnienie-poznawcze"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/meta-oculus.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4509","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/192"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4509"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4509\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4942,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4509\/revisions\/4942"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4520"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}