{"id":5845,"date":"2024-11-14T15:03:31","date_gmt":"2024-11-14T15:03:31","guid":{"rendered":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=5845"},"modified":"2024-11-14T15:03:31","modified_gmt":"2024-11-14T15:03:31","slug":"czy-jako-spoleczenstwo-potrzebujemy-autonomicznego-automatycznego-transportu-wyzwania-etyczne-i-problemy-spoleczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2024\/11\/14\/czy-jako-spoleczenstwo-potrzebujemy-autonomicznego-automatycznego-transportu-wyzwania-etyczne-i-problemy-spoleczne\/","title":{"rendered":"Czy jako spo\u0142ecze\u0144stwo potrzebujemy autonomicznego (automatycznego) transportu? \u2013 Wyzwania etyczne i problemy spo\u0142eczne."},"content":{"rendered":"

W ostatnich latach temat autonomicznego transportu zyska\u0142 na znaczeniu, staj\u0105c si\u0119 jednym z kluczowych zagadnie\u0144 w dyskusjach o przysz\u0142o\u015bci mobilno\u015bci. Wraz z post\u0119pem technologicznym, pojazdy autonomiczne obiecuj\u0105 zwi\u0119kszenie efektywno\u015bci transportu, bezpiecze\u0144stwa na drogach oraz dost\u0119pno\u015bci dla os\u00f3b z ograniczeniami mobilno\u015bci. Niemniej jednak, wprowadzenie tej technologii rodzi szereg wyzwa\u0144 etycznych i spo\u0142ecznych, kt\u00f3re wymagaj\u0105 krytycznej analizy. Jednak czy autonomiczny transport rzeczywi\u015bcie przyczyni si\u0119 do poprawy bezpiecze\u0144stwa na drogach, eliminuj\u0105c b\u0142\u0119dy ludzkie, czy mo\u017ce sam wprowadzi nowe rodzaje zagro\u017ce\u0144?<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Czym s\u0105 pojazdy autonomiczne?<\/strong><\/h3>\n

We wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie szybki post\u0119p technologiczny sprawia, \u017ce wiele dziedzin obfituje w wynalazki technologiczne. Poprzez to tworz\u0105 si\u0119 coraz to nowe dziedziny w kt\u00f3rej Sztuczna Inteligencja, r\u00f3wnie\u017c b\u0119d\u0105ca skutkiem post\u0119pu, zaczyna odgrywa\u0107 coraz wa\u017cniejsz\u0105 rol\u0119. Mimo tego, \u017ce pierwszy program AI \u2013 The Logic Theorist<\/strong>, zosta\u0142 napisany w 1956 roku przez A. Newell’a, to dopiero ostatnia dekada pokaza\u0142a jaki potencja\u0142 ukrywa Sztuczna Inteligencja. Jedn\u0105 z dziedzin, w kt\u00f3rych Sztuczna Inteligencja odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 jest bran\u017ca motoryzacyjna. Od oko\u0142o 2007 roku powstaj\u0105 coraz to nowe prototypy samochod\u00f3w autonomicznych. Opisywane s\u0105 one jako pojazdy, w kt\u00f3rych mechanizmy nimi steruj\u0105ce podlegaj\u0105 ca\u0142kowitej kontroli pojazdu, w\u0142\u0105czany jest w to sam proces jazdy, kierunek i nawigacja, a tak\u017ce obserwacja otoczenia pojazdu i kontrol\u0119 bezpiecze\u0144stwa (Burtowy 2020). Society of Automotive Engineers wprowadzi\u0142a szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 klasyfikacj\u0119 tych\u017ce pojazd\u00f3w. Stworzona zosta\u0142a na podstawie tego poziomu z jakim kontrola zostaje oddana pojazdowi i uwzgl\u0119dnia 6 poziom\u00f3w (SAE):<\/p>\n

    \n
  1. Level 0: No Driving Automation<\/em> – Brak automatyzacji jazdy.<\/strong> Oznacza to, \u017ce pojazdy maj\u0105 zerowy stopie\u0144 automatyzacji jazdy i podlegaj\u0105 pe\u0142nej kontroli kierowcy z manualnym sterowaniem.<\/li>\n
  2. Level 1: Driver Assistance<\/em> – Pomoc kierowcy.<\/strong> Jest to najni\u017cszy poziom automatyzacji. S\u0105 to modele dokonuj\u0105ce korekty pr\u0119dko\u015bci czy toru jazdy pojazdu. S\u0105 to tak zwane systemy wspieraj\u0105ce jazd\u0119 przy pe\u0142nej sterowno\u015bci kierowcy.<\/li>\n
  3. Level 2: Partial Driving Automation<\/em><\/strong> – Cz\u0119\u015bciowa automatyzacja jazdy. Pojazdy z tego poziomu s\u0105 wyposa\u017cone w komputery, kt\u00f3re potrafi\u0105 cz\u0119\u015bciowo przej\u0105\u0107 kontrol\u0119 nad jazd\u0105. Potrafi\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 na pr\u0119dko\u015b\u0107, odpowiadaj\u0105 za skr\u0119canie kierownic\u0105, jednak nieustanna kontrola kierowcy jest niezb\u0119dna. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tutaj asystent jazdy w korku.<\/li>\n
  4. Level 3: Conditional Driving Automation<\/em> <\/strong>– Warunkowa automatyzacja jazdy. Od poziomu 3. Pojazdy s\u0105 tak naprawd\u0119 w pe\u0142ni autonomiczne przy zachowaniu niezmiennych warunk\u00f3w drogowych. Samochody doskonale poradz\u0105 sobie na autostradzie, dbaj\u0105c o utrzymanie odleg\u0142o\u015bci od innych pojazd\u00f3w czy hamowanie. Podczas zmiany na tryb automatyczny, kierowca mo\u017ce przesta\u0107 patrze\u0107 na drog\u0119. Samochody maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 obserwowania otoczenia i mog\u0105 samodzielnie podejmowa\u0107 decyzje, jednak\u017ce je\u015bli warunki tego wymagaj\u0105, cz\u0142owiek musi przej\u0105\u0107 kontrol\u0119 nad pojazdem.<\/li>\n
  5. Level 4: High Driving Automation<\/em> <\/strong>– Wysoka automatyzacja jazdy. Na tym etapie samochody w nie wymagaj\u0105 \u017cadnej interakcji z cz\u0142owiekiem. S\u0105 w pe\u0142ni autonomiczne nawet podczas skomplikowanych manewr\u00f3w. Jednak wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 pewne mo\u017cliwo\u015bci manualnego sterowania samochodem, je\u015bli cz\u0142owiek si\u0119 na to zdecyduje.<\/li>\n
  6. Level 5: Full Driving Automation<\/em><\/strong> – Pe\u0142na automatyzacja jazdy. Pojazdy s\u0105 w pe\u0142ni zautomatyzowane, nie wymagaj\u0105 \u017cadnej uwagi cz\u0142owieka. Wykonuj\u0105 wszystkie manewry i przejmuj\u0105 decyzyjno\u015b\u0107 w ryzykownych sytuacjach. Ponadto nie s\u0105 wyposa\u017cone w narz\u0119dzia sterowania takie jak peda\u0142y czy kierownica. Kierowca przejmuje w tym przypadku w 100% rol\u0119 pasa\u017cera.<\/li>\n<\/ol>\n
    \"\"
    \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/smdp.com\/2023\/02\/15\/waymo-santa-monica\/<\/figcaption><\/figure>\n

    Samochody je\u017cd\u017c\u0105ce obecnie po polskich drogach mo\u017cna nazwa\u0107 inteligentnymi, poniewa\u017c posiadaj\u0105 szereg system\u00f3w u\u0142atwiaj\u0105cych jazd\u0119 kierowcom takich jak asystent parkowania, asystent pasa ruchu, asystent \u015bwiate\u0142 drogowych, asystent martwego pola, asystent jazdy ekonomicznej, aktywny tempomat, system wykrywania zm\u0119czenia, system przygotowania samochodu do wypadku, systemy unikania kolizji w je\u017adzie miejskiej czy automatycznej jazdy w kolumnie pojazd\u00f3w (Szymczak 2013). Pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c takie funkcje jak autopilot czy nadal rozwijany full self-driving<\/strong>.<\/p>\n

    Technologia stosowana w autonomicznych pojazdach<\/h3>\n

    W jakie wi\u0119c systemy musi by\u0107 wyposa\u017cony samoch\u00f3d, aby m\u00f3g\u0142 si\u0119 nazywa\u0107 autonomicznym<\/strong>? Najwa\u017cniejsze jest oprogramowanie i zaawansowany komputer pok\u0142adowy. Najwi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 odgrywa Sztuczna Inteligencja, jednak za pomoc\u0105 jakich funkcji i narz\u0119dzi? Pojazd musi by\u0107 wyposa\u017cony w systemy czujnik\u00f3w, pozwalaj\u0105ce maszynie zrozumie\u0107 otaczaj\u0105ce j\u0105 \u015brodowisko. Doskona\u0142ym przyk\u0142adem s\u0105 pojazdy firmy Waymo<\/strong>. Ich pojazdy pojawi\u0142y si\u0119 na drogach w formie bezza\u0142ogowych taks\u00f3wek w miastach takich jak San Francisco, Los Angeles oraz Phoenix. Jak zapowiadaj\u0105 wkr\u00f3tce z us\u0142ug przedsi\u0119biorstwa b\u0119dzie mo\u017cna skorzysta\u0107 r\u00f3wnie\u017c w Austin i Atlancie. Technologia Waymo polega na wsp\u00f3\u0142pracy czterech g\u0142\u00f3wnych system\u00f3w (Wieliczko 2019):<\/p>\n

      \n
    1. System LiDAR<\/strong> opieraj\u0105cy si\u0119 laserowym systemie emituj\u0105cym miliony impuls\u00f3w na sekund\u0119, poprzez zasi\u0119g \u015bwiat\u0142a, tworzy on tr\u00f3jwymiarowy obraz otoczenia pojazdu. Dzi\u0119ki temu mierzy czas potrzebny na odbicie od powierzchni i powr\u00f3t do pojazdy. Ponadto, dzia\u0142a zar\u00f3wno w dzie\u0144 jak i w nocy i ma daleki zasi\u0119g dzia\u0142ania.<\/li>\n
    2. System Vision<\/strong> bazuj\u0105cy na kamerach, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 jednoczesny widok 360\u00b0 wok\u00f3\u0142 pojazdu. Poprzez to pojazd wykrywa kolor, strefy konstrukcyjne, autobusy szkolne a nawet migaj\u0105ce \u015bwiat\u0142a pojazd\u00f3w ratowniczych.<\/li>\n
    3. System Radar<\/strong> wykorzystuj\u0105cy cz\u0119stotliwo\u015bci fal milimetrowych, aby dostarczy\u0107 sterownikowi Waymo kluczowe szczeg\u00f3\u0142y, takie jak odleg\u0142o\u015b\u0107 i pr\u0119dko\u015b\u0107 obiektu. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 tymi falami, pojazd dostrzega obiekty znajduj\u0105ce si\u0119 przed sob\u0105, fale te s\u0105 w stanie porusza\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 niewielkich obiekt\u00f3w \u2013 takich jak krople deszczu, \u015bniegu.<\/li>\n
    4. Supplemental Sensors<\/strong> to komputer pok\u0142adowy, \u0142\u0105cz\u0105cy w sobie najnowsze procesory i procesory graficzne, zbieraj\u0105cy informacje dostarczane przez dziesi\u0105tki czujnik\u00f3w w samochodzie oraz identyfikuj\u0105cy inne samochody czy pieszych. Jest on zaprogramowany r\u00f3wnie\u017c do planowania bezpiecznej trasy do celu w czasie rzeczywistym.<\/li>\n<\/ol>\n

      Opr\u00f3cz tego we wn\u0119trzu samochodu wbudowany zosta\u0142 ekran, na kt\u00f3rym wy\u015bwietlana jest trasa pokonywana przez pojazd<\/strong> oraz kroki, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 podejmowane przez pojazd w celu zminimalizowania strachu przed bezza\u0142ogowym pojazdem. W \u015brodku pojazdu zainstalowane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c kamery oraz czujnik informuj\u0105cy o zapi\u0119ciu pas\u00f3w przez pasa\u017cer\u00f3w, a tak\u017ce wirtualny asystent<\/strong>. Obecny jest r\u00f3wnie\u017c przycisk, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z obs\u0142ug\u0105 techniczn\u0105<\/strong> i porozmawia\u0107 z pracownikiem obs\u0142ugi pasa\u017cera. W przypadku kiedy pasa\u017cer nie zastosuje si\u0119 do zapi\u0119cia pas\u00f3w bezpiecze\u0144stwa, obs\u0142uga sama \u0142\u0105czy si\u0119 z dan\u0105 osob\u0105. Wprowadzana technologia, pomimo wci\u0105\u017c trwaj\u0105cej fazy testowej spe\u0142nia oczekiwania. Ponadto, podlega ci\u0105g\u0142emu uczeniu si\u0119 i aktualizacjom oprogramowania, aby \u0142atwiej dostosowywa\u0107 si\u0119 do zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w drogowych i nag\u0142ych wypadk\u00f3w.<\/p>\n