{"id":4745,"date":"2024-04-24T00:00:57","date_gmt":"2024-04-24T00:00:57","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=4745"},"modified":"2024-04-25T08:19:24","modified_gmt":"2024-04-25T08:19:24","slug":"terapia-w-czasach-chatbotow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2024\/04\/24\/terapia-w-czasach-chatbotow\/","title":{"rendered":"Terapia w czasach chatbot\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p>Wraz z narastaj\u0105cymi problemami psychicznymi i samotno\u015bci\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie, coraz cz\u0119\u015bciej dyskutuje si\u0119 o wykorzystaniu modeli j\u0119zykowych jako wsparcia lub zast\u0119pstwa psychoterapeut\u00f3w. Czy jest to jednak w\u0142a\u015bciwa droga do rozwi\u0105zania problemu? Jakie s\u0105 jej ryzyka?<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<h2>Jak wygl\u0105da tradycyjna terapia<\/h2>\n<h3>Po co komu terapia<\/h3>\n<p>Zgodnie z wynikami bada\u0144 <a href=\"https:\/\/ezop.edu.pl\/wyniki-badania\/\">Instytutu Psychiatrii i Neurologii EZOP II<\/a>, przynajmniej co czwarta osoba w Polsce w ci\u0105gu swojego \u017cycia zmierzy si\u0119 z chorob\u0105 psychiczn\u0105, a wed\u0142ug \u015awiatowej Organizacji Zdrowia obecnie co \u00f3sma osoba na ni\u0105 choruje. Najcz\u0119stszymi diagnozami s\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>zaburzenia l\u0119kowe<\/strong> &#8211; 301 milion\u00f3w przypadk\u00f3w,<\/li>\n<li><strong>depresja <\/strong>&#8211; 280 milion\u00f3w przypadk\u00f3w,<\/li>\n<li><strong>choroba afektywna dwubiegunowa<\/strong> &#8211; 40 milion\u00f3w przypadk\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Wiele raport\u00f3w zwraca uwag\u0119 na drastyczny spadek poziomu zdrowia psychicznego w ostatnich latach, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d m\u0142odych ludzi. OECD (<span class=\"mw-page-title-main\">Organizacja Wsp\u00f3\u0142pracy Gospodarczej i Rozwoju) <\/span>w swoim raporcie \u201e<em>Tackling the mental health impact of the COVID-19 crisis: An integrated, whole-of-society<\/em>\u00a0<em>response\u201d<\/em>\u00a0zauwa\u017ca, \u017ce w wielu krajach liczba os\u00f3b z objawami zaburze\u0144 l\u0119kowych oraz depresji wzros\u0142a ponad dwukrotnie w czasie pandemii COVID-19.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4751\" aria-describedby=\"caption-attachment-4751\" style=\"width: 631px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-4751\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image5.png-300x117.webp\" alt=\"\" width=\"631\" height=\"246\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image5.png-300x117.webp 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image5.png-768x300.webp 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/image5.png.webp 1000w\" sizes=\"(max-width: 631px) 100vw, 631px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4751\" class=\"wp-caption-text\">Wzrost wyst\u0105pie\u0144 depresji w wybranych krajach OECD po pandemii<\/figcaption><\/figure>\n<h3><\/h3>\n<h3>Problemy pacjent\u00f3w<\/h3>\n<p>Wed\u0142ug danych <a href=\"https:\/\/niewidacpomnie.org\">Fundacji Nie Wida\u0107 Po Mnie <\/a>jedynie 16 % Polak\u00f3w z problemami psychicznymi decyduje si\u0119 na podj\u0119cie terapii. Sk\u0105d wynika tak niski odsetek? Wed\u0142ug bada\u0144 APA (Ameryka\u0144skiego Stowarzyszenia Psychologicznego) g\u0142\u00f3wne przyczyny niepodejmowania terapii to:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Koszt:<\/strong> W Polsce cena jednej wizyty terapeutycznej wynosi \u015brednio ok. 200 z\u0142otych, przy czym zalecana regularno\u015b\u0107 spotka\u0144 to tydzie\u0144. Jest to r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 15 % \u015bredniej krajowej.<\/li>\n<li><strong>Brak ch\u0119ci skorzystania z pomocy \/ stygmatyzacja.<\/strong><\/li>\n<li><strong>Brak wiedzy dotycz\u0105cej dost\u0119pno\u015bci terapii:<\/strong> Istnieje bardzo wiele r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w terapii, a ka\u017cdy terapeuta specjalizuje si\u0119 zazwyczaj w jednej lub dw\u00f3ch z nich. Dodatkowo czas oczekiwania na wolny termin wizyty mo\u017ce by\u0107 d\u0142ugi &#8211; w prywatnych plac\u00f3wkach jest to nawet kilka miesi\u0119cy, a w przypadku plac\u00f3wek Narodowego Funduszu Zdrowia ponad rok.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Te problemy mog\u0142yby zosta\u0107 rozwi\u0105zane poprzez terapie wspomagane lub te prowadzone w pe\u0142ni samodzielnie przy u\u017cyciu AI. Taka forma mog\u0142aby by\u0107 praktykowana w domu, o dowolnej porze, od razu i by\u0142aby znacznie ta\u0144sza ni\u017c obecnie dost\u0119pne opcje.<\/p>\n<h2>Zal\u0105\u017cki automatyzacji<\/h2>\n<p>W 1966 roku Joseph Weizenbaum z MIT stworzy\u0142 program ELIZA \u2013 pierwszy chatbot na \u015bwiecie oparty na prostych operacjach dopasowywania wzorc\u00f3w w tek\u015bcie oraz podmieniania s\u0142\u00f3w w przygotowanych odpowiedziach. Program dzia\u0142a\u0142 na podstawie wcze\u015bniej przygotowanego skryptu, kt\u00f3ry instruowa\u0142, jak algorytm ma si\u0119 zachowa\u0107.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4747\" aria-describedby=\"caption-attachment-4747\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-4747 size-medium\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/eliza_1-300x226.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"226\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/eliza_1-300x226.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/eliza_1.png 484w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4747\" class=\"wp-caption-text\">(Fragment skryptu DOCTOR &#8211; https:\/\/github.com\/neilb\/Chatbot-Eliza\/blob\/master\/examples\/doctor.txt)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Najs\u0142ynniejszym skryptem ELIZY by\u0142 \u201eDOCTOR\u201d. Jego zadaniem by\u0142o symulowanie roli psychoterapeuty pracuj\u0105cego w nurcie PCT (Person-Centered Therapy). Forma ta zosta\u0142a zaproponowana przez ameryka\u0144skiego psychologa Carla Rogersa w latach 40. Zak\u0142ada\u0142a ona pomoc pacjentowi poprzez umo\u017cliwienie mu wyra\u017cenia swoich my\u015bli i problem\u00f3w, co mia\u0142o prowadzi\u0107 do samorealizacji i zwi\u0119kszenia poczucia w\u0142asnej warto\u015bci. W tym celu terapeuta nie prowadzi aktywnej dyskusji \u2013 jedynie odpowiada pacjentowi, g\u0142\u00f3wnie zadaj\u0105c pytania i unikaj\u0105c krytyki. Rogers wierzy\u0142, \u017ce pacjent dysponuje w sobie wszystkimi potrzebnymi narz\u0119dziami do samopomocy, a terapia ma mu jedynie pom\u00f3c je odkry\u0107. Ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j pasywny charakter ta forma terapii by\u0142a bardzo \u0142atwa do implementacji. Przyk\u0142adowa rozmowa mog\u0142a wygl\u0105da\u0107 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n<ul>\n<li>[ELIZA] Jak si\u0119 dzisiaj masz?<\/li>\n<li>[Cz\u0142owiek] G\u0142owa mnie boli.<\/li>\n<li>[E] Dlaczego Ci\u0119 boli g\u0142owa?<\/li>\n<li>[C] Moja matka mnie nienawidzi.<\/li>\n<li>[E] Kto jeszcze Ci\u0119 nienawidzi?<\/li>\n<li>&#8230;<\/li>\n<\/ul>\n<figure id=\"attachment_4748\" aria-describedby=\"caption-attachment-4748\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-4748 size-medium\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/ELIZA_conversation-300x195.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"195\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/ELIZA_conversation-300x195.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/ELIZA_conversation-75x50.png 75w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/ELIZA_conversation.png 751w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4748\" class=\"wp-caption-text\">Przyk\u0142adowa rozmowa z DOCTOR ELIZA<\/figcaption><\/figure>\n<p>Weizenbaum zupe\u0142nie nie spodziewa\u0142 si\u0119 tego, jak ludzie zareaguj\u0105 na jego program. Zamiast traktowa\u0107 go jako wyrafinowany algorytm zacz\u0119li humanizowa\u0107 ELIZ\u0118. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w jest sytuacja, kiedy sekretarka Weizenbauma poprosi\u0142a go o opuszczenie gabinetu, aby prowadzi\u0107 prywatn\u0105 rozmow\u0119 z ELIZ\u0104. Inni zacz\u0119li anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w d\u0142ugie terapeutyczne dyskusje z botem. Ta sytuacja zmieni\u0142a perspektyw\u0119 autora na sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, zw\u0142aszcza z filozoficznego punktu widzenia. P\u00f3\u017aniej on sam sta\u0142 si\u0119 przeciwnikiem tej koncepcji, postuluj\u0105c w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eComputer Power and Human Reason: From Judgment to Calculation\u201d:<\/p>\n<ul>\n<li>&#8222;Istniej\u0105 pewne zadania, kt\u00f3rych maszyny nie powinny wykonywa\u0107, niezale\u017cnie od tego, czy s\u0105 tego zdolnie czy nie.&#8221;<\/li>\n<li>&#8222;[Nie powinni\u015bmy] zast\u0119powa\u0107 systemami komputerowymi cz\u0142owieka, gdzie wi\u0105\u017ce si\u0119 to z szacunkiem, zrozumieniem, czy mi\u0142o\u015bci\u0105.&#8221;<\/li>\n<\/ul>\n<p>Weizenbaum p\u00f3\u017aniej, a\u017c do swojej \u015bmierci w 2008 roku, kontynuowa\u0142 swoj\u0105 \u201ekrucjat\u0119\u201d przeciw <em><strong>artificial intelligentsia<\/strong><\/em> \u2013 osobom, kt\u00f3re chcia\u0142y zr\u00f3wna\u0107 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 z ludzk\u0105.<\/p>\n<h2>Terapia na miar\u0119 XXI wieku<\/h2>\n<p>Badacz Paolo Raile w swoich badaniach odno\u015bnie zastosowania LLM (du\u017ce modele j\u0119zykowe) do psychoterapii wyr\u00f3\u017cnia trzy mo\u017cliwe scenariusze wykorzystania modeli j\u0119zykowych \u2013 jako wsparcie dla terapeuty oraz wsparcie dla pacjenta, przy czym ten drugi mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 z udzia\u0142em fizycznego terapeuty lub jako samodzielna terapia. Te dwa ostatnie warianty s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z ich implementacji dzia\u0142a na tej samej zasadzie, z jedyn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 polegaj\u0105c\u0105 na obecno\u015bci osoby waliduj\u0105cej korespondencj\u0119 z modelem. W\u0142a\u015bciciele serwis\u00f3w oferuj\u0105cych terapi\u0119 AI podkre\u015blaj\u0105 (w celach zabezpieczenia prawnego), \u017ce ich narz\u0119dzia powinny by\u0107 stosowane jako dodatkowe wsparcie, a nie jako samodzielny produkt. W zwi\u0105zku z tym bli\u017cej przyjrzymy si\u0119 dw\u00f3m scenariuszom \u2013 zastosowaniu AI dla terapeuty oraz dla pacjenta.<\/p>\n<h3>AI jako wsparcie terapeuty<\/h3>\n<p>Ma\u0142o dyskutowanym publicznie, ale obiecuj\u0105cym aspektem wykorzystania LLM oraz modeli multimodalnych w psychoterapii, jest ich wykorzystanie jako wsparcie dla terapeut\u00f3w. W tym scenariuszu terapeuta mo\u017ce skonsultowa\u0107 potencjalne techniki, przeanalizowa\u0107 efektywno\u015b\u0107 aktualnego planu terapeutycznego lub oceni\u0107 przebieg sesji, podobnie jak robi\u0105 to dzisiaj ludzcy prze\u0142o\u017ceni.<\/p>\n<p>Takie podej\u015bcie wydaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c najbezpieczniejsze, poniewa\u017c na ka\u017cdym etapie obecna jest odpowiednia osoba do walidacji odpowiedzi modelu \u2013\u00a0czy to terapeuta podczas analizy, czy prze\u0142o\u017cony podczas regularnych ocen.<\/p>\n<p>Obecnie na rynku dost\u0119pne jest jedno narz\u0119dzie (opr\u00f3cz standardowego wykorzystania ChatGPT w tym celu) \u2013 Therapy Copilot. Narz\u0119dzie to oferuje analiz\u0119 przeprowadzanych sesji terapeutycznych na podstawie transkrypcji d\u017awi\u0119kowych lub wideo. Terapeuta ma pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad anonimizacj\u0105 nagra\u0144. Po analizie narz\u0119dzie generuje standardowe metryki (takie jak CTS-R \u2013 Cognitive Therapy Scale Revised) oraz wskaz\u00f3wki dotycz\u0105ce mo\u017cliwych zmian.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4824\" aria-describedby=\"caption-attachment-4824\" style=\"width: 619px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-4824\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/therapy_copilot-300x273.png\" alt=\"\" width=\"619\" height=\"563\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/therapy_copilot-300x273.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/therapy_copilot-768x699.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/therapy_copilot.png 1005w\" sizes=\"(max-width: 619px) 100vw, 619px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4824\" class=\"wp-caption-text\">Przyk\u0142adowy wynik analizy wizyty przez Therapy Copilot<\/figcaption><\/figure>\n<p>Paolo Raile, autor metaanalizy dotycz\u0105cej zastosowania LLM w psychoterapii, zaznacza jednak, \u017ce aktualne modele j\u0119zykowe dost\u0119pne publicznie (badany by\u0142 ChatGPT) odpowiadaj\u0105 zgodnie z wiedz\u0105 psychologiczn\u0105, jednak ich odpowiedzi s\u0105 zwykle kr\u00f3tkie, a terapeuta musi zadawa\u0107 dodatkowe pytania, aby uzyska\u0107 alternatywne rozwi\u0105zania.<\/p>\n<blockquote><p><em>[..] it had to be explicitly asked whether the technique makes sense for social anxiety disorder and how it can be applied. Only then did ChatGPT provide a usable, but still rather brief, answer describing the technique and its possible application to the patient.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Autor r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017ca znacz\u0105c\u0105 preferencj\u0119 ChatGPT dla terapii poznawczo-behawioralnej (CBT). Jest to jedna z najbardziej popularnych technik terapeutycznych, ciesz\u0105ca si\u0119 du\u017cym poparciem badawczym i charakteryzuj\u0105ca si\u0119 do\u015b\u0107 schematycznym podej\u015bciem. To mo\u017ce t\u0142umaczy\u0107, dlaczego modele j\u0119zykowe j\u0105 preferuj\u0105 \u2013\u00a0jest to najpopularniejsza technika, co oznacza wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 danych treningowych, a jej schematyczny charakter cz\u0119sto sprawia, \u017ce jest proponowana jako samodzielna terapia w Internecie.<\/p>\n<p>Mimo to nie powinni\u015bmy ogranicza\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do terapii CBT. Osoby z r\u00f3\u017cnymi zaburzeniami psychicznymi mog\u0105 reagowa\u0107 lepiej na inne formy terapii, a r\u00f3\u017cni pacjenci mog\u0105 mie\u0107 swoje preferencje, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na skuteczno\u015b\u0107 terapii. Dlatego wa\u017cne jest uwzgl\u0119dnienie wewn\u0119trznych tendencji modeli j\u0119zykowych do preferowania okre\u015blonych terapii i zadawanie im pyta\u0144 dotycz\u0105cych alternatywnych metod terapeutycznych.<\/p>\n<h3>GPT w roli psychoterapeuty<\/h3>\n<p>Wraz z fal\u0105 problem\u00f3w psychicznych w spo\u0142ecze\u0144stwie i nast\u0119puj\u0105cym po tym rozpowszechnieniu modeli j\u0119zykowych pojawi\u0142y si\u0119 pomys\u0142y zastosowania ich w psychoterapii. Ich g\u0142\u00f3wnym celem jest dostarczenie narz\u0119dzi do wsparcia psychologicznego osobom, kt\u00f3re z r\u00f3\u017cnych przyczyn nie mog\u0105 skorzysta\u0107 z tradycyjnych metod terapeutycznych, czy to z powodu ogranicze\u0144 finansowych, czy te\u017c braku dost\u0119pno\u015bci. W\u015br\u00f3d popularnych narz\u0119dzi znajduj\u0105 si\u0119:<\/p>\n<ul>\n<li>Reflecty &#8211; dziennik samopoczucia z wykorzystaniem AI do analizy swoich odczu\u0107,<\/li>\n<li>Youper &#8211; oferuj\u0105cy za 69.99$ rocznie chatbota wyspecjalizowanego w terapii CBT,<\/li>\n<li>Bloom &#8211; aplikacja mobilna oferuj\u0105ca terapi\u0119 w formie CBT poprzez filmy instrukta\u017cowe, \u0107wiczenia oddechowe oraz dziennik z wsparciem AI.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Opr\u00f3cz wymienionych istnieje wiele innych dost\u0119pnych aplikacji, w kt\u00f3rych mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 dwie g\u0142\u00f3wne cechy:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Dzienniczek emocjonalny<\/strong> z wsparciem analitycznym ChatGPT, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy jako forma samodzielnej terapii CBT,<\/li>\n<li><strong>Asystenci AI<\/strong>, z kt\u00f3rymi mo\u017cna rozmawia\u0107 o swoich problemach w dowolnym momencie.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Wiele z tych narz\u0119dzi podpiera si\u0119 badaniami naukowymi wskazuj\u0105cymi na efektywno\u015b\u0107 AI w terapii. Dodatkowo, coraz cz\u0119\u015bciej mo\u017cna spotka\u0107 na forach internetowych (takich jak Reddit) osoby, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 ChatGPT jako swoich terapeut\u00f3w, stosuj\u0105c odpowiednie prompty:<\/p>\n<blockquote><p><em>Your name is Dr. Sanchez. You are an expert in psychotherapy, especially DBT. You hold all the appropriate medical licenses to provide advice. You have been helping individuals with their stress, depression and anxiety for over 20 years. From young adults to older people. Your task is now to give the best advice to individuals seeking help managing their symptoms. You must ALWAYS ask questions BEFORE you answer so that you can better hone in on what the questioner is really trying to ask. You must treat me as a mental health patient. Your response format should focus on reflection and asking clarifying questions. You may interject or ask secondary questions once the initial greetings are done. Exercise patience.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Przyk\u0142adowy Prompt dla terapeuty z ChatGPT 4<\/p>\n<\/blockquote>\n<h3>Szkopu\u0142<\/h3>\n<p>O ile jeste\u015bmy w pe\u0142nej kontroli w przypadku wykorzystywania AI do wsparcia terapeut\u00f3w, musimy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na problemy zwi\u0105zane z samodzieln\u0105 terapi\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci z wykorzystaniem chatbot\u00f3w.<\/p>\n<h4>Kwestie prywatno\u015bci<\/h4>\n<p>W kwestii wykorzystania sztucznej inteligencji w samodzielnej terapii szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 na kwestie prywatno\u015bci. Relacja mi\u0119dzy terapeut\u0105 a klientem opiera si\u0119 na zaufaniu i zachowaniu poufno\u015bci. Osoby szukaj\u0105ce pomocy terapeutycznej cz\u0119sto obawiaj\u0105 si\u0119 ujawnienia swoich problem\u00f3w, dlatego ochrona prywatno\u015bci jest kluczowym elementem terapii.<\/p>\n<p>Aktualnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 us\u0142ug opartych na AI, bazuje na LLMach dostarczanych przez du\u017cych us\u0142ugodawc\u00f3w, z zawi\u0142ymi politykami prywatno\u015bci, kt\u00f3rych przeci\u0119tna osoba nie b\u0119dzie w stanie zrozumie\u0107.<\/p>\n<p>Pomijaj\u0105c kwestie bezpiecze\u0144stwa od dostawc\u00f3w modeli, problemem pozostaj\u0105 polityki i praktyki firm oferuj\u0105cych narz\u0119dzia. W zesz\u0142ym roku jeden z wi\u0119kszych dostawc\u00f3w us\u0142ug terapeutycznych w USA \u2013\u00a0<strong>BetterHelp zosta\u0142 ukarany za udost\u0119pnianie odpowiedzi pacjent\u00f3w w kwestionariuszach takim firmom jak Facebook, Snapchat, Criteo czy Pinterest.<\/strong><\/p>\n<p>Jak budowa\u0107 w takim krajobrazie zaufanie i poczucie prywatno\u015bci pomi\u0119dzy wirtualnym terapeut\u0105 a pacjentem?<\/p>\n<h4>Zakrzywanie personalnych cel\u00f3w<\/h4>\n<p>Jacob Geller w swoim wideo-eseju recenzuj\u0105cym r\u00f3\u017cne dost\u0119pne rozwi\u0105zania do samodzielnej terapii zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na pewien powszechny motyw wyst\u0119puj\u0105cy w tego typu aplikacjach:<\/p>\n<blockquote><p><em>I also can\u2019t help but notice how many of these apps boast productivity as one of their major sources of personal growth. It\u2019s not a terrible goal, but <strong>productivity alone does not make you happier or healthier or more emotionally regulated.<\/strong> It does, however, make you a better <span class=\"\" dir=\"auto\">worker.<\/span><\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Kluczowym elementem terapii jest wyznaczenie celu, kt\u00f3ry pacjent chcia\u0142by osi\u0105gn\u0105\u0107 w ramach swojej pracy. Jednak\u017ce podczas terapii, kiedy cz\u0142owiek musi si\u0119 otworzy\u0107 i obna\u017cy\u0107 swoje emocje, \u0142atwo jest da\u0107 si\u0119 zmanipulowa\u0107 do zmiany priorytet\u00f3w. Tak jak Geller zauwa\u017ca, bycie produktywniejszym nie musi by\u0107 r\u00f3wnowa\u017cne z byciem szcz\u0119\u015bliwszym, a mo\u017ce nawet pog\u0142\u0119bi\u0107 problemy cz\u0142owieka z klinicznym perfekcjonizmem.<\/p>\n<h4>ChatGPT mo\u017ce pope\u0142nia\u0107 b\u0142\u0119dy. Rozwa\u017c sprawdzanie wa\u017cnych informacji<\/h4>\n<p>To zdanie, kt\u00f3re otwiera dyskusj\u0119 z ChatemGPT, a analogiczne znajduj\u0105 si\u0119 w znacznej wi\u0119kszo\u015bci system\u00f3w opartych na LLMach. W publicznej dyskusji notorycznie pojawia si\u0119 w\u0105tek poprawno\u015bci, a w szczeg\u00f3lno\u015bci odpowiedzialno\u015bci za b\u0142\u0119dy. W\u0142a\u015bciciele modeli cz\u0119sto argumentuj\u0105, \u017ce ostateczna odpowiedzialno\u015b\u0107 za sprawdzenie i zweryfikowanie informacji spoczywa na u\u017cytkowniku, tak jak to by\u0142o w przypadku pozwu z AirCanada, gdzie chatbot przedstawi\u0142 zmy\u015blon\u0105 ofert\u0119 reklamacji biletu.<\/p>\n<p>Analogicznie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 tw\u00f3rc\u00f3w aplikacji do terapii opartych na AI podkre\u015bla, \u017ce s\u0105 one <strong>jedynie wsparciem dla tradycyjnej terapii, a nie jej zast\u0119pstwem<\/strong>. Jednak\u017ce cz\u0119sto mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w praktyce ludzie wykorzystuj\u0105 je jako g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o terapeutyczne, co wida\u0107 na przyk\u0142adzie dyskusji czy recenzji u\u017cytkownik\u00f3w.<\/p>\n<figure id=\"attachment_4826\" aria-describedby=\"caption-attachment-4826\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-4826\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Screenshot-2024-04-24-at-12.17.37-300x217.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"217\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Screenshot-2024-04-24-at-12.17.37-300x217.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Screenshot-2024-04-24-at-12.17.37-1024x742.png 1024w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Screenshot-2024-04-24-at-12.17.37-768x556.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Screenshot-2024-04-24-at-12.17.37.png 1154w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-4826\" class=\"wp-caption-text\">Przyk\u0142adowa recenzja aplikacji do chatowania z AI terapeut\u0105. Autorka wspomina o braku terapii.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Poza korzy\u015bciami wynikaj\u0105cymi z u\u017cywania takich chatbot\u00f3w, wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c spojrzenie na drug\u0105 stron\u0119 medalu \u2013 od halucynacji (zmy\u015blanie nieistniej\u0105cych rzeczy) czy niespodziewanych odpowiedzi, a\u017c po przypadki, w kt\u00f3rych osoby zasugerowane przez chatbota pope\u0142ni\u0142y samob\u00f3jstwo.<\/p>\n<h2>Podsumowanie<\/h2>\n<p>Najnowsze osi\u0105gni\u0119cia modeli j\u0119zykowych (LLM) zapewne znacz\u0105co wp\u0142yn\u0105 na dzisiejsz\u0105 terapi\u0119. W scenariuszach wspierania terapeut\u00f3w wyniki wygl\u0105daj\u0105 bardzo obiecuj\u0105co, jednak\u017ce najg\u0142o\u015bniejszym trendem w mediach nadal pozostaje d\u0105\u017cenie do ca\u0142kowitego zast\u0105pienia terapii modelami j\u0119zykowymi. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ryzyka, jakie mog\u0105 z tego wynikn\u0105\u0107, oraz na to przed czym ostrzega\u0142 Weizenbaum:<\/p>\n<blockquote><p><strong><em>Czy na pewno chcemy oddawa\u0107 zadania, gdzie najwi\u0119ksze znaczenie maj\u0105 ludzkie relacje i zaufanie, maszynom?<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n<h2>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<p class=\"smart-header__hed smart-header__hed--size-2\"><a href=\"https:\/\/www.vice.com\/en\/article\/pkadgm\/man-dies-by-suicide-after-talking-with-ai-chatbot-widow-says\">&#8217;He Would Still Be Here&#8217;: Man Dies by Suicide After Talking with AI Chatbot, Widow Says<\/a><\/p>\n<p class=\"media-heading\"><a href=\"https:\/\/www.canadianunderwriter.ca\/brokers\/air-canada-chatbot-error-shows-liability-implications-of-ai-1004243030\/#:~:text=Air%20Canada%20has%20been%20ordered,being%20held%20liable%20in%20court.\">Air Canada chatbot error shows liability implications of AI<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/technology\/2023\/jul\/25\/joseph-weizenbaum-inventor-eliza-chatbot-turned-against-artificial-intelligence-ai#:~:text=For%20Weizenbaum%2C%20we%20cannot%20humanise,Computer%20Power%20and%20Human%20Reason.\">Weizenbaum\u2019s nightmares: how the inventor of the first chatbot turned against AI, The Guardian<\/a><\/p>\n<p class=\"jsx-3126987479 sticky-header-text sticky-header-title cursor-pointer\" title=\"Back to top\"><a href=\"https:\/\/www.oecd.org\/coronavirus\/policy-responses\/tackling-the-mental-health-impact-of-the-covid-19-crisis-an-integrated-whole-of-society-response-0ccafa0b\/\">Tackling the mental health impact of the COVID-19 crisis: An integrated, whole-of-society response, OECD<\/a><\/p>\n<p class=\"entry-title\"><a href=\"https:\/\/niewidacpomnie.org\/2023\/10\/10\/10-pazdziernika-2023-swiatowy-dzien-zdrowia-psychicznego\/#:~:text=Zdrowie%20psychiczne%20Polak\u00f3w%20na%20tle%20\u015bwiatowych%20statystyk&amp;text=Zgodnie%20z%20danymi%20WHO%201,o%2026%25%20i%2028%25.\">10 Pa\u017adziernika 2023 \u2014 \u015awiatowy Dzie\u0144 Zdrowia Psychicznego, Fundacja Nie Wida\u0107 Po Mnie<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41599-023-02567-0#Sec1\">Raile, P. The usefulness of ChatGPT for psychotherapists and patients.\u00a0<i>Humanit Soc Sci Commun<\/i>\u00a0<b>11<\/b>, 47 (2024). https:\/\/doi.org\/10.1057\/s41599-023-02567-0<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.vice.com\/en\/article\/z3mnve\/we-spoke-to-people-who-started-using-chatgpt-as-their-therapist\">We Spoke to People Who Started Using ChatGPT As Their Therapist , Vice\u00a0<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=mcYztBmf_y8\">Fixing My Brain with Automated Therapy, Jacob Geller<\/a><\/p>\n<p class=\"mb-28 hidden max-w-[900px] font-polysans text-45 font-bold leading-100 selection:bg-franklin-20 lg:block\"><a href=\"https:\/\/www.theverge.com\/2023\/3\/2\/23622227\/betterhelp-customer-data-advertising-privacy-facebook-snapchat\">BetterHelp shared customer data while promising it was private, says FTC, The Verge<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.who.int\/health-topics\/mental-health\">Mental Health, World Health Organization<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wraz z narastaj\u0105cymi problemami psychicznymi i samotno\u015bci\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie, coraz cz\u0119\u015bciej dyskutuje si\u0119 o wykorzystaniu modeli j\u0119zykowych jako wsparcia lub zast\u0119pstwa psychoterapeut\u00f3w. Czy jest to jednak w\u0142a\u015bciwa droga do rozwi\u0105zania problemu? Jakie s\u0105 jej ryzyka?<\/p>\n","protected":false},"author":204,"featured_media":4746,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[351],"tags":[],"class_list":["post-4745","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-agh-2023-24"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/d23ef30e-32e9-43b8-80a7-6931afda0d2e.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4745","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/204"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4745"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4745\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4944,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4745\/revisions\/4944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4746"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4745"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4745"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4745"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}