{"id":5713,"date":"2024-10-17T13:16:39","date_gmt":"2024-10-17T13:16:39","guid":{"rendered":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=5713"},"modified":"2024-10-17T14:00:00","modified_gmt":"2024-10-17T14:00:00","slug":"milosc-w-swiecie-big-data","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2024\/10\/17\/milosc-w-swiecie-big-data\/","title":{"rendered":"Mi\u0142o\u015b\u0107 w \u015bwiecie big data \u2013 algorytmy rekomendacyjne w aplikacjach randkowych"},"content":{"rendered":"

Osiemdziesi\u0105t sze\u015b\u0107 procent – tyle polskich Zoomer\u00f3w i Milenials\u00f3w, wedle badania agencji Streetcom, zna co najmniej jedn\u0105 par\u0119, kt\u00f3ra spotka\u0142a si\u0119 w Internecie. Jest to jedna z mn\u00f3stwa zmian, jakie przynosi ze sob\u0105 rozw\u00f3j technologii cyfrowych, i wcale nie musimy si\u0119 jej ba\u0107. U\u017cywaj\u0105c aplikacji randkowych, zdajemy si\u0119 jednak na algorytm, kt\u00f3ry dopasowuje nas do innych na podstawie szeregu r\u00f3\u017cnych zmiennych. Czy w takim \u015bwiecie jest jeszcze miejsce na romantyczn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, czy Tinder zamienia nasze \u017cycie mi\u0142osne w ch\u0142odn\u0105 kalkulacj\u0119?<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Trudy mi\u0142o\u015bci<\/em><\/h4>\n

Zanim przejdziemy do wsp\u00f3\u0142czesnego randkowania, warto moim zdaniem rozwia\u0107 kilka mit\u00f3w na temat mi\u0142o\u015bci. Mo\u017cemy bowiem \u0142atwo wpa\u015b\u0107 w pu\u0142apk\u0119 nadmiernego wywy\u017cszania romantycznej mi\u0142o\u015bci rodem z „Romea i Julii”, podczas gdy zazwyczaj wcale ona nie by\u0142a tak kolorowa. Oto kilka powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych tak s\u0105dz\u0119:<\/p>\n

    \n
  1. Ma\u0142\u017ce\u0144stwa aran\u017cowane – tutaj nie trzeba chyba wiele wyja\u015bnia\u0107. Dob\u00f3r partnera czy partnerki wykracza\u0142 cz\u0119sto poza w\u0142asne uczucia, gdy\u017c w gr\u0119 wchodzi\u0142y r\u00f3\u017cnorakie czynniki spo\u0142eczne, takie jak klasa, wiek czy maj\u0119tno\u015b\u0107. Ma\u0142o jest romantyzmu w sp\u0119dzaniu \u017cycia z osob\u0105, z kt\u00f3r\u0105 po\u0142\u0105czy\u0142a nas wizja rodziny czy lokalnej swatki.<\/li>\n
  2. Istnienie mezalians\u00f3w – jest to poniek\u0105d zwi\u0105zane z pierwszym podpunktem, jednak tutaj chcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107 nie tyle praktyczne podej\u015bcie do ma\u0142\u017ce\u0144stwa, co twarde regu\u0142y rz\u0105dz\u0105ce spo\u0142ecze\u0144stwami stanowymi czy kastowymi, kt\u00f3re by\u0142y niegdy\u015b znacznie cz\u0119stsze. Zwi\u0105zek z osob\u0105 spoza konkretnej grupy spo\u0142ecznej by\u0142 w takiej sytuacji w najl\u017cejszym przypadku skandalem, a w najgorszym obraz\u0105 i wykroczeniem wobec w\u0142asnej rodziny czy majestatu prawa.<\/li>\n
  3. Konkretny model rodziny – nie trzeba udowadnia\u0107, \u017ce post\u0119puj\u0105ca akceptacja r\u00f3\u017cnych form \u017cycia w zwi\u0105zku, rodzin patchworkowych, par jednop\u0142ciowych czy innych to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowych to zdobycze cywilizacji wsp\u00f3\u0142czesnej, dzi\u0119ki kt\u00f3rym du\u017cy procent spo\u0142ecze\u0144stwa dopiero teraz mo\u017ce zacz\u0105\u0107 oddycha\u0107 pe\u0142n\u0105 piersi\u0105 i prowadzi\u0107 \u017cycie mi\u0142osne takie, jakiego pragn\u0105.<\/li>\n
  4. Mi\u0142o\u015b\u0107 w patriarchacie – podkre\u015blenia wymagaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c nier\u00f3wno\u015bci w ramach tradycyjnych zwi\u0105zk\u00f3w. Masa kobiet spychanych przez stulecia do sfery prywatnej, nieposiadaj\u0105cych swojej w\u0142asno\u015bci, b\u0119d\u0105cych nie tyle partnerkami co podw\u0142adnymi swoich m\u0119\u017c\u00f3w, nie stanowi potwierdzenia idyllicznego obrazu starodawnej mi\u0142o\u015bci romantycznej.<\/li>\n<\/ol>\n

    Wymienia\u0107 mo\u017cnaby dalej, jednak tekst ten oczywi\u015bcie nie ma by\u0107 dissem<\/em> na zwyczaje przesz\u0142o\u015bci. Chodzi tutaj o pokazanie, \u017ce zmiana norm spo\u0142ecznych to, m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem Durkheima, fakt spo\u0142eczny – rzecz, kt\u00f3ra dzieje si\u0119 i b\u0119dzie si\u0119 dzia\u0142a. Wiedz\u0105c to, przyjrzyjmy si\u0119 teraz rewolucyjnym zmianom \u017cycia romantycznego, kt\u00f3re wywo\u0142a\u0142y aplikacje randkowe XXI-go wieku.<\/p>\n

    \"Mi\u0142o\u015b\u0107\"
    \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/static1.colliderimages.com\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/classic-romances-1.jpg<\/figcaption><\/figure>\n

    Rewolucja ostatnich lat
    \n<\/em><\/h4>\n

    Przytoczone we wst\u0119pie badanie obrazuje nam, \u017ce aplikacje randkowe zmieni\u0142y miejsce i form\u0119 poznawania os\u00f3b w kontek\u015bcie romantycznym (wi\u0119cej na kobieta.onet.pl<\/a>). Jest to tym bardziej imponuj\u0105ce, \u017ce ich historia si\u0119ga zaledwie trzydziestu lat wstecz. Pierwsze masowe portale randkowe, takie jak kiss.com i match.com, powsta\u0142y w 1994 i 1995 roku. Szybko zyska\u0142y popularno\u015b\u0107, a do 1996 roku w Stanach Zjednoczonych istnia\u0142o ju\u017c 16 takich serwis\u00f3w. W 1998 roku internetowe randkowanie wesz\u0142o do kultury masowej dzi\u0119ki filmowi „Masz wiadomo\u015b\u0107”, kt\u00f3ry ukaza\u0142 pozytywne aspekty korzystania z portali randkowych (Oronowicz-Ja\u015bkowiak i Ja\u015bkowiak, 2015).<\/p>\n

    W roku 2015 aplikacje randkowe by\u0142y jedn\u0105 z najbardziej dochodowych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u internetowego. Szacowa\u0142o si\u0119, \u017ce od 5% do 33% ma\u0142\u017ce\u0144stw w Stanach Zjednoczonych zaczyna si\u0119 od spotka\u0144 online. Mimo \u017ce niekt\u00f3re osoby nadal czuj\u0105 stygmatyzacj\u0119 korzystania z tych serwis\u00f3w, og\u00f3lne nastawienie spo\u0142ecze\u0144stwa do randkowania online staje si\u0119 coraz bardziej pozytywne. Badania pokazuj\u0105, \u017ce pary poznane przez internet cz\u0119sto wykazuj\u0105 wy\u017cszy poziom satysfakcji w zwi\u0105zku (tam\u017ce).<\/p>\n

    \"Aplikacje
    \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/publish.purewow.net\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2022\/02\/best-dating-apps-fb.jpg<\/figcaption><\/figure>\n

    Tak przedstawia si\u0119 kr\u00f3tka historia aplikacji randkowych, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie definiujemy jako platformy cyfrowe, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 u\u017cytkownikom, a jak\u017ce, nawi\u0105zywanie relacji romantycznych lub towarzyskich. Oferuj\u0105 one prosty i intuicyjny interfejs, kt\u00f3ry umo\u017cliwia przegl\u0105danie profili innych u\u017cytkownik\u00f3w oraz nawi\u0105zywanie kontakt\u00f3w poprzez wiadomo\u015bci. Funkcjonalno\u015bci takie jak \u201eprzesuwanie\u201d profili czy \u201elajkowanie\u201d skracaj\u0105, a wr\u0119cz trywializuj\u0105 proces. Wiele aplikacji oferuje r\u00f3wnie\u017c dodatkowe funkcje, takie jak czaty wideo, fora dyskusyjne czy mo\u017cliwo\u015b\u0107 organizowania spotka\u0144 grupowych. Najwa\u017cniejsz\u0105 za\u015b cech\u0105 tych serwis\u00f3w zdaje si\u0119 by\u0107 zastosowanie algorytm\u00f3w dopasowuj\u0105cych u\u017cytkownik\u00f3w do siebie. W tym celu brane pod uwag\u0119 s\u0105 takie zmienne jak zainteresowania, lokalizacja, cechy osobowo\u015bci czy oczywi\u015bcie p\u0142e\u0107 (S\u0119czkowska, 2018). <\/em>W rezultacie otrzymali\u015bmy wygodne, intuicyjne i bezpieczne narz\u0119dzie do poznawania nowych os\u00f3b i nawi\u0105zywania d\u0142u\u017cszych, g\u0142\u0119bszych wi\u0119zi. No, przynajmniej w teorii.<\/p>\n

    Obietnica szcz\u0119\u015bcia
    \n<\/em><\/h4>\n

    Szukanie potencjalnego partnera lub partnerki nie nale\u017cy do zada\u0144 \u0142atwych, szczeg\u00f3lnie w doros\u0142ym \u017cyciu, kiedy liczba miejsc, w kt\u00f3rych mo\u017cemy spotka\u0107 „tych jedynych” si\u0119 zmniejsza, cho\u0107by ze wzgl\u0119du na poch\u0142aniaj\u0105c\u0105 nas prac\u0119. To w\u0142a\u015bnie poprawa tego stanu rzeczy jest jedn\u0105 z najatrakcyjniejszych obietnic, jakie sk\u0142adaj\u0105 nam aplikacje randkowe. Jak na pot\u0119\u017cny rynek przysta\u0142o, do wyboru mamy mn\u00f3stwo aplikacji o r\u00f3\u017cnych funkcjach i priorytetach. Serwisy te sta\u0142y si\u0119 wszechstronnymi narz\u0119dziami, w ramach kt\u00f3rych u\u017cytkownicy, wed\u0142ug raportu Safety, Risk and Wellbeing on Dating Apps,<\/em> mog\u0105 rozmawia\u0107 z nieznajomymi ale i ze znajomymi, szukania d\u0142ugo- i kr\u00f3tkoterminowych relacji, zawierania zwi\u0105zk\u00f3w oraz przyja\u017ani, czy wymieniania wiadomo\u015bci i zdj\u0119\u0107 (Albury i in., 2019). W tym samym raporcie znajdziemy jednak informacj\u0119, \u017ce najcz\u0119\u015bciej deklarowan\u0105 funkcj\u0105 aplikacji randkowych jest radzenie sobie z nud\u0105 (tabela 1)<\/span><\/span>. Dodatkowo, tu\u017c po pytaniu o dotycz\u0105cym u\u017cytkowania, mo\u017cemy natkn\u0105\u0107 si\u0119 na pytanie dotycz\u0105ce satysfakcji z rzeczonych funkcji (tabela 2). Szczeg\u00f3lnie jedna rzecz wyda\u0142a mi si\u0119 tutaj szokuj\u0105ca (cho\u0107 potwierdzaj\u0105ca intuicje): mimo, \u017ce wi\u0119cej os\u00f3b poszukuje relacji d\u0142ugo- ni\u017c kr\u00f3tkoterminowych, to niepor\u00f3wnywalnie mniej jest faktycznie zadowolone z mo\u017cliwo\u015bci zaspokojenia tego pragnienia. Dlaczego tak si\u0119 dzieje? Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce tak popularne serwisy nie spe\u0142niaj\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie podstawowej obietnicy, jak\u0105 sk\u0142adaj\u0105 swoim u\u017cytkownikom?
    \n<\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    Powody u\u017cytkowania aplikacji randkowych<\/strong><\/td>\nOsoby LGBTQ+<\/strong><\/td>\nOsoby heteroseksualne<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
    Spos\u00f3b na nud\u0119<\/span><\/td>\n62,2%<\/span><\/td>\n58,9%<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
    Rozmowy z nieznajomymi<\/td>\n55,1%<\/td>\n33%<\/td>\n<\/tr>\n
    Rozmowy z osobami, z kt\u00f3rymi mia\u0142em\/am ju\u017c styczno\u015b\u0107<\/td>\n30,7%<\/td>\n18,8%<\/td>\n<\/tr>\n
    Rozmowy ze znajomymi<\/td>\n16,9%<\/td>\n17,9%<\/td>\n<\/tr>\n
    Poszukiwanie jednorazowego seksu<\/td>\n51,3%<\/td>\n25,9%<\/td>\n<\/tr>\n
    Poszukiwanie seks-kumpla<\/td>\n41,5%<\/td>\n42,9%<\/td>\n<\/tr>\n
    Poszukiwanie nowych znajomych<\/td>\n41,6%<\/td>\n17,0%<\/td>\n<\/tr>\n
    Poszukiwanie d\u0142ugodystansowego zwi\u0105zku<\/td>\n51,7%<\/td>\n58,9%<\/td>\n<\/tr>\n
    Ogl\u0105danie\/wymienianie zdj\u0119\u0107<\/td>\n21,4%<\/td>\n11,6%<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Tabela 1 – Powody u\u017cytkowania aplikacji randkowych, z podzia\u0142em na orientacj\u0119<\/em><\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    Satysfakcja z funkcji aplikacji randkowych
    \n<\/strong><\/td>\n    		Osoby LGBTQ+<\/strong><\/td>\nOsoby heteroseksualne<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
    Spos\u00f3b na nud\u0119<\/td>\n46,9%<\/td>\n56,2%<\/td>\n<\/tr>\n
    Rozmowy z nieznajomymi<\/td>\n52,8%<\/td>\n52,8%<\/td>\n<\/tr>\n
    Rozmowy z osobami, z kt\u00f3rymi mia\u0142em\/am ju\u017c styczno\u015b\u0107<\/td>\n62,8%<\/td>\n75%<\/td>\n<\/tr>\n
    Rozmowy ze znajomymi<\/td>\n63,6%<\/td>\n83,3%<\/td>\n<\/tr>\n
    Poszukiwanie jednorazowego seksu<\/td>\n54,8%<\/td>\n53,6%<\/td>\n<\/tr>\n
    Poszukiwanie seks-kumpla<\/td>\n41,5%<\/td>\n42,9%<\/td>\n<\/tr>\n
    Poszukiwanie nowych znajomych<\/td>\n32,1%<\/td>\n27,8%<\/td>\n<\/tr>\n
    Poszukiwanie d\u0142ugodystansowego zwi\u0105zku<\/span><\/td>\n21,8%<\/span><\/td>\n22,2%<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
    Ogl\u0105danie\/wymienianie zdj\u0119\u0107<\/td>\n38,5%<\/td>\n50%<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Tabela 2<\/span> – Satysfakcja z funkcji aplikacji randkowych, z podzia\u0142em na orientacj\u0119<\/span><\/em><\/p>\n

    Platformizacja intymno\u015bci<\/em><\/h4>\n

    Bardzo ciekawe uzasadnienie proponuj\u0105 Carolina Bandinelli i Alessandro Gandini, w artykule pt. „Dating Apps: The Uncertainty of Marketised Love”, omawiaj\u0105cym zjawisko aplikacji randkowych w kontek\u015bcie wsp\u00f3\u0142czesnych kultur intymno\u015bci. Autorzy argumentuj\u0105, \u017ce te platformy, kt\u00f3re przyci\u0105gaj\u0105 miliony u\u017cytkownik\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie, nie tylko zmieniaj\u0105 spos\u00f3b, w jaki ludzie nawi\u0105zuj\u0105 relacje, ale tak\u017ce wprowadzaj\u0105 nowe formy niepewno\u015bci i ryzyka w sferze romantycznej. U\u017cytkownicy aplikacji randkowych stali si\u0119 niejako przedsi\u0119biorcami, w\u0142a\u015bcicielami marek osobistych. W tym nowym modelu ka\u017cdy musi inwestowa\u0107 w relacje spo\u0142eczne z nadziej\u0105 na zwrot z tej inwestycji. To podej\u015bcie wymaga strategii autoprezentacji oraz umiej\u0119tno\u015bci oceny warto\u015bci spo\u0142ecznej potencjalnych partner\u00f3w. Tak powstaje nieustanna potrzeba tworzenia w\u0142asnych oraz oceniania cudzych strategii, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 z jednej strony atrakcyjne dla jak najszerszego grona odbiorc\u00f3w, aby przypadkiem nie pomin\u0105\u0107 tej osoby, kt\u00f3ra akurat mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 tym kim\u015b<\/em>, a z drugiej strony autentyczne i pokazuj\u0105ce po prostu nas, niedoskona\u0142ych ludzi. Owa potrzeba stawia ludzi w warunkach strukturalnej niepewno\u015bci. Nie maj\u0105 pe\u0142nych informacji o innych osobach i musz\u0105 nieustannie ocenia\u0107 ryzyko interakcji z prawie obcymi<\/em>. W tym sensie aplikacje randkowe nie eliminuj\u0105 niepewno\u015bci, ale j\u0105 reprodukuj\u0105. U\u017cytkownicy musz\u0105 balansowa\u0107 mi\u0119dzy zaufaniem a ryzykiem, co staje si\u0119 kluczowym elementem ich do\u015bwiadcze\u0144 (Bandinelli i Gandini, 2022). Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce ludzie przestaj\u0105 szuka\u0107 mi\u0142o\u015bci na Tinderze, kt\u00f3ry tym poszukiwaniom nie s\u0142u\u017cy. Jest on raczej technologi\u0105 wyboru<\/em>, kt\u00f3ra obiecuje uproszczenie procesu poszukiwania partnera poprzez algorytmy i dane. Aplikacja jest postrzegana jako narz\u0119dzie, kt\u00f3re ma na celu racjonalizacj\u0119 intymno\u015bci poprzez uproszczenie skomplikowanego procesu wyboru partnera, sprowadzaj\u0105c go do czynno\u015bci swipe-<\/em>owania (tam\u017ce). Mi\u0142o\u015b\u0107 zaczyna ulega\u0107 logice rynku, gdy\u017c sama aplikacja jej podlega, nie chc\u0105c u\u0142atwia\u0107 u\u017cytkownikom znalezienia sta\u0142ego zwi\u0105zku, a raczej zatrzyma\u0107 ich jak najd\u0142u\u017cej.<\/p>\n

    \"Tinder\"
    \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/tinderoplus.com\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/tinder-swipe.jpg<\/figcaption><\/figure>\n

    Algorytmizacja randkowania<\/em><\/h4>\n

    Z innej perspektywy na to zjawisko spojrza\u0142 Hao Wang, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 socjologiczn\u0105 koncepcj\u0105 kolonizacji lifeworld <\/em>Jurgena Habermasa. Lifeworld<\/em> to przestrze\u0144 interakcji spo\u0142ecznych, w kt\u00f3rej ludzie rozwijaj\u0105 swoje to\u017csamo\u015bci i znaczenia kulturowe. Kiedy algorytmy zaczynaj\u0105 dominowa\u0107 w tej przestrzeni, kolonizuj\u0105 j\u0105 – komunikacja ludzka zostaje zast\u0105piona przez techniczne regu\u0142y. To prowadzi do patologicznych skutk\u00f3w:<\/p>\n