{"id":5900,"date":"2024-11-29T02:12:09","date_gmt":"2024-11-29T02:12:09","guid":{"rendered":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=5900"},"modified":"2024-11-29T02:14:18","modified_gmt":"2024-11-29T02:14:18","slug":"technologiczne-i-socjotechniczne-metody-budowania-zaufania-w-kontekscie-systemow-sztucznej-inteligencji-poziomy-zaufania-wobec-ai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2024\/11\/29\/technologiczne-i-socjotechniczne-metody-budowania-zaufania-w-kontekscie-systemow-sztucznej-inteligencji-poziomy-zaufania-wobec-ai\/","title":{"rendered":"Technologiczne i socjotechniczne metody budowania zaufania w kontek\u015bcie system\u00f3w sztucznej inteligencji \u2013 poziomy zaufania wobec AI"},"content":{"rendered":"<p><strong>Sztuczna inteligencja (AI) odgrywa coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w naszym codziennym \u017cyciu, wp\u0142ywaj\u0105c na decyzje biznesowe, systemy opieki zdrowotnej, edukacj\u0119 i administracj\u0119 publiczn\u0105. Jednak jednym z kluczowych wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych z implementacj\u0105 AI jest budowanie i utrzymywanie zaufania u\u017cytkownik\u00f3w wobec tych system\u00f3w. W artykule opisz\u0119 \u00a0technologiczne i socjotechniczne metody budowania zaufania oraz om\u00f3wi\u0119 r\u00f3\u017cne sytuacje w kt\u00f3rych owo zaufanie zosta\u0142o nadszarpni\u0119te wraz z \u00a0obawami i nadziejami jakie ludzie mog\u0105 mie\u0107 wobec AI.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><!--more--><\/p>\n<p>Wraz ze wzrostem zaawansowania i u\u017cyteczno\u015bci narz\u0119dzi sztucznej inteligencji (AI), ludzie i bran\u017ce ch\u0119tnie wdra\u017caj\u0105 je w celu zwi\u0119kszenia wydajno\u015bci, zaoszcz\u0119dzenia pieni\u0119dzy i informowania ludzi o podejmowanych przez nich decyzjach. Ale czy te narz\u0119dzia s\u0105 gotowe na prawdziwy \u015bwiat? AI to narz\u0119dzie, co oznacza, \u017ce samo w sobie nie jest ani dobre ani z\u0142e, dopiero jego u\u017cycie mo\u017cna rozpatrywa\u0107 kategoriach moralnych, natomiast warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce, jak ka\u017cde narz\u0119dzie, AI mo\u017ce mie\u0107 wi\u0119ksze lub mniejsze wady, co w przypadku tak pot\u0119\u017cnego narz\u0119dzia mo\u017ce mie\u0107 powa\u017cne konsekwencje.\u00a0 Rozprzestrzenianie si\u0119 sztucznej inteligencji rodzi pytania o zaufanie, stronniczo\u015b\u0107, prywatno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo, a istnieje niewiele ustalonych, prostych odpowiedzi. W miar\u0119 jak sztuczna inteligencja jest coraz bardziej w\u0142\u0105czana do codziennego \u017cycia, coraz wi\u0119cej naukowc\u00f3w, bran\u017c i zwyk\u0142ych u\u017cytkownik\u00f3w bada jej wp\u0142yw na spo\u0142ecze\u0144stwo. W ci\u0105gu ostatnich lat mocno \u00a0rozwija si\u0119 dziedzina etyki AI, staraj\u0105c si\u0119 okie\u0142zna\u0107 nietypowe problemy jakie AI mo\u017ce stwarza\u0107, jak chocia\u017cby odpowiedzialno\u015b\u0107 za dzia\u0142ania podj\u0119te przez AI czy kompas moralny, kt\u00f3rym AI powinno si\u0119 kierowa\u0107. To wszystko ma wp\u0142yw na to na ile jako ludzie jeste\u015bmy w stanie zaufa\u0107 AI i powierzy\u0107 jej odpowiedzialne zadania.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Na co zwraca si\u0119 uwag\u0119 przy u\u017cywaniu AI<\/strong><\/p>\n<p>We\u017amy pod uwag\u0119 zwyk\u0142ych ludzi, kt\u00f3rzy mog\u0105 korzysta\u0107 z AI w codziennym \u017cyciu. Aby mogli oni zaufa\u0107 AI, musz\u0105 oni wierzy\u0107, \u017ce system dzia\u0142a w spos\u00f3b przewidywalny, niezawodny, etyczny i bezpieczny. Jest to zjawisko wielowymiarowe, obejmuj\u0105ce aspekty technologiczne, psychologiczne i spo\u0142eczne. Niekt\u00f3re pytania jakie mo\u017cna zada\u0107, kt\u00f3re s\u0105 \u00a0zwi\u0105zane z zaufaniem wobec AI:<\/p>\n<ul>\n<li>Czy system jest przejrzysty w dzia\u0142aniu? (czy rozumiem jak on dzia\u0142a)<\/li>\n<li>Czy dzia\u0142a zgodnie z normami etycznymi?<\/li>\n<li>Czy chroni moje dane?<\/li>\n<li>Czy rozumiem, jak system podejmuje decyzje?<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Technologiczne metody budowania zaufania<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong> Przejrzysto\u015b\u0107 systemu<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Zdecydowanie warto czemu\u015b zaufa\u0107, je\u015bli rozumiemy, jak to dzia\u0142a. Z AI jest taki problem, \u017ce sami tw\u00f3rcy czasami nie do ko\u0144ca rozumiej\u0105, jak ich produkt dzia\u0142a i jak si\u0119 b\u0119dzie zachowywa\u0142.<\/p>\n<p>Zaufanie u\u017cytkownik\u00f3w wzrasta, gdy mog\u0105 zrozumie\u0107, jak dzia\u0142a system AI. Przejrzysto\u015b\u0107 algorytm\u00f3w oznacza dostarczanie informacji na temat zasad dzia\u0142ania modeli, np. mechanizm\u00f3w podejmowania decyzji, \u017ar\u00f3de\u0142 danych i wnioskowania. Jest kilka sposob\u00f3w aby to osi\u0105gn\u0105\u0107, jednym z nich mo\u017ce by\u0107 program zaprojektowany stricte do wyja\u015bniania dzia\u0142a\u0144 podj\u0119tych przez AI, taki programy nazywa si\u0119 explainable AI:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Explainable AI (XAI)<\/strong>: Narz\u0119dzia i metody wyja\u015bniania dzia\u0142ania modeli AI, takie jak SHAP (Shapley Additive Explanations) czy LIME (Local Interpretable Model-agnostic Explanations), umo\u017cliwiaj\u0105 u\u017cytkownikom wgl\u0105d w spos\u00f3b podejmowania decyzji przez system.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Jak dzia\u0142a SHAP?<\/p>\n<p>SHAP to metoda wyja\u015bniania, jak model uczenia maszynowego podejmuje decyzje. Dzia\u0142a w oparciu o teori\u0119 gier (dzia\u0142 matematyki zajmuj\u0105cy si\u0119 badaniem optymalnego zachowania) i pozwala obliczy\u0107, jak ka\u017cda cecha (np. liczba pokoi w mieszkaniu) wp\u0142ywa na wynik modelu (np. przewidywan\u0105 cen\u0119 mieszkania).<\/p>\n<p>SHAP jest cz\u0119sto u\u017cywany do:<\/p>\n<ul>\n<li>Wyja\u015bniania wynik\u00f3w skomplikowanych modeli, takich jak sieci neuronowe.<\/li>\n<li>Zrozumienia wp\u0142ywu poszczeg\u00f3lnych cech na decyzje modelu.<\/li>\n<li>Budowy zaufania do modelu poprzez przejrzyste wyja\u015bnienia.<\/li>\n<\/ul>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> Bezpiecze\u0144stwo i ochrona danych<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Opr\u00f3cz przejrzysto\u015bci dzia\u0142ania, wa\u017cna jest r\u00f3wnie\u017c wiedza, co si\u0119 dzieje z danymi kt\u00f3re AI pobiera i jak one s\u0105 przechowywane i chronione. Nie tylko jest to wa\u017cne dla u\u017cytkownik\u00f3w kt\u00f3rzy \u015bwiadomie korzystaj\u0105 z AI, (kt\u00f3rych jest raczej ma\u0142o) ale te\u017c np. dla firm kt\u00f3re chc\u0105 wprowadzi\u0107 rozwi\u0105zania bazuj\u0105ce na AI w celu optymalizacji pracy. Tutaj zar\u00f3wno technologia oraz prawo musz\u0105 ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142gra\u0107, \u017ceby zapewni\u0107 jak najszczelniejsz\u0105 ochron\u0119.<\/p>\n<p>Systemy AI musz\u0105 gwarantowa\u0107 bezpiecze\u0144stwo i poufno\u015b\u0107 danych. Implementacja technologii takich jak:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Szyfrowanie danych<\/strong>: Chroni informacje przed nieuprawnionym dost\u0119pem.<\/li>\n<li><strong>Federated Learning<\/strong>: Umo\u017cliwia trenowanie modeli na zdecentralizowanych danych, ograniczaj\u0105c ryzyko wycieku danych.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><video controls=\"controls\" width=\"300\" height=\"150\"><br \/>\n<\/video><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Testowanie i audyt AI<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Regularne testy i audyty system\u00f3w AI pozwalaj\u0105 identyfikowa\u0107 potencjalne problemy. Wa\u017cne narz\u0119dzia obejmuj\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>Testy odporno\u015bci na b\u0142\u0119dy.<\/li>\n<li>Audyty etyczne pod k\u0105tem uprzedze\u0144 (bias) w danych i algorytmach.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Dlaczego to jest wa\u017cne?<\/strong><\/p>\n<p>AI jest u\u017cywane w bardzo delikatnych oraz powa\u017cnych sprawach, np. rozpoznawaniu twarzy, Gdzie b\u0142\u0105d mo\u017ce by\u0107 kosztowny. Przyk\u0142adem takiej sytuacji mo\u017ce by\u0107 przypadek Porchy Woodruff w Ameryce, Detroit, kt\u00f3ra zosta\u0142a aresztowana i oskar\u017cona o kradzie\u017c samochodu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest niewinna, a do pomy\u0142ki dosz\u0142o, poniewa\u017c AI pomyli\u0142o j\u0105 z kim\u015b innym. Do pomy\u0142ki dosz\u0142o, poniewa\u017c dla AI osoby czarnosk\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 podobnie. Wynika to z tego, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci naukowcy pracuj\u0105cy nad AI s\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci biali, i przez nieuwag\u0119 wytrenowali AI na zdj\u0119ciach bia\u0142ych ludzi, przez co AI mia\u0142o niewystarczaj\u0105co du\u017co danych by poprawnie identyfikowa\u0107 ludzi o innym kolorze sk\u00f3ry.<\/p>\n<p>Jak wspomniano wy\u017cej, opr\u00f3cz technologicznych rozwi\u0105za\u0144, warto aby prawo nad\u0105\u017ca\u0142o za dynamicznie rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 technologi\u0105 i ustanawia\u0142o nowe standardy oraz rozporz\u0105dzenia, np. AI act z \u00a0rozporz\u0105dzenie unijne\u00a0w sprawie\u00a0sztucznej inteligencji, kt\u00f3re zosta\u0142o przyj\u0119te przez Parlament Europejski 13 marca 2024 roku<\/p>\n<p><strong>Co zmienia AI act? Definicja trustworthy AI<\/strong><\/p>\n<p>Nowe przepisy wprowadzaj\u0105 ograniczenia dotycz\u0105ce sztucznej inteligencji. Zabronione b\u0119dzie m.in. stosowanie technik podprogowych i rozwi\u0105za\u0144 dyskryminuj\u0105cych okre\u015blone grupy ludzi, a tak\u017ce u\u017cywanie AI do oceny obywateli (social scoring), czyli monitorowania ich stylu \u017cycia.<\/p>\n<p>Rozporz\u0105dzenie tworzy Europejsk\u0105 Rad\u0119 ds. Sztucznej Inteligencji oraz krajowe organy, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 odpowiedzialne za egzekwowanie przepis\u00f3w. Eksperci przewiduj\u0105, \u017ce AI Act b\u0119dzie mia\u0142 podobny wp\u0142yw jak przepisy o ochronie danych osobowych z 2018 roku.<\/p>\n<p>Przepisy wesz\u0142y w \u017cycie 1 sierpnia 2024 roku, ale b\u0119d\u0105 wprowadzane stopniowo, a pe\u0142ne stosowanie planowane jest na 2026 rok. Takie dzia\u0142anie daje ludziom poczucie bezpiecze\u0144stwa i wiary, \u017ce AI jest jakkolwiek regulowane i \u00a0\u017ce kto\u015b trzyma r\u0119k\u0119 na pulsie. Tworzenie standard\u00f3w i certyfikat\u00f3w dla system\u00f3w AI (np. ISO\/IEC 22989) pozwala u\u017cytkownikom oceni\u0107 zgodno\u015b\u0107 systemu z normami bran\u017cowymi, co wzbudza zaufanie.<\/p>\n<p>Jak rozumiane jest \u201etrustworthy AI\u201d? Ta koncepcja polega na trzech g\u0142\u00f3wnych elementach:<\/p>\n<p><strong>Etyka:<\/strong> Systemy AI powinny by\u0107 projektowane i wykorzystywane w spos\u00f3b odpowiedzialny i etyczny, z poszanowaniem warto\u015bci takich jak sprawiedliwo\u015b\u0107, uczciwo\u015b\u0107, prywatno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo. Etyka AI obejmuje kwestie takie jak unikanie uprzedze\u0144, ochrona danych osobowych i minimalizowanie ryzyka dla \u015brodowiska<\/p>\n<p><strong>Solidno\u015b\u0107 techniczna:<\/strong> Systemy AI musz\u0105 by\u0107 niezawodne, bezpieczne i odporne na ataki. Powinny dzia\u0142a\u0107 zgodnie z za\u0142o\u017ceniami i przewidywaniami, zapewniaj\u0105c stabilno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo u\u017cytkownikom<\/p>\n<p><strong>Prawo:<\/strong> Rozw\u00f3j i u\u017cytkowanie AI musz\u0105 by\u0107 zgodne z obowi\u0105zuj\u0105cymi przepisami prawa, w tym z regulacjami dotycz\u0105cymi ochrony danych, praw cz\u0142owieka i bezpiecze\u0144stwa. Przyk\u0142adem regulacji prawnych dotycz\u0105cych AI jest unijny Akt o sztucznej inteligencji (AI Act)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Co\u015b opr\u00f3cz AI act?<\/strong><\/p>\n<p>Innym dokumentem wartym uwagi jest zatytu\u0142owany\u00a0\u201ePolicy and investment recommendations for trustworthy AI\u201d. Materia\u0142 ten, cho\u0107 stanowi zasadnicze uzupe\u0142nienie AI act,, nie sta\u0142 si\u0119 jednak przedmiotem nale\u017cytej uwagi w dyskusji wok\u00f3\u0142 europejskiej wizji rozwoju AI (\u015bwiadczy o tym chocia\u017cby fakt, \u017ce jest on dost\u0119pny wy\u0142\u0105cznie w wersji angloj\u0119zycznej, podczas gdy Wytyczne etyczne opublikowano we wszystkich j\u0119zykach urz\u0119dowych UE). Tymczasem jego znajomo\u015b\u0107 jest niezb\u0119dna do w\u0142a\u015bciwego zrozumienia warunk\u00f3w koniecznych do realizacji godnej zaufania sztucznej inteligencji.<\/p>\n<p>Przedstawione w nim zalecenia opieraj\u0105 si\u0119 na przekonaniu, \u017ce AI godna zaufania ma by\u0107 nie tylko sposobem na przeciwdzia\u0142anie nadu\u017cyciom czy krzywdom wynikaj\u0105cym z niew\u0142a\u015bciwego projektowania i stosowania AI, ale r\u00f3wnie\u017c si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 rozwoju cyfrowej gospodarki w Europie. Dokument ten jest zbiorem 33 rekomendacji, dotycz\u0105 one np. ram prawnych, dobrostanu indywidualnego oraz spo\u0142ecznego, finansowania, itp. Dokument zwraca uwag\u0119, \u017ce nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 dynamiczny rozw\u00f3j AI oraz jej potencjalnie chaotyczne wybory i zaleca, aby nie trzyma\u0107 si\u0119 sztywnych ram, tylko dzia\u0142a\u0107 sprawnie i adekwatnie do sytuacji z w duchu etycznego post\u0119powania<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Socjotechniczne metody budowania zaufania<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong> Edukacja u\u017cytkownik\u00f3w<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Jednym z najwa\u017cniejszych i najbardziej podstawowych element\u00f3w budowania zaufania jest edukowanie u\u017cytkownik\u00f3w o mo\u017cliwo\u015bciach, ograniczeniach i dzia\u0142aniu AI. Proste i przyst\u0119pne instrukcje, filmy edukacyjne i warsztaty pomagaj\u0105 zredukowa\u0107 obawy zwi\u0105zane z nieznajomo\u015bci\u0105 technologii.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> Etyka w AI<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Wdra\u017canie zasad etycznych, takich jak te zaproponowane przez Uni\u0119 Europejsk\u0105 w \u201eWytycznych dotycz\u0105cych etycznej AI\u201d, wzmacnia poczucie odpowiedzialno\u015bci w projektowaniu system\u00f3w AI. Kluczowe zasady to:<\/p>\n<ul>\n<li>Sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/li>\n<li>Niezawodno\u015b\u0107.<\/li>\n<li>Prawa cz\u0142owieka.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W Polsce instytucj\u0105 zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 tym zagadnieniem jest np. <u>Centrum Etyki Technologii.<\/u>\u00a0Jest \u00a0to o\u015brodek promuj\u0105cy odpowiedzialny rozw\u00f3j innowacji. CET tworzy przestrze\u0144 dla debaty mi\u0119dzysektorowej i promuje mi\u0119dzynarodowe rekomendacje dotycz\u0105ce etyki technologii. Opr\u00f3cz tego bierze udzia\u0142 w pracach gremi\u00f3w doradczych rozwijaj\u0105cych polityk\u0119 rozwoju technologii (Grupa Robocza ds. Sztucznej Inteligencji przy KPRM), popularyzuje metodyki pozwalaj\u0105ce na projektowanie technologii zgodnie z warto\u015bciami, uczestniczy w rozwoju wsp\u00f3\u0142czesnej refleksji na temat etyki technologii oraz wsp\u00f3\u0142pracuje z Instytutem Humanites w zakresie rozwoju sp\u00f3jnego przyw\u00f3dztwa.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><br \/>\nWdra\u017canie nowych technologii AI<\/strong>:<\/p>\n<p>Przed wdro\u017ceniem nowej technologii AI, organizacja powinna zada\u0107 sobie pytania dotycz\u0105ce przeznaczenia produktu, reprezentatywno\u015bci danych treningowych, procesu szkolenia modelu, zgodno\u015bci z zasadami odpowiedzialnej AI, ogranicze\u0144 funkcjonalno\u015bci, mo\u017cliwo\u015bci audytu i weryfikacji dzia\u0142ania systemu, wska\u017anik\u00f3w wydajno\u015bci, interpretowania wynik\u00f3w, monitorowania awarii, identyfikowania uprzedze\u0144, oceny wiarygodno\u015bci i kontroli bezpiecze\u0144stwa. Organizacje powinny zapewni\u0107 u\u017cytkownikom wsparcie w identyfikowaniu problem\u00f3w z dzia\u0142aniem systemu AI i raportowania o nich. Pom\u00f3c mog\u0105 w tym takie dokumenty jak np. AI Act czy takie programy jak SHAP czy inne xAI.<\/p>\n<p><strong>Przyk\u0142ady zagro\u017ce\u0144 spowodowanych przez AI<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>w Libii w 2020 roku pojawi\u0142 si\u0119 przypadek autonomicznych dron\u00f3w bojowych <strong>STM Kargu-2<\/strong>, kt\u00f3re, wed\u0142ug raportu ONZ, s\u0105 pierwszym udokumentowanym przyk\u0142adem wykorzystania maszyn tego typu do walki z lud\u017ami. Drony te zosta\u0142y dostarczone przez Turcj\u0119 i u\u017cyte przez armi\u0119 libijsk\u0105 w walkach z Libijsk\u0105 Armi\u0105 Narodow\u0105 dowodzon\u0105 przez Khalifa Haftara.<\/p>\n<p><strong>G\u0142\u00f3wn\u0105 cech\u0105 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 STM Kargu-2 jest ich autonomiczno\u015b\u0107<\/strong>. Drony te zosta\u0142y zaprogramowane do atakowania cel\u00f3w bez konieczno\u015bci udzia\u0142u operatora. Wyposa\u017cone w \u0142adunek wybuchowy, mog\u0142y samodzielnie podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o jego detonacji. Raport ONZ opisuje ataki tych dron\u00f3w na konwoje i wycofuj\u0105cych si\u0119 \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n<p>U\u017cycie autonomicznych dron\u00f3w bojowych w Libii wywo\u0142a\u0142o wiele kontrowersji i obaw. Organizacje pozarz\u0105dowe, takie jak Human Right Watch, ju\u017c wcze\u015bniej apelowa\u0142y o wprowadzenie prawa zakazuj\u0105cego stosowania tego typu broni.<\/p>\n<p>Eksperci wskazuj\u0105 na <strong>potencjalne zalety<\/strong> autonomicznych dron\u00f3w, argumentuj\u0105c, \u017ce maszyny s\u0105 mniej podatne na b\u0142\u0119dy ni\u017c ludzie i mog\u0105 ograniczy\u0107 liczb\u0119 ofiar w\u015br\u00f3d cywil\u00f3w. Jednak\u017ce, pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c <strong>obawy<\/strong> dotycz\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci b\u0142\u0119dnego zaprogramowania dron\u00f3w lub dostarczenia im fa\u0142szywych danych, co mog\u0142oby prowadzi\u0107 do nieprzewidzianych i tragicznych konsekwencji.<\/p>\n<p>Przypadek z Libii stawia <strong>wa\u017cne pytania o etyczne i prawne aspekty<\/strong> u\u017cycia autonomicznych dron\u00f3w. Kwestia odpowiedzialno\u015bci za decyzje podejmowane przez maszyny oraz ryzyko utraty kontroli nad nimi budz\u0105 powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Pierwsze udokumentowane u\u017cycie autonomicznych dron\u00f3w bojowych przeciwko ludziom.<\/li>\n<li>Drony STM Kargu-2 s\u0105 zdolne do samodzielnego atakowania cel\u00f3w bez udzia\u0142u operatora.<\/li>\n<li>Kontrowersje i obawy zwi\u0105zane z etycznymi i prawnymi aspektami u\u017cycia autonomicznych dron\u00f3w.<\/li>\n<li>Potencjalne korzy\u015bci i zagro\u017cenia wynikaj\u0105ce z zastosowania tej technologii.<\/li>\n<li>Potrzeba szerokiej debaty na temat przysz\u0142o\u015bci autonomicznych system\u00f3w uzbrojenia.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>W 2018 roku wybuch\u0142 skandal z Cambridge Analytica, kt\u00f3ry dotyczy\u0142 nieuprawnionego wykorzystania informacji u\u017cytkownik\u00f3w medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych. Informacje te wykorzystano do stworzenia profili wyborc\u00f3w i dostarczenia tre\u015bci \u015bci\u015ble powi\u0105zanych ze \u015bwiatopogl\u0105dem docelowych os\u00f3b, dzi\u0119ki czemu sta\u0142y si\u0119 one skuteczniejszymi narz\u0119dziami perswazji. W\u0105skim gard\u0142em w tych operacjach wywierania wp\u0142ywu by\u0142 koszt opracowania tre\u015bci, kt\u00f3ry wymaga\u0142 od tw\u00f3rc\u00f3w tre\u015bci wykorzystania wiedzy os\u00f3b bieg\u0142ych w j\u0119zyku, kulturze, polityce i psychologii kraju docelowego. Jednak nowa technologia sztucznej inteligencji omija to w\u0105skie gard\u0142o, oferuj\u0105c op\u0142acalne spersonalizowane tre\u015bci.\u200b<\/p>\n<p>Wybory prezydenckie w Indonezji w 2024 roku s\u0105 pierwszymi, w kt\u00f3rych obserwujemy tak szerokie wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI). Technologia ta staje si\u0119 narz\u0119dziem do kreowania wizerunku kandydat\u00f3w, analizy nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych i tworzenia spersonalizowanych tre\u015bci. Przyjrzyjmy si\u0119 bli\u017cej przyk\u0142adom zastosowa\u0144 AI w kampanii i zastan\u00f3wmy si\u0119 nad szansami i zagro\u017ceniami, jakie ze sob\u0105 niesie.<\/p>\n<p><strong>Zmiana wizerunku kandydata:<\/strong><\/p>\n<p><strong>Prabowo Subianto<\/strong>, jeden z kandydat\u00f3w na prezydenta, wykorzystuje AI do zmiany swojego wizerunku z nacjonalisty na\u00a0 &#8222;gemoya&#8221;<\/p>\n<p>Grafiki stworzone za pomoc\u0105 AI, np. kresk\u00f3wkowa wersja Prabowo, zdobi\u0105 bilbordy w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n<p><video controls=\"controls\" width=\"300\" height=\"150\"><br \/>\n<\/video><\/p>\n<p><strong>Narz\u0119dzia AI dla kandydat\u00f3w:<\/strong><\/p>\n<p>Wiele narz\u0119dzi AI u\u017cywanych w wyborach w Indonezji, w tym platforma Prabowo, dzia\u0142a na platformie OpenAI, w\u0142a\u015bciciela ChatGPT2.<\/p>\n<p>OpenAI wprowadzi\u0142 jednak zakaz wykorzystywania swojej technologii do cel\u00f3w politycznych, w tym tworzenia wizerunk\u00f3w prawdziwych os\u00f3b, w obawie przed ingerencj\u0105 AI w wybory<\/p>\n<p>Mimo to, indonezyjski konsultant polityczny Yose Rizal twierdzi, \u017ce jego aplikacja <strong>Pemilu.AI<\/strong> wykorzystuje oprogramowanie GPT-4 i 3.5 do tworzenia strategii kampanii i przem\u00f3wie\u0144 dostosowanych do konkretnych okr\u0119g\u00f3w wyborczych Aplikacja analizuje dane demograficzne, media spo\u0142eczno\u015bciowe i strony informacyjne<\/p>\n<p><strong>Szeroki wachlarz zastosowa\u0144 AI:<\/strong><\/p>\n<p>AI umo\u017cliwia tworzenie spersonalizowanych materia\u0142\u00f3w, takich jak obrazy, filmy i memy dopasowane do profilu wyborc\u00f3w AI monitoruje nastroje w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych i identyfikuje trendy i opinie na temat kandydat\u00f3w<\/p>\n<p>AI analizuje dane sonda\u017cowe i przewiduje wyniki wybor\u00f3w.<\/p>\n<p>AI mo\u017ce zach\u0119ci\u0107 do g\u0142osowania, szczeg\u00f3lnie osoby, kt\u00f3re wcze\u015bniej nie by\u0142y zaanga\u017cowane w proces wyborczy<\/p>\n<p>AI u\u0142atwia dost\u0119p do informacji o kandydatach<\/p>\n<p>AI mo\u017ce pom\u00f3c w dotarciu do m\u0142odszych wyborc\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 bardziej aktywni w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych<\/p>\n<p><strong>Zagro\u017cenia:<\/strong><\/p>\n<p>Dezinformacja i manipulacje z wykorzystaniem AI mog\u0105 podwa\u017cy\u0107 zaufanie do wybor\u00f3w i os\u0142abi\u0107 demokracj\u0119<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Wykorzystanie AI do tworzenia fa\u0142szywych tre\u015bci, np. deepfake&#8217;\u00f3w, mo\u017ce wprowadzi\u0107 wyborc\u00f3w w b\u0142\u0105d i wp\u0142yn\u0105\u0107 na ich decyzje.<\/p>\n<p>Nadmierne poleganie na AI mo\u017ce prowadzi\u0107 do zaniedbania tradycyjnych form kampanii i kontaktu z wyborcami.<\/p>\n<p><strong>Wnioski:<\/strong><\/p>\n<p>Wybory w Indonezji s\u0105 poligonem do\u015bwiadczalnym dla przysz\u0142o\u015bci AI w polityce. Ich wynik poka\u017ce, jak technologia ta mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na kampanie wyborcze i demokracj\u0119 w skali globalnej. Wa\u017cne jest, aby korzysta\u0107 z AI w spos\u00f3b odpowiedzialny, etyczny i transparentny, aby zminimalizowa\u0107 ryzyko manipulacji i dezinformacji.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Podsumowanie<\/strong><\/p>\n<p>Zaufanie wobec AI jest fundamentem skutecznego wdra\u017cania tej technologii w r\u00f3\u017cnych dziedzinach \u017cycia. Po\u0142\u0105czenie technologicznych i socjotechnicznych metod budowania zaufania pozwala na stworzenie system\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 zar\u00f3wno efektywne, jak i akceptowane przez u\u017cytkownik\u00f3w. Ostatecznym celem jest osi\u0105gni\u0119cie optymalnego poziomu zaufania, w kt\u00f3rym ludzie b\u0119d\u0105 korzysta\u0107 z AI z poczuciem bezpiecze\u0144stwa i pewno\u015bci co do jej dzia\u0142ania.<\/p>\n<p><strong>Wyzwania i przysz\u0142o\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n<p>Budowanie zaufania wobec AI jest procesem d\u0142ugotrwa\u0142ym i wieloaspektowym. Wymaga integracji zaawansowanych rozwi\u0105za\u0144 technologicznych z podej\u015bciem socjotechnicznym, uwzgl\u0119dniaj\u0105cym ludzkie emocje i potrzeby. Kluczowe wyzwania obejmuj\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>Rozwi\u0105zywanie problemu uprzedze\u0144 algorytmicznych.<\/li>\n<li>Transparentne zarz\u0105dzanie danymi.<\/li>\n<li>Stworzenie globalnych standard\u00f3w dla etycznej AI.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W przysz\u0142o\u015bci, dalsze badania nad XAI, wdra\u017canie regulacji prawnych i inwestycje w edukacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa odegraj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu poziom\u00f3w zaufania wobec system\u00f3w sztucznej inteligencji.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bibliografia<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/digital-strategy.ec.europa.eu\/en\/library\/policy-and-investment-recommendations-trustworthy-artificial-intelligence\">https:\/\/digital-strategy.ec.europa.eu\/en\/library\/policy-and-investment-recommendations-trustworthy-artificial-intelligence<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/robotyka.pl\/autonomiczne-drony-w-libii-atakowaly-ludzi\/\">https:\/\/robotyka.pl\/autonomiczne-drony-w-libii-atakowaly-ludzi\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/forsal.pl\/lifestyle\/technologie\/artykuly\/9427927,generatywna-ai-rewolucjonizuje-kampanie-wyborcze-przypadek-wyborow-w.html\">https:\/\/forsal.pl\/lifestyle\/technologie\/artykuly\/9427927,generatywna-ai-rewolucjonizuje-kampanie-wyborcze-przypadek-wyborow-w.html<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/spidersweb.pl\/2024\/03\/tracimy-zaufanie-do-ai.html\">https:\/\/spidersweb.pl\/2024\/03\/tracimy-zaufanie-do-ai.html<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1155\/2023\/4637678\">https:\/\/doi.org\/10.1155\/2023\/4637678<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.axios.com\/2024\/03\/05\/ai-trust-problem-edelman\">https:\/\/www.axios.com\/2024\/03\/05\/ai-trust-problem-edelman<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/detroitjustice.org\/statement-on-porcha-woodruff\/\">https:\/\/detroitjustice.org\/statement-on-porcha-woodruff\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/ai\/pierwsze-w-jezyku-polskim-popularnonaukowe-wprowadzenie-do-etyki-sztucznej-inteligencji\">https:\/\/www.gov.pl\/web\/ai\/pierwsze-w-jezyku-polskim-popularnonaukowe-wprowadzenie-do-etyki-sztucznej-inteligencji<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/kursy.lazarski.pl\/etyka-ai-czym-jest-i-dlaczego-ma-znaczenie-lut\/\">https:\/\/kursy.lazarski.pl\/etyka-ai-czym-jest-i-dlaczego-ma-znaczenie-lut\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/artificialintelligenceact.eu\/\">https:\/\/artificialintelligenceact.eu\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/artificialintelligenceact.eu\/ai-act-explorer\/\">https:\/\/artificialintelligenceact.eu\/ai-act-explorer\/<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sztuczna inteligencja (AI) odgrywa coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w naszym codziennym \u017cyciu, wp\u0142ywaj\u0105c na decyzje biznesowe, systemy opieki zdrowotnej, edukacj\u0119 i administracj\u0119 publiczn\u0105. Jednak jednym z kluczowych wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych z implementacj\u0105 AI jest budowanie i utrzymywanie zaufania u\u017cytkownik\u00f3w wobec tych system\u00f3w. W artykule opisz\u0119 \u00a0technologiczne i socjotechniczne metody budowania zaufania oraz om\u00f3wi\u0119 r\u00f3\u017cne sytuacje w kt\u00f3rych [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":224,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[437],"tags":[15,411,12,109],"class_list":["post-5900","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-socjologia-uj-2024-25","tag-ai","tag-etyczna-ai","tag-etyka","tag-zaufanie"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/224"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5900"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5900\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5902,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5900\/revisions\/5902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}