{"id":5907,"date":"2025-01-03T22:20:29","date_gmt":"2025-01-03T22:20:29","guid":{"rendered":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=5907"},"modified":"2025-01-03T22:45:48","modified_gmt":"2025-01-03T22:45:48","slug":"spoleczne-postrzeganie-cyborgow-na-przykladzie-cyborg-foundation-i-niezrzeszonych-cyborgow-z-barcelony-i-nie-tylko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2025\/01\/03\/spoleczne-postrzeganie-cyborgow-na-przykladzie-cyborg-foundation-i-niezrzeszonych-cyborgow-z-barcelony-i-nie-tylko\/","title":{"rendered":"Spo\u0142eczne postrzeganie cyborg\u00f3w na przyk\u0142adzie Cyborg Foundation i niezrzeszonych cyborg\u00f3w z Barcelony i nie tylko"},"content":{"rendered":"

W erze, w kt\u00f3rej technologia przenika ka\u017cd\u0105 sfer\u0119 naszego \u017cycia, pojawia si\u0119 pytanie o granice mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a maszyn\u0105. Cyborgi \u2013 ludzie, kt\u00f3rzy \u015bwiadomie integruj\u0105 technologi\u0119 z w\u0142asnym cia\u0142em \u2013 to zjawisko, kt\u00f3re budzi zar\u00f3wno fascynacj\u0119, jak i kontrowersje. Cyborg Foundation, za\u0142o\u017cona w Barcelonie, stoi na czele ruchu redefiniuj\u0105cego ludzk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 poprzez technologi\u0119. Jak spo\u0142ecze\u0144stwo postrzega tych \u201ecyfrowych pionier\u00f3w\u201d? Czy cyborgizacja jest wyrazem post\u0119pu, czy raczej pocz\u0105tkiem technologicznej alienacji? Odpowiedzi na te pytania zostan\u0105 sformuowane za pomoc\u0105 analizy zar\u00f3wno opinii cz\u0142onk\u00f3w Cyborg Foundation, jak i os\u00f3b niezrzeszonych, a tak\u017ce reakcji spo\u0142ecznych wobec nich.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Kim oni s\u0105?<\/strong><\/p>\n

Cyborgi, czyli organizmy \u0142\u0105cz\u0105ce elementy biologiczne i technologiczne, sta\u0142y si\u0119 jednym z symboli wsp\u00f3\u0142czesnej debaty o relacjach cz\u0142owiek-technologia. Zgodnie z definicj\u0105 Haraway (1985), cyborg to nie tylko figura technologiczna, ale tak\u017ce spo\u0142eczny konstruktor, kt\u00f3ry kwestionuje tradycyjne podzia\u0142y mi\u0119dzy natur\u0105 a kultur\u0105, cz\u0142owiekiem a maszyn\u0105. W praktyce cyborgizacja odnosi si\u0119 do zastosowania urz\u0105dze\u0144 technologicznych w ciele cz\u0142owieka w celu jego usprawnienia, takich jak implanty sensoryczne, protetyka kontrolowana umys\u0142em czy neurointerfejsy (Miah, 2008).<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zdj\u0119cie przedstawiaj\u0105ce Neila Harbisona autorstwa: \u00a9 Hector Adalid<\/p>\n

 <\/p>\n

Ruch cyborg\u00f3w zyska\u0142 na popularno\u015bci w XXI wieku, cz\u0119\u015bciowo za spraw\u0105 dzia\u0142alno\u015bci Cyborg Foundation, za\u0142o\u017conej w Barcelonie w 2010 roku przez Neila Harbisona i Moon Ribas. Organizacja ta stawia sobie za cel nie tylko wspieranie os\u00f3b, kt\u00f3re chc\u0105 sta\u0107 si\u0119 cyborgami, ale tak\u017ce promowanie idei technologicznego rozszerzenia ludzkich zmys\u0142\u00f3w (Harbisson & Ribas, 2016). Neil Harbisson, pierwszy uznany cyborg na \u015bwiecie, znany z \u201eantenny\u201d umo\u017cliwiaj\u0105cej mu s\u0142yszenie kolor\u00f3w, by\u0142 pionierem ruchu. Cyborg Foundation przyczyni\u0142a si\u0119 tak\u017ce do powstania mi\u0119dzynarodowej sieci spo\u0142eczno\u015bci cyborg\u00f3w, kt\u00f3ra obejmuje zar\u00f3wno artyst\u00f3w, jak i naukowc\u00f3w badaj\u0105cych granice ludzkiej percepcji.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zdj\u0119cie przedstawiaj\u0105ce Moon Ribas pozyskane z: \u00a9 Betev\u00e9<\/p>\n

Jednym z cz\u0142onk\u00f3w tego ruchu jest Manuel de Aguas, kt\u00f3rego innowacyjne sensory pozwalaj\u0105 mu odbiera\u0107 informacje o wilgotno\u015bci i zmianach atmosferycznych. De Aguas, zafascynowany potencja\u0142em technologii w rozszerzaniu zmys\u0142\u00f3w, \u0142\u0105czy swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczn\u0105 z poszukiwaniem nowych sposob\u00f3w komunikacji ze \u015bwiatem naturalnym (Cyborg Foundation, n.d.). Jego podej\u015bcie stanowi przyk\u0142ad tego, jak technologia mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 narz\u0119dziem nie tylko przystosowania, ale tak\u017ce kreatywnego wyra\u017cania siebie.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zdj\u0119cie przedstawiaj\u0105ce Manuela de Aguas pozyskane z profilu na Instagramie<\/a> @maneldeaguas.<\/p>\n

 <\/p>\n

Barcelona, b\u0119d\u0105ca siedzib\u0105 Cyborg Foundation, jest r\u00f3wnie\u017c kluczowym miejscem dla ruchu cyborg\u00f3w z powod\u00f3w kulturowych i technologicznych. Miasto to jest znane jako jeden z wiod\u0105cych europejskich o\u015brodk\u00f3w innowacji technologicznych, z licznymi inicjatywami promuj\u0105cymi rozw\u00f3j sztucznej inteligencji i bioin\u017cynierii (Hern\u00e1ndez, 2021). Dzi\u0119ki swojemu kosmopolitycznemu charakterowi i otwarto\u015bci na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 Barcelona stworzy\u0142a \u015brodowisko, w kt\u00f3rym eksperymenty z cyborgizacj\u0105 mog\u0105 by\u0107 zar\u00f3wno rozwijane, jak i spo\u0142ecznie akceptowane.<\/p>\n

Spo\u0142eczne postrzeganie cyborg\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Ruch cyborg\u00f3w, b\u0119d\u0105cy jednocze\u015bnie zjawiskiem technologicznym i spo\u0142ecznym, generuje r\u00f3\u017cnorodne reakcje spo\u0142eczne, od fascynacji po strach. Analiza tego zjawiska wymaga zrozumienia podzia\u0142u na cyborg\u00f3w zinstytucjonalizowanych, takich jak cz\u0142onkowie Cyborg Foundation, oraz niezrzeszonych, kt\u00f3rzy samodzielnie eksperymentuj\u0105 z technologicznym rozszerzaniem ludzkiego cia\u0142a.<\/p>\n

Jak wskazano w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, 22 maja obchodzony jest Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Cyborga, kt\u00f3ry stanowi okazj\u0119 do refleksji nad miejscem technologicznie rozszerzonych ludzi w spo\u0142ecze\u0144stwie (Harbisson, 2024). Cyborgi, jako zjawisko \u0142\u0105cz\u0105ce technologi\u0119 i biologi\u0119, cz\u0119sto spotykaj\u0105 si\u0119 z brakiem akceptacji spo\u0142ecznej wynikaj\u0105cym z niezrozumienia ich istoty. Inicjatywy takie jak Cyborg Foundation staraj\u0105 si\u0119 zmienia\u0107 te postawy, popularyzuj\u0105c ide\u0119 cyborg\u00f3w i oswajaj\u0105c spo\u0142ecze\u0144stwo z ich obecno\u015bci\u0105 poprzez edukacj\u0119, sztuk\u0119 i dialog spo\u0142eczny (Cyborg Foundation, n.d.).<\/p>\n

Cyborgi jako nowa to\u017csamo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

Poj\u0119cie cyborga jako nowej to\u017csamo\u015bci budzi pytania o granice cz\u0142owiecze\u0144stwa. Jak zauwa\u017ca Haraway (1985), cyborgi podwa\u017caj\u0105 tradycyjne dualizmy, takie jak cz\u0142owiek-maszyna czy natura-kultura. Cz\u0142onkowie Cyborg Foundation, w tym Neil Harbisson i Moon Ribas, \u015bwiadomie przyj\u0119li to\u017csamo\u015b\u0107 cyborga, redefiniuj\u0105c siebie poprzez technologi\u0119 i traktuj\u0105c j\u0105 jako integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci (Harbisson & Ribas, 2016). Jednocze\u015bnie osoby niezrzeszone, takie jak niezale\u017cni arty\u015bci czy amatorzy biohackingu, r\u00f3wnie\u017c kszta\u0142tuj\u0105 t\u0119 przestrze\u0144, nie zawsze maj\u0105c dost\u0119p do zaawansowanych technologii, ale cz\u0119sto kieruj\u0105c si\u0119 podobnymi aspiracjami.<\/p>\n

Obawy spo\u0142eczne i etyczne<\/strong><\/p>\n

Zjawisko cyborgizacji wywo\u0142uje szereg obaw spo\u0142ecznych. Technofobia, strach przed dehumanizacj\u0105 oraz pytania o etyczne granice augmentacji cia\u0142a to g\u0142\u00f3wne w\u0105tki w dyskursie publicznym (Miah, 2008). Wielu krytyk\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce rozw\u00f3j technologii mo\u017ce prowadzi\u0107 do utraty tego, co definiuje nas jako ludzi, podczas gdy inni dostrzegaj\u0105 w tym potencja\u0142 do rozwoju i pokonywania ogranicze\u0144 biologicznych (Clark, 2003). Obawy te cz\u0119sto znajduj\u0105 odzwierciedlenie w kulturze popularnej, kt\u00f3ra przedstawia cyborgi jako zagro\u017cenie, co mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na negatywne postrzeganie rzeczywistych cyborg\u00f3w (Gunkel, 2012).<\/p>\n

Postrzeganie cyborg\u00f3w w r\u00f3\u017cnych kulturach<\/strong><\/p>\n

Postrzeganie cyborg\u00f3w znacz\u0105co r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od kultury. W Barcelonie, miejscu narodzin Cyborg Foundation, ruch cyborg\u00f3w zosta\u0142 przyj\u0119ty z otwarto\u015bci\u0105, co wynika z kosmopolitycznego i progresywnego charakteru miasta (Hern\u00e1ndez, 2021). Cyborgizacja staje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c narz\u0119dziem radzenia sobie z osobistymi wyzwaniami, co doskonale ilustruje przyk\u0142ad cyborga z USA, kt\u00f3ry stworzy\u0142 oko-latark\u0119 po utracie oka w wyniku raka. Jego historia pokazuje, \u017ce technologie augmentacyjne mog\u0105 by\u0107 nie tylko funkcjonalnym rozwi\u0105zaniem, ale tak\u017ce form\u0105 artystycznego wyrazu. Na swoim profilu na Instagramie<\/a>,\u00a0dzieli si\u0119 swoimi do\u015bwiadczeniami i zach\u0119ca do rozpowszechniania informacji, aby inni mogli czerpa\u0107 inspiracj\u0119 z jego innowacyjnego podej\u015bcia. Jego aktywno\u015b\u0107 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych podkre\u015bla, jak wa\u017cna jest spo\u0142eczno\u015b\u0107 online w promowaniu nowych technologii i budowaniu przestrzeni dla takich dzia\u0142a\u0144. W USA reakcje spo\u0142eczne s\u0105 bardziej zr\u00f3\u017cnicowane, cz\u0119sto uwarunkowane technologicznym entuzjazmem, ale i obawami zwi\u0105zanymi z prywatno\u015bci\u0105 oraz wp\u0142ywem technologii na zdrowie psychiczne (Turkle, 2011). Z kolei w Azji, gdzie technologie cz\u0119sto s\u0105 postrzegane jako klucz do przysz\u0142o\u015bci, cyborgi zyskuj\u0105 akceptacj\u0119 jako naturalny etap ewolucji cz\u0142owieka, cho\u0107 nie brakuje tam te\u017c g\u0142os\u00f3w krytycznych, wynikaj\u0105cych z tradycyjnych warto\u015bci spo\u0142ecznych i religijnych (Lee, 2016).<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 empiryczna:<\/strong><\/p>\n

Opis Metody Badawczej<\/strong><\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym komponentem badawczym w tym projekcie jest wywiad przeprowadzony z Manuelem de Aguas, cz\u0142onkiem Cyborg Foundation, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy jako wa\u017cny punkt wyj\u015bcia do analizy postrzegania cyborg\u00f3w w spo\u0142ecze\u0144stwie. Wywiad ten umo\u017cliwia zg\u0142\u0119bienie jego do\u015bwiadcze\u0144 zwi\u0105zanych z byciem cyborgiem oraz zrozumienie tego, jak postrzega siebie jako cz\u0142owieka-technologi\u0119.<\/p>\n

Transkrypcja wywiadu zosta\u0142a poddana analizie z wykorzystaniem narz\u0119dzi sztucznej inteligencji dost\u0119pnych na platformie Aixploria. Proces ten obejmowa\u0142 generowanie kluczowych temat\u00f3w, analiz\u0119 sentymentu oraz tworzenie map my\u015bli, kt\u00f3re pomog\u0142y w identyfikacji g\u0142\u00f3wnych w\u0105tk\u00f3w i kwestii poruszanych przez Manuela de Aguas. Do t\u0142umaczenia tekstu z j\u0119zyka katalo\u0144skiego na polski, u\u017cyto narz\u0119dzi takich jak Google Translator, AI Video Translator (Vidnoz), oraz jednorazowo app.videodubber.ai. Chocia\u017c Vidnoz oferuje wy\u017cszej jako\u015bci wyniki t\u0142umaczenia, jego darmowa wersja ma ograniczon\u0105 liczb\u0119 minut, co zmusi\u0142o mnie do skorzystania z alternatywnego narz\u0119dzia (app.videodubber.ai), cho\u0107 wyniki by\u0142y mniej zadowalaj\u0105ce. Ca\u0142y wywiad z Manuelem de Aguas zosta\u0142 nagrany zar\u00f3wno w formie wideo, jak i g\u0142osowej, w celu zapewnienia dok\u0142adno\u015bci i pe\u0142no\u015bci materia\u0142u. Nast\u0119pnie, aby umo\u017cliwi\u0107 analiz\u0119, zosta\u0142 on przet\u0142umaczony z katalo\u0144skiego na j\u0119zyk polski za pomoc\u0105 Google Translator (poniewa\u017c w przeciwie\u0144stwie do DeepL, posiada mo\u017cliwo\u015b\u0107 t\u0142umaczenia j\u0119zyka katalo\u0144skiego). Zastosowanie t\u0142umaczenia synchronicznego zosta\u0142o odrzucone ze wzgl\u0119du na czasowe ograniczenia, kt\u00f3re mog\u0142yby prowadzi\u0107 do utraty lub pomini\u0119cia kluczowych kwestii poruszonych przez rozm\u00f3wc\u0119. Wywiad trwa\u0142 ponad godzin\u0119, w zwi\u0105zku z czym zamiast pe\u0142nego transkryptu, w pracy zawarto jedynie najistotniejsze wypowiedzi, kt\u00f3re odzwierciedlaj\u0105 g\u0142\u00f3wne w\u0105tki rozmowy<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zrzut ekranu przedstawiaj\u0105cy interfejs narz\u0119dzia AI Vidnoz; opr\u00f3cz t\u0142umaczenia umo\u017cliwia on dodanie napis\u00f3w, klonowanie g\u0142osu oraz synchronizacj\u0119 ruchu ust z mow\u0105.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zrzut ekranu z app.videodubber.ai, kt\u00f3ry nie posiada funkcji klonowania g\u0142osu, ale dysponuje szerok\u0105 gam\u0105 sztucznych g\u0142os\u00f3w mo\u017cliwych do wyboru przez u\u017cytkownika.<\/p>\n

 <\/p>\n

W kontek\u015bcie analizy wywiadu, zastosowane narz\u0119dzia AI, takie jak generowanie kluczowych temat\u00f3w, analiza sentymentu, oraz mapy my\u015bli, umo\u017cliwi\u0142y wyodr\u0119bnienie istotnych aspekt\u00f3w wypowiedzi Manuela de Aguas. Zastosowanie tych narz\u0119dzi pozwoli\u0142o na g\u0142\u0119bsze zrozumienie jego do\u015bwiadcze\u0144 jako cyborga, a tak\u017ce na wykrycie ukrytych w\u0105tk\u00f3w w wypowiedzi, kt\u00f3re mog\u0142yby zosta\u0107 przeoczone w tradycyjnej analizie jako\u015bciowej.<\/p>\n

Analiza wypowiedzi<\/strong><\/p>\n

Wywiad z Manuelem de Aguas, cz\u0142onkiem Cyborg Foundation, dostarczy\u0142 kluczowych wgl\u0105d\u00f3w do zrozumienia, jak cyborgi postrzegaj\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 oraz jak spo\u0142ecze\u0144stwo na nie reaguje.<\/p>\n

 <\/p>\n

https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/VidnozVideoTranslate.mp4<\/a><\/video><\/div>\n

Fragment wywiadu z Manuelem de Aguas przet\u0142umaczony przy u\u017cyciu narz\u0119dzia AI Vidnoz.<\/p>\n

De Aguas, kt\u00f3ry wszczepi\u0142 w swoje cia\u0142o sensory (kt\u00f3re sam nazywa \u201cp\u0142etwami\u201d) reaguj\u0105ce na zmiany temperatury, wilgotno\u015bci i ci\u015bnienia atmosferycznego, opisuje siebie jako „cz\u0142owieka-technologi\u0119,” przekraczaj\u0105cego tradycyjne granice ludzkiej biologii. Jak sam m\u00f3wi, „cz\u0142owiek zawsze d\u0105\u017cy\u0142 do tego, by lepiej rozumie\u0107 \u015bwiat \u2013 technologia pozwala mi sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 tego \u015bwiata na zupe\u0142nie nowym poziomie.”<\/em>\u00a0 (2024).<\/p>\n

W swoich wypowiedziach podkre\u015bla, \u017ce proces stania si\u0119 cyborgiem by\u0142 dla niego zar\u00f3wno aktem tw\u00f3rczym, jak i politycznym. Jego celem by\u0142o zwr\u00f3cenie uwagi na rol\u0119 technologii w redefiniowaniu ludzkich mo\u017cliwo\u015bci i to\u017csamo\u015bci. Jednocze\u015bnie wskazuje na spo\u0142eczne bariery zwi\u0105zane z akceptacj\u0105 cyborg\u00f3w. „Ludzie cz\u0119sto pytaj\u0105, dlaczego to robi\u0119, jakby technologia w ciele by\u0142a czym\u015b nienaturalnym, ale czy r\u00f3\u017cni si\u0119 to od noszenia okular\u00f3w albo u\u017cywania protez?” <\/em>(de Aguas, 2024, wywiad podczas wydarzenia\u00a0Cicle Ada Lovelace 2024: Percepcions Sensorials<\/em>).<\/p>\n

Analiza jego wypowiedzi, mo\u017cliwa za pomoc\u0105 narz\u0119dzi AI do t\u0142umaczenia tekstu z j\u0119zyka katalo\u0144skiego na j\u0119zyk polski, pozwoli\u0142a wyodr\u0119bni\u0107 trzy g\u0142\u00f3wne obszary dyskusji:<\/p>\n

1) Redefinicja cz\u0142owiecze\u0144stwa<\/strong>: De Aguas postrzega cyborgizacj\u0119 jako kolejny etap ewolucji cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zyskuje nowe zmys\u0142y i mo\u017cliwo\u015bci dzi\u0119ki technologii.<\/p>\n

2) Spo\u0142eczne napi\u0119cia<\/strong>: Wskazuje na brak zrozumienia i nieufno\u015b\u0107 wobec os\u00f3b postrzeganych jako „zmienionych technologicznie.” De Aguas opisa\u0142, jak bywa traktowany jako „ekscentryczny artysta” lub „eksperyment,” zamiast jako osoba eksploruj\u0105ca potencja\u0142 technologii.<\/p>\n

3) Prawo do technologii<\/strong>: Wed\u0142ug de Aguas, spo\u0142ecze\u0144stwo powinno uzna\u0107, \u017ce technologia jest integralnym elementem wsp\u00f3\u0142czesnej to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka, a wszelkie ograniczenia dost\u0119pu do niej stanowi\u0105 form\u0119 wykluczenia.<\/p>\n

Analiza wywiadu zosta\u0142a wsparta narz\u0119dziem sztucznej inteligencji ChatGPT (OpenAI), kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142o syntez\u0119 wypowiedzi, identyfikacj\u0119 kluczowych w\u0105tk\u00f3w i przygotowanie struktury analitycznej. Pozwoli\u0142o to r\u00f3wnie\u017c stworzy\u0107 map\u0119 my\u015bli, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy te kluczowe w\u0105tki z reakcjami spo\u0142ecznymi wobec cyborg\u00f3w:<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wideo wywiadu, wzbogacone o t\u0142umaczenie i napisy w j\u0119zyku polskim, przedstawia te refleksje w bardziej przyst\u0119pny spos\u00f3b, umo\u017cliwiaj\u0105c widzom spojrzenie na temat z perspektywy de Aguas jako praktyka i aktywisty.<\/p>\n

Manuel de Aguas, w kontek\u015bcie swojej roli cyborga, przedstawia siebie jako przyk\u0142ad wsp\u00f3\u0142istnienia cz\u0142owieka i technologii, gdzie granica mi\u0119dzy tymi dwoma sferami staje si\u0119 coraz bardziej rozmyta. Zgodnie z teori\u0105 Haraway (1991), cyborgi s\u0105 „metafor\u0105 przekroczenia granic”, zar\u00f3wno tych fizycznych, jak i ontologicznych, co de Aguas doskonale obrazuje w swoich wypowiedziach.<\/p>\n

\n

\u201eBycie cyborgiem to dla mnie nie tylko fizyczna transformacja, ale i zmiana w postrzeganiu siebie oraz tego, jak widz\u0105 mnie inni.\u201d<\/em>\u00a0(de Aguas, 2024).<\/p>\n<\/blockquote>\n

Jego do\u015bwiadczenie nie jest wi\u0119c jedynie technologiczne, ale tak\u017ce spo\u0142eczne, zwi\u0105zane z tym, jak jego technologia wp\u0142ywa na spos\u00f3b postrzegania go przez innych ludzi.<\/p>\n

Jako cyborg, de Aguas dostrzega zar\u00f3wno potencja\u0142, jak i ograniczenia wynikaj\u0105ce z jego po\u0142\u0105czenia z technologi\u0105. Z jednej strony, widzi w tym procesie szans\u0119 na rozszerzenie ludzkich mo\u017cliwo\u015bci, z drugiej \u2013 zmaga si\u0119 z trudno\u015bciami w akceptacji przez spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n

\n

\u201eLudzie cz\u0119sto boj\u0105 si\u0119 tego, co nie rozumiej\u0105. Tak jest z cyborgami \u2013 nasze cia\u0142a, nasze technologie, staj\u0105 si\u0119 czym\u015b, co jest poza ich stref\u0105 komfortu.\u201d<\/em>\u00a0(de Aguas, 2024).<\/p>\n<\/blockquote>\n

Reakcje spo\u0142eczne na jego cia\u0142o jako cyborga s\u0105 cz\u0119sto mieszane, a niekt\u00f3re osoby wyra\u017caj\u0105 obawy, kt\u00f3re mog\u0105 wynika\u0107 z l\u0119ku przed nieznanym lub z trudno\u015bci w akceptacji nowych norm spo\u0142ecznych dotycz\u0105cych to\u017csamo\u015bci i cia\u0142a. Zgodnie z teori\u0105 Goffmana (1959) na temat stygmatyzacji, de Aguas do\u015bwiadcza „spo\u0142ecznego odrzucenia” w kontek\u015bcie bycia cyborgiem, gdzie jego to\u017csamo\u015b\u0107 jest postrzegana jako inna i niepe\u0142na w tradycyjnych kategoriach spo\u0142ecznych. Jako cyborg, de Aguas do\u015bwiadcza nie tylko zewn\u0119trznych ogranicze\u0144, ale tak\u017ce wewn\u0119trznych, zwi\u0105zanych z konieczno\u015bci\u0105 redefinicji swojej to\u017csamo\u015bci w kontek\u015bcie technologii, kt\u00f3ra go kszta\u0142tuje. W jego przypadku, rozszerzenie percepcji w postaci \u201cp\u0142etw\u201d na g\u0142owie odczytuj\u0105cych z otoczenia temperatur\u0119<\/strong> (ton d\u017awi\u0119ku zmienia si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od temperatury. Im gor\u0119tsza atmosfera, tym wy\u017cszy ton), wilgotno\u015b\u0107<\/strong> (tekstura d\u017awi\u0119ku zmienia si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od wilgotno\u015bci. Im bardziej wilgotna atmosfera, tym bardziej b\u0105belkowy d\u017awi\u0119k) i ci\u015bnienie<\/strong> (g\u0142o\u015bno\u015b\u0107 d\u017awi\u0119ku zmienia si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od ci\u015bnienia atmosferycznego. Im wy\u017csze ci\u015bnienie, tym wi\u0119ksza g\u0142o\u015bno\u015b\u0107), zutylizowa\u0142 w tworzeniu muzyki. Sztuka odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w ruchu Cyborg Foundation. Tworzenie poprzez technologi\u0119 inspiruj\u0105cych dzie\u0142 sztuki pozwala nie tylko na normalizacj\u0119 idei cyborg\u00f3w, ale tak\u017ce na rozwijanie empatii i g\u0142\u0119bszego zrozumienia mi\u0119dzy lud\u017ami. Dzi\u0119ki wykorzystaniu sztuki cyborgi mog\u0105 stymulowa\u0107 dyskusje na temat cz\u0142owiecze\u0144stwa i naszej przysz\u0142o\u015bci jako gatunku.<\/p>\n

Postrzeganie cyborg\u00f3w i ich rola w spo\u0142ecze\u0144stwach r\u00f3\u017cni si\u0119 znacz\u0105co w zale\u017cno\u015bci od kontekstu kulturowego i spo\u0142ecznego. Jak wynika z wywiadu z Manuelem de Aguas, w Hiszpanii cyborgizacja jest postrzegana przede wszystkim jako ruch artystyczno-spo\u0142eczny. Dzia\u0142ania takie jak instalowanie anteny w g\u0142owie czy inne eksperymentalne rozszerzenia sensoryczne s\u0105 akceptowane jako forma sztuki wspieraj\u0105cej nowe sposoby percepcji rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n

\n

\u201eAkceptacja cyborg\u00f3w to proces, kt\u00f3ry wymaga czasu. W mojej pracy widz\u0119, jak stopniowo zmienia si\u0119 nastawienie, ale nadal istniej\u0105 bariery, kt\u00f3re musimy pokona\u0107.\u201d<\/em>
\n(de Aguas, 2024).<\/p>\n<\/blockquote>\n

Analizuj\u0105c wypowiedzi Manuela, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dla wielu cyborgizacja stanowi sposobno\u015b\u0107 na przekraczanie ludzkich ogranicze\u0144. Sam Manuel podkre\u015bla, \u017ce technologie takie jak implanty czy sensoryczne rozszerzenia pozwalaj\u0105 dostrzega\u0107 nowe wymiary rzeczywisto\u015bci. Jednak\u017ce takie zmiany rodzi\u0105 tak\u017ce istotne pytania etyczne i filozoficzne: gdzie ko\u0144czy si\u0119 cz\u0142owiek, a zaczyna maszyna? Jak definiujemy ludzk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 w dobie cyborgizacji?<\/p>\n

W kontek\u015bcie cyborgizacji, ludzka to\u017csamo\u015b\u0107 staje si\u0119 bardziej elastyczna i dynamiczna. Zgodnie z teori\u0105 Judith Butler (1990) na temat performatywno\u015bci to\u017csamo\u015bci, to\u017csamo\u015b\u0107 ludzka nie jest czym\u015b sta\u0142ym i okre\u015blonym raz na zawsze, ale raczej wynikiem powtarzaj\u0105cych si\u0119 dzia\u0142a\u0144, interakcji i spo\u0142ecznych norm. W erze cyborg\u00f3w, nasza to\u017csamo\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 wci\u0105\u017c kszta\u0142towana przez te same mechanizmy, ale dodaje si\u0119 do nich technologia, kt\u00f3ra pozwala na modyfikacj\u0119 cia\u0142a, umys\u0142u i naszych zmys\u0142\u00f3w. Jak zauwa\u017ca Haraway (1991), w cyborgizacji to\u017csamo\u015b\u0107 ludzka staje si\u0119 procesem, kt\u00f3ry nie jest ju\u017c ograniczony do biologicznego cia\u0142a, ale obejmuje tak\u017ce technologi\u0119. Protezy, implanty, a tak\u017ce interfejsy m\u00f3zg-komputer staj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 naszej to\u017csamo\u015bci. Zatem ludzka to\u017csamo\u015b\u0107 nie jest ju\u017c tylko fizycznym bytem, ale tak\u017ce zbiorem interakcji z technologi\u0105, kt\u00f3ra pozwala na modyfikacj\u0119 i rozszerzenie naszych mo\u017cliwo\u015bci. Nasze cia\u0142a i umys\u0142y staj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 bardziej z\u0142o\u017conego systemu, w kt\u00f3rym technologia pe\u0142ni rol\u0119 nie tylko narz\u0119dzia, ale tak\u017ce elementu tworz\u0105cego nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/p>\n

Etyczne aspekty augmentacji cia\u0142a<\/strong><\/p>\n

Jednym z kluczowych dylemat\u00f3w etycznych zwi\u0105zanych z augmentacj\u0105 cia\u0142a jest pytanie o granice ingerencji w cia\u0142o oraz jej konsekwencje dla r\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznej. Na przyk\u0142ad Fukuyama (2002) wskazuje, \u017ce technologie te mog\u0105 pog\u0142\u0119bia\u0107 podzia\u0142y spo\u0142eczne, tworzy\u0107 now\u0105 klas\u0119 \u201eulepszonych\u201d w przeciwie\u0144stwie do \u201enaturalnych\u201d. Augmentacje mog\u0105 prowadzi\u0107 do powstania nowych form nier\u00f3wno\u015bci, co rodzi pytania o konieczno\u015b\u0107 wprowadzenia mechanizm\u00f3w regulacyjnych.<\/p>\n

Ponadto, implanty czy inne formy augmentacji mog\u0105 by\u0107 postrzegane jako integralna cz\u0119\u015b\u0107 cia\u0142a, co prowokuje pytanie o ich ochron\u0119 prawn\u0105. W literaturze akademickiej pojawiaj\u0105 si\u0119 postulaty uznania augmentacji za przed\u0142u\u017cenie cia\u0142a w rozumieniu prawa o nietykalno\u015bci osobistej (Cohen, 2017).<\/p>\n

Kwestie prawne i legislacyjne<\/strong><\/p>\n

Na poziomie mi\u0119dzynarodowym brak jest sp\u00f3jnych regulacji dotycz\u0105cych augmentacji cia\u0142a. Przyk\u0142adowo, unijne prawo dotycz\u0105ce medycznych wyrob\u00f3w implantacyjnych jest skoncentrowane g\u0142\u00f3wnie na ich bezpiecze\u0144stwie, a nie na etycznych czy spo\u0142ecznych konsekwencjach ich stosowania (European Commission, 2020). W literaturze akademickiej podkre\u015bla si\u0119 jednak potrzeb\u0119 bardziej kompleksowych regulacji. B\u0119d\u0105 one musia\u0142y obejmowa\u0107 kwestie takie jak prawa jednostek do modyfikacji swojego cia\u0142a, odpowiedzialno\u015b\u0107 za usterki technologiczne oraz ochron\u0119 danych osobowych generowanych przez te technologie (Lin et al., 2021).<\/p>\n

Wizje legislacyjne dotycz\u0105ce przysz\u0142o\u015bci augmentacji mog\u0105 obejmowa\u0107 szeroki wachlarz scenariuszy: od liberalnego podej\u015bcia promuj\u0105cego wolno\u015b\u0107 jednostki w decydowaniu o swoim cia\u0142e, po bardziej restrykcyjne modele zak\u0142adaj\u0105ce ograniczenia wynikaj\u0105ce z obaw przed nadu\u017cyciami technologicznymi i nier\u00f3wno\u015bciami spo\u0142ecznymi. W \u015bwietle prac autor\u00f3w takich jak Savulescu i Bostrom (2009), konieczne jest opracowanie globalnych standard\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0107 zar\u00f3wno potencja\u0142 pozytywnych innowacji, jak i ryzyko z nimi zwi\u0105zane.<\/p>\n

Podsumowanie\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Cyborgizacja, jak pokazuj\u0105 zar\u00f3wno dzia\u0142ania Cyborg Foundation, jak i rozw\u00f3j technologii augmentacyjnych, staje si\u0119 coraz bardziej integralnym elementem wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stw. Transformacje te wykraczaj\u0105 poza kwestie czysto techniczne, dotykaj\u0105c fundamentalnych pyta\u0144 o to, kim jeste\u015bmy jako ludzie i w jaki spos\u00f3b definiujemy nasze miejsce w \u015bwiecie. Cyborgi, z jednej strony, inspiruj\u0105 do redefinicji mo\u017cliwo\u015bci ludzkiego cia\u0142a i umys\u0142u, a z drugiej budz\u0105 kontrowersje zwi\u0105zane z etyk\u0105, to\u017csamo\u015bci\u0105 i nier\u00f3wno\u015bciami spo\u0142ecznymi.<\/p>\n

Z perspektywy akademickiej, badania Bruno Latoura (2005) nad teori\u0105 aktora-sieci podkre\u015blaj\u0105 znaczenie relacji mi\u0119dzy technologi\u0105 a spo\u0142ecze\u0144stwem. Latour sugeruje, \u017ce cyborgi, jako hybrydy ludzi i maszyn, rozmywaj\u0105 tradycyjne granice mi\u0119dzy podmiotem a przedmiotem. Tymczasem Haraway (1991) w swoim Cyborg Manifesto<\/em> wskazuje na potencja\u0142 cyborg\u00f3w w dekonstruowaniu kategorii p\u0142ci, gatunku czy rasy, otwieraj\u0105c nowe przestrzenie dla emancypacji i inkluzywno\u015bci.<\/p>\n

Jednak rozw\u00f3j technologii augmentacyjnych nie jest wolny od wyzwa\u0144 etycznych. McGee (2008) oraz Hogle (2005) wskazuj\u0105 na ryzyko komercjalizacji cia\u0142a i wprowadzenia nowych form nier\u00f3wno\u015bci, gdzie dost\u0119p do zaawansowanych implant\u00f3w stanie si\u0119 przywilejem elit. W kontek\u015bcie tej debaty Thacker (2003) pisze o posthumanistycznej przysz\u0142o\u015bci, gdzie cia\u0142o biologiczne przestaje by\u0107 jedyn\u0105 form\u0105 istnienia.<\/p>\n

Pytaniem pozostaje, czy przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzko\u015bci jest nierozerwalnie zwi\u0105zana z cyborgizacj\u0105. Czy w dobie posthumanizmu cyborgi stan\u0105 si\u0119 norm\u0105, a ich status spo\u0142eczny i prawny zbli\u017cy si\u0119 do ludzkiego? A mo\u017ce pozostan\u0105 jedynie marginalnym elementem, symbolicznym \u015bwiadectwem technologicznych aspiracji i l\u0119k\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata? Te pytania pozostaj\u0105 otwarte, wskazuj\u0105c na potrzeb\u0119 dalszych interdyscyplinarnych bada\u0144 i refleksji.<\/p>\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n

Adalid, H. (n.d.).\u00a0Lecture: Neil Harbisson<\/em>\u00a0[Fotografia]. EINA. Dost\u0119pne na:\u00a0https:\/\/www.eina.cat\/en\/blog\/lecture-neil-harbisson<\/a>.<\/p>\n

Ballesta Senabre, M. (2021, 1 lipca).\u00a0Moon Ribas: Ciborg entre la tecnologia i la natura<\/em>\u00a0[Fotografia]. Betev\u00e9. Dost\u0119pne na:\u00a0https:\/\/beteve.cat\/retrats\/moon-ribas-ciborg-tecnologia-natura\/<\/a>.<\/p>\n

Bergmann, S., & Tineke, M. (2018).\u00a0Human Enhancement Technologies and Our Merger with Machines: A Philosophy of Technology Perspective<\/em>. Cambridge University Press.<\/p>\n

Butler, J. (1990).\u00a0Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity.<\/em>\u00a0Routledge.<\/p>\n

Clark, A. (2003).\u00a0Natural-born cyborgs: Minds, technologies, and the future of human intelligence<\/em>. Oxford University Press.<\/p>\n

Coeckelbergh, M. (2019).\u00a0AI Ethics<\/em>. MIT Press.<\/p>\n

Cohen, J. E. (2017). The future of legal personhood and augmented bodies<\/em>. Journal of Law and Technology, 29(2), 123-146. https:\/\/doi.org\/10.1007\/jlaw_tech_2017_123.<\/a><\/p>\n

Cyborg Foundation. (n.d.).\u00a0About us<\/em>. Pozyskano ze strony:\u00a0https:\/\/www.cyborgfoundation.com<\/a>, dnia 2.01.2025.<\/p>\n

de Aguas, M. (2024, November 29).\u00a0Cicle Ada Lovelace 2024: Percepcions Sensorials. Xerrada: En un futur tots serem cyborgs?\u00a0[Wyk\u0142ad i wywiad]. LaCapsa, Barcelona, Spain.<\/p>\n

European Commission. (2020). Regulation (EU) 2017\/745 on medical devices<\/em>. Official Journal of the European Union. https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/EN\/TXT\/?uri=CELEX%3A32017R0745<\/a>.<\/p>\n

Fukuyama, F. (2002). Our posthuman future: Consequences of the biotechnology revolution<\/em>. Farrar, Straus and Giroux.<\/p>\n

Gunkel, D. J. (2012).\u00a0The machine question: Critical perspectives on AI, robots, and ethics<\/em>. MIT Press.<\/p>\n

Haraway, D. (1991).\u00a0A Cyborg Manifesto: Science, Technology, and Socialist-Feminism in the Late Twentieth Century<\/em>. In\u00a0Simians, Cyborgs, and Women: The Reinvention of Nature<\/em>\u00a0(pp. 149\u2013181). Routledge.<\/p>\n

Haraway, D. J. (1985).\u00a0A manifesto for cyborgs: Science, technology, and socialist feminism in the 1980s<\/em>. Socialist Review, 15(2), 65\u2013108.<\/p>\n

Harbisson, N., & Ribas, M. (2016).\u00a0Extending senses through technology: A cyborg manifesto<\/em>. Journal of New Media Studies, 4(1), 21\u201334.<\/p>\n

Harbisson, N. (2024).\u00a0Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Cyborga [Instagram Reel]<\/em>. Dost\u0119p z\u00a0https:\/\/www.instagram.com\/reel\/C6rWJn_t50n\/?utm_source=ig_web_copy_link<\/a>.<\/p>\n

Hern\u00e1ndez, A. (2021). Barcelona as a hub of technological innovation: The role of cultural diversity in fostering progress.\u00a0European Journal of Urban Studies<\/em>, 12(3), 45\u201359.<\/p>\n

Hogle, L. F. (2005). Enhancement Technologies and the Body.\u00a0Annual Review of Anthropology, 34<\/em>(1), 695\u2013716.\u00a0https:\/\/doi.org\/10.1146\/annurev.anthro.33.070203.143748<\/a>.<\/p>\n

Latour, B. (2005).\u00a0Reassembling the Social: An Introduction to Actor-Network-Theory<\/em>. Oxford University Press.<\/p>\n

Lee, J. H. (2016). Cyborg ethics in Asian philosophy: Exploring the relationship between humans and technology.\u00a0Asian Philosophy Review<\/em>, 28(2), 123\u2013140.<\/p>\n

Lin, P., Abney, K., & Bekey, G. A. (2021). Robot ethics 2.0: From autonomous cars to artificial intelligence<\/em>. Oxford University Press.<\/p>\n

McGee, E. M. (2008). Bioethics and Human Body Augmentation: From Prosthetics to Cyborgs.\u00a0Journal of Medical Ethics, 34<\/em>(1), 43\u201347.\u00a0https:\/\/doi.org\/10.1136\/jme.2006.018093<\/a>.<\/p>\n

Miah, A. (2008).\u00a0A critical history of posthumanism and cyborg ethics<\/em>. Science and Engineering Ethics, 14(4), 527\u2013543.<\/p>\n

Savulescu, J., & Bostrom, N. (2009). Human enhancement<\/em>. Oxford University Press.<\/p>\n

Thacker, E. (2003). Data Made Flesh: Biotechnology and the Discourse of the Posthuman.\u00a0Cultural Critique, 53<\/em>(1), 72\u201397.\u00a0https:\/\/doi.org\/10.1353\/cul.2003.0014<\/a>.<\/p>\n

Turkle, S. (2011).\u00a0Alone together: Why we expect more from technology and less from each other<\/em>. Basic Books.<\/p>\n

Wolbring, G. (2012). Ethical Theories and Discourses Through the Lens of Human Enhancement.\u00a0Medicine, Health Care and Philosophy, 15<\/em>(4), 459\u2013468.\u00a0https:\/\/doi.org\/10.1007\/s11019-011-9340-7<\/a>.<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W erze, w kt\u00f3rej technologia przenika ka\u017cd\u0105 sfer\u0119 naszego \u017cycia, pojawia si\u0119 pytanie o granice mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a maszyn\u0105. Cyborgi \u2013 ludzie, kt\u00f3rzy \u015bwiadomie integruj\u0105 technologi\u0119 z w\u0142asnym cia\u0142em \u2013 to zjawisko, kt\u00f3re budzi zar\u00f3wno fascynacj\u0119, jak i kontrowersje. Cyborg Foundation, za\u0142o\u017cona w Barcelonie, stoi na czele ruchu redefiniuj\u0105cego ludzk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 poprzez technologi\u0119. Jak spo\u0142ecze\u0144stwo […]<\/p>\n","protected":false},"author":218,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[437],"tags":[15,294,12,457,362,458],"class_list":["post-5907","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-socjologia-uj-2024-25","tag-ai","tag-cyborgizacja","tag-etyka","tag-inkluzywnosc","tag-neuroplastycznosc","tag-technofobia"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5907","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/218"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5907"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5907\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5923,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5907\/revisions\/5923"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}