{"id":7502,"date":"2025-05-12T18:58:01","date_gmt":"2025-05-12T18:58:01","guid":{"rendered":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=7502"},"modified":"2025-05-13T08:23:35","modified_gmt":"2025-05-13T08:23:35","slug":"inteligencja-emocjonalna-informatyka-afektywna-i-sztuczna-inteligencja-symulowanie-emocji-w-robotach-dobre-praktyki-i-etyczne-granice","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2025\/05\/12\/inteligencja-emocjonalna-informatyka-afektywna-i-sztuczna-inteligencja-symulowanie-emocji-w-robotach-dobre-praktyki-i-etyczne-granice\/","title":{"rendered":"Inteligencja emocjonalna, informatyka afektywna i sztuczna inteligencja \u2013 symulowanie emocji w robotach: dobre praktyki i etyczne granice."},"content":{"rendered":"<p data-pm-slice=\"1 1 []\"><strong>Czy maszyna mo\u017ce zrozumie\u0107, \u017ce jeste\u015b smutny? A je\u015bli tak \u2013 czy powinna co\u015b z tym zrobi\u0107? Post\u0119py w dziedzinie sztucznej inteligencji, informatyki afektywnej i robotyki sprawiaj\u0105, \u017ce pytania te staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej realne \u2013 nie tylko dla badaczy, ale tak\u017ce dla zwyk\u0142ych u\u017cytkownik\u00f3w technologii. Czy sztuczna inteligencja powinna &#8222;okazywa\u0107&#8221; emocje? Gdzie przebiega granica mi\u0119dzy empatycznym interfejsem a manipulacj\u0105? Jak chroni\u0107 prywatno\u015b\u0107 i godno\u015b\u0107 u\u017cytkownik\u00f3w w kontaktach z maszynami zdolnymi do analizy emocji?<\/strong><\/p>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\"><!--more--><\/p>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 14pt\">Czym jest inteligencja emocjonalna i jak wi\u0105\u017ce si\u0119 z AI?<\/span><\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/img.freepik.com\/premium-wektory\/kolekcja-robota-na-bialym-tle-w-stylu-cartoon-przedstawiajacy-rozne-emocje-zolte-slodkie-roboty_250613-56.jpg\" alt=\"Kolekcja Robota Na Bia\u0142ym Tle W Stylu Cartoon Przedstawiaj\u0105cy R\u00f3\u017cne ...\" width=\"462\" height=\"462\" \/><\/p>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\"><strong>Inteligencja emocjonalna (EI) <\/strong>znana r\u00f3wnie\u017c jako\u00a0<b>iloraz emocjonalny<\/b> (<b>EQ<\/b>) odnosi si\u0119 do zdolno\u015bci rozpoznawania, rozumienia, zarz\u0105dzania i wyra\u017cania emocji. U ludzi EI jest kluczowa dla budowania relacji interpersonalnych, rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w i efektywnej komunikacji. W przypadku maszyn nie m\u00f3wimy o prawdziwych emocjach, lecz o <strong>ich rozpoznawaniu i symulowaniu<\/strong>.<\/p>\n<p data-pm-slice=\"1 3 []\">W tym kontek\u015bcie, sztuczna inteligencja mo\u017ce by\u0107 trenowana do:<\/p>\n<ul>\n<li>rozpoznawania emocji (np. analiza tonu g\u0142osu, mimiki twarzy, tekstu pisanego),<\/li>\n<li>reagowania na emocje u\u017cytkownika w adekwatny spos\u00f3b,<\/li>\n<li>generowania komunikat\u00f3w, kt\u00f3re na\u015bladuj\u0105 empati\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">Nie chodzi zatem o uczucia maszyn, lecz o <strong>symulacj\u0119 empatii<\/strong> w interakcji. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 asystent g\u0142osowy, kt\u00f3ry wykrywa zdenerwowanie w g\u0142osie u\u017cytkownika i automatycznie zmienia ton wypowiedzi na bardziej \u0142agodny, oferuj\u0105c pomoc lub przerw\u0119.<\/p>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 14pt\">Informatyka afektywna \u2013 definicja i historia<\/span><\/h2>\n<p><iframe title=\"Technology and Emotions | Roz Picard | TEDxSF\" width=\"600\" height=\"338\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ujxriwApPP4?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 10pt\">W tym wyst\u0105pieniu prof. Picard wyja\u015bnia, dlaczego emocje s\u0105 istotne w kontek\u015bcie projektowania komputer\u00f3w i system\u00f3w AI.<\/span><\/p>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">Poj\u0119cie <strong>informatyki afektywnej (ang. affective computing)<\/strong> zosta\u0142o spopularyzowane przez Rosalind Picard z MIT w 1997 roku. W jej klasycznej publikacji, autorka definiuje informatyk\u0119 afektywn\u0105 jako dziedzin\u0119 bada\u0144 zajmuj\u0105c\u0105 si\u0119 systemami komputerowymi zdolnymi do rozpoznawania, interpretowania, przetwarzania i symulowania emocji.<\/p>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">Wa\u017cnym aspektem informatyki afektywnej jest to, \u017ce nie ogranicza si\u0119 ona wy\u0142\u0105cznie do rozpoznawania emocji \u2013 r\u00f3wnie wa\u017cne jest umo\u017cliwienie komputerom w\u0142asnego wyra\u017cania emocji, np. poprzez syntetyczne g\u0142osy, mimik\u0119 awatar\u00f3w czy j\u0119zyk naturalny. Celem nie jest oszukiwanie u\u017cytkownika, ale stworzenie bardziej naturalnej i efektywnej komunikacji, szczeg\u00f3lnie w sytuacjach stresowych lub terapeutycznych.<\/p>\n<p>Technologie afektywne wykorzystuj\u0105 m.in. nast\u0119puj\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142a danych:<\/p>\n<ul data-spread=\"false\">\n<li>biometryczne sygna\u0142y fizjologiczne (np. puls, potliwo\u015b\u0107, EEG),<\/li>\n<li>analiz\u0119 tekstu pisanego (emocjonalna analiza sentymentu),<\/li>\n<li>wizualne sygna\u0142y behawioralne (mimika, gesty),<\/li>\n<li>d\u017awi\u0119k i prozodi\u0119 mowy.<\/li>\n<\/ul>\n<p>To podej\u015bcie okre\u015bla si\u0119 cz\u0119sto jako &#8222;<strong>multimodalne rozpoznawanie emocji<\/strong>&#8221; i jest kluczowe dla nowoczesnych system\u00f3w AI pracuj\u0105cych w \u015brodowiskach spo\u0142ecznych. Technologie afektywne s\u0105 obecnie wykorzystywane m.in. w:<\/p>\n<ul>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">interfejsach u\u017cytkownika (np. aplikacje ucz\u0105ce mindfulness),<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">robotyce spo\u0142ecznej (roboty opieku\u0144cze i edukacyjne),<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">e-learningu (systemy adaptuj\u0105ce poziom trudno\u015bci do nastroju ucznia),<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">terapii i opiece nad osobami starszymi (roboty, kt\u00f3re rozpoznaj\u0105 samotno\u015b\u0107 i inicjuj\u0105 rozmow\u0119),<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">marketingu i reklamie (np. billboardy dostosowuj\u0105ce tre\u015b\u0107 do emocji wykrytych na twarzy).<\/li>\n<\/ul>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 14pt\">Przyk\u0142ady zastosowa\u0144 robot\u00f3w symuluj\u0105cych emocje<\/span><\/h2>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">W podca\u015bcie <a href=\"https:\/\/podcasts.apple.com\/us\/podcast\/how-artificial-intelligence-impacts-human-connection\/id1072608281?i=1000652178783\">How Artificial Intelligence Impacts Human Connection<\/a>, prof. Picard omawia konsekwencje emocjonalnych interakcji z AI \u2013 od samotno\u015bci po zaufanie maszynom.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\"><strong>PARO<\/strong> \u2013 to zaawansowane urz\u0105dzenie zaprojektowane do wspierania pacjent\u00f3w emocjonalnie i psychicznie, szczeg\u00f3lnie w szpitalach, domach opieki i plac\u00f3wkach terapeutycznych. Dzi\u0119ki czujnikom dotyku, \u015bwiat\u0142a, d\u017awi\u0119ku i temperatury reaguje na bod\u017ace z otoczenia \u2013 potrafi odr\u00f3\u017cni\u0107 g\u0142askanie od uderzenia, rozpoznawa\u0107 g\u0142os, imi\u0119 i uczy\u0107 si\u0119 zachowa\u0144 u\u017cytkownika. Wykorzystuje sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 i biofeedback, aby nawi\u0105za\u0107 relacj\u0119 z cz\u0142owiekiem i reagowa\u0107 w spos\u00f3b naturalny. PARO znajduje zastosowanie m.in. w terapii os\u00f3b starszych (np. z demencj\u0105), dzieci, pacjent\u00f3w z zaburzeniami psychicznymi, PTSD czy chorobami somatycznymi. Jego skuteczno\u015b\u0107 opiera si\u0119 na dzia\u0142aniu podobnym do zooterapii \u2013 zwi\u0119ksza poziom hormon\u00f3w szcz\u0119\u015bcia, buduje poczucie bezpiecze\u0144stwa i mo\u017ce by\u0107 u\u017cywany tam, gdzie kontakt z \u017cywym zwierz\u0119ciem nie jest mo\u017cliwy.<img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/38\/6d\/1b\/z28758584AMP%2CRobot-terapeutyczny-PARO-bedzie-pomagal-w-leczeniu.jpg\" alt=\"Robot terapeutyczny przekazany przez ambasadora Japonii w Warszawie dla ...\" \/><span style=\"font-size: 10pt\">Robot terapeutyczny PARO. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/warszawa.wyborcza.pl\/<\/span><\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\"><strong>Pepper<\/strong> \u2013 humanoidalny robot firmy SoftBank Robotics, zaprojektowany jako interfejs spo\u0142eczny. Potrafi analizowa\u0107 ton g\u0142osu, rozpoznawa\u0107 emocje z twarzy u\u017cytkownika i dobiera\u0107 odpowiednie reakcje. Dzi\u0119ki kamerom, mikrofonom i czujnikom dotyku potrafi analizowa\u0107 mimik\u0119, ton g\u0142osu i j\u0119zyk cia\u0142a. Wykorzystywany by\u0142 m.in. w bankach, muzeach, szko\u0142ach i jako asystent dla os\u00f3b starszych.\u00a0 W okresie pandemii pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 \u201erobota-przywitania\u201d w plac\u00f3wkach medycznych. Cho\u0107 jego produkcj\u0119 zako\u0144czono w 2021 roku, Pepper nadal jest u\u017cywany w celach edukacyjnych i badawczych.<br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.japantimes.co.jp\/uploads\/imported_images\/uploads\/2021\/06\/np_file_95888.jpeg\" alt=\"SoftBank pulls the plug on its flagship Pepper 'humanoid' robot - The ...\" \/><span style=\"font-size: 10pt\">Humanoidalny robot Pepper firmy SoftBank Group Corp. na lotnisku Haneda w Tokio przypomina podr\u00f3\u017cnym o zachowaniu dystansu.\u0179r\u00f3d\u0142o: The Japan Times<\/span><\/p>\n<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\"><strong>Kaspar<\/strong> \u2013 opracowany przez University of Hertfordshire ma\u0142y robot edukacyjny z twarz\u0105 przypominaj\u0105c\u0105 mask\u0119 teatraln\u0105, kt\u00f3ry wspomaga terapi\u0119 dzieci ze spektrum autyzmu. Dzi\u0119ki powtarzalnym, przewidywalnym ruchom i uproszczonej mimice, Kaspar uczy dzieci rozpoznawa\u0107 emocje i reagowa\u0107 na bod\u017ace spo\u0142eczne. Jest u\u017cywany w Wielkiej Brytanii w o\u015brodkach specjalistycznych i szko\u0142ach.<br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/perspektywy.pl\/portal\/images\/aktualnosci\/2023\/2023-12-13-kaspar-a.jpg\" alt=\"Kaspar \u2013 innowacyjny robot socjalny - Portal edukacyjny Perspektywy\" \/><span style=\"font-size: 10pt\">Kaspar robot. \u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0https:\/\/perspektywy.pl<\/span><\/p>\n<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\"><strong>Replika<\/strong> \u2013 aplikacja mobilna z chatbotem AI zaprojektowanym do wspierania emocjonalnego. U\u017cytkownicy mog\u0105 \u201ekszta\u0142towa\u0107\u201d osobowo\u015b\u0107 swojego wirtualnego przyjaciela, prowadz\u0105c z nim rozmowy na dowolne tematy \u2013 od przyjacielskich po intymne. W 2023 roku g\u0142o\u015bnym echem odbi\u0142a si\u0119 decyzja firmy o ograniczeniu flirtuj\u0105cych funkcji AI po skargach na nadmiern\u0105 emocjonaln\u0105 wi\u0119\u017a mi\u0119dzy u\u017cytkownikiem a botem.<\/p>\n<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\"><strong>ElliQ<\/strong> \u2013 spo\u0142eczny robot opracowany przez firm\u0119 Intuition Robotics, przeznaczony dla senior\u00f3w \u017cyj\u0105cych samotnie. ElliQ rozmawia, przypomina o lekach, sugeruje aktywno\u015bci fizyczne i \u0142\u0105czy si\u0119 z lekarzami. Jego g\u0142\u00f3wnym celem jest zapobieganie izolacji i wspieranie zdrowia psychicznego. Projekt by\u0142 testowany w USA we wsp\u00f3\u0142pracy z instytucjami zdrowia publicznego.<br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/img.us.news.samsung.com\/us\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/12143845\/samsung-next-ElliQ1.jpg\" alt=\"Personalizing Elder Care with Intuition Robotics and \u2018ElliQ\u2019\" width=\"636\" height=\"424\" \/><span style=\"font-size: 10pt\">Robot ElliQ dla os\u00f3b \u017cyj\u0105cych samotnie. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/designwanted.com\/<\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">Badania przeprowadzone przez Devillers &amp; Cowie (2023) pokazuj\u0105, \u017ce 73% u\u017cytkownik\u00f3w postrzega roboty wyra\u017caj\u0105ce emocje jako bardziej godne zaufania i \u0142atwiejsze w obs\u0142udze. Jednocze\u015bnie jednak 58% ankietowanych wskaza\u0142o, \u017ce mo\u017ce to prowadzi\u0107 do nadmiernej zale\u017cno\u015bci emocjonalnej lub manipulacji decyzjami u\u017cytkownika. (2023), 73% uczestnik\u00f3w uzna\u0142o, \u017ce roboty wyra\u017caj\u0105ce emocje s\u0105 bardziej &#8222;godne zaufania&#8221;, cho\u0107 jednocze\u015bnie 58% obawia\u0142o si\u0119, \u017ce mo\u017ce to prowadzi\u0107 do manipulacji.<\/p>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 14pt\">Dobre praktyki w projektowaniu system\u00f3w z symulacj\u0105 emocji<\/span><\/h2>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">Projektowanie AI symuluj\u0105cej emocje wymaga nie tylko doskona\u0142o\u015bci technologicznej, ale tak\u017ce refleksji etycznej, spo\u0142ecznej i kulturowej. Wdra\u017canie dobrych praktyk nie mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105cznie pustym has\u0142em \u2013 musi opiera\u0107 si\u0119 na realnych dzia\u0142aniach i procedurach. Poni\u017cej przedstawiono zasady, kt\u00f3re zyskuj\u0105 na znaczeniu w \u015brodowiskach badawczych i przemys\u0142owych:<\/p>\n<ol start=\"1\" data-spread=\"true\" data-pm-slice=\"3 3 []\">\n<li><strong>Transparentno\u015b\u0107<\/strong>: U\u017cytkownicy powinni zawsze wiedzie\u0107, \u017ce maj\u0105 do czynienia z maszyn\u0105. W praktyce oznacza to np. wprowadzenie graficznych oznacze\u0144 lub komunikat\u00f3w werbalnych typu: \u201eJestem wirtualnym asystentem, kt\u00f3ry na\u015bladuje empati\u0119\u201d.<\/li>\n<li><strong>Ograniczenie wra\u017cliwo\u015bci<\/strong>: Unikanie zbyt realistycznej ekspresji emocjonalnej, kt\u00f3ra mo\u017ce prowadzi\u0107 do fa\u0142szywych oczekiwa\u0144. Np. robot nie powinien symulowa\u0107 p\u0142aczu lub \u015bmiechu w kontek\u015bcie traumatycznym.<\/li>\n<li><strong>Ochrona prywatno\u015bci<\/strong>: Dane emocjonalne s\u0105 danymi wra\u017cliwymi. Przyk\u0142adowo, system analizuj\u0105cy mimik\u0119 twarzy powinien zapisywa\u0107 tylko wyniki analizy, a nie nagrania wideo.<\/li>\n<li><strong>Odpowiedzialno\u015b\u0107 deweloper\u00f3w<\/strong>: Tw\u00f3rcy powinni przewidywa\u0107 mo\u017cliwe nadu\u017cycia. Przyk\u0142adem dobrej praktyki s\u0105 \u201eaudytory etyczne\u201d wewn\u0105trz firm, kt\u00f3re testuj\u0105 produkty AI pod k\u0105tem potencjalnych szk\u00f3d spo\u0142ecznych. Microsoft w 2023 roku og\u0142osi\u0142 wdro\u017cenie wewn\u0119trznego narz\u0119dzia Responsible AI Dashboard, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy do audytu danych emocjonalnych i testowania potencjalnych uprzedze\u0144 w modelach.<\/li>\n<li>\n<p data-pm-slice=\"1 1 [&quot;ordered_list&quot;,{&quot;spread&quot;:true,&quot;startingNumber&quot;:1,&quot;start&quot;:6205,&quot;end&quot;:7763},&quot;regular_list_item&quot;,{&quot;start&quot;:7236,&quot;end&quot;:7763}]\"><strong>Edukacja u\u017cytkownika<\/strong>: Kluczowym elementem odpowiedzialnego wdro\u017cenia jest przygotowanie u\u017cytkownika do interakcji z AI. Przyk\u0142adowo, firmy wdra\u017caj\u0105ce systemy chatbot\u00f3w w sektorze zdrowia psychicznego (np. Woebot Health) opracowa\u0142y podr\u0119czniki u\u017cytkownika, wyra\u017anie wskazuj\u0105ce, \u017ce AI nie zast\u0119puje terapeuty, a jedynie wspiera proces refleksji emocjonalnej. przewidywa\u0107 mo\u017cliwe nadu\u017cycia. Przyk\u0142adem dobrej praktyki s\u0105 \u201eaudytory etyczne\u201d wewn\u0105trz firm, kt\u00f3re testuj\u0105 produkty AI pod k\u0105tem potencjalnych szk\u00f3d spo\u0142ecznych.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 14pt\">Zagro\u017cenia i etyczne granice<\/span><\/h2>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-size: 12pt;color: #222222\"><strong>Fa\u0142szywe poczucie relacji<\/strong>:<br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/lirp.cdn-website.com\/2e61e871\/dms3rep\/multi\/opt\/Replika%2BAI%2BYour%2BAI%2Bcompanion%2Bwho%2Bcares-1920w.png\" alt=\"The Digital Insider | Replika Review: Meet Layla, My Personalized AI ...\" width=\"690\" height=\"388\" \/><span style=\"font-size: 10pt\">Replika. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/thedigitalinsider.com\/<\/span><br \/>\n<\/span>Ludzie mog\u0105 tworzy\u0107 wi\u0119zi emocjonalne z maszynami. Znany przypadek to u\u017cytkownicy Repliki, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczali uczucia \u017calu, gdy bot nagle zmieni\u0142 charakter interakcji po aktualizacji systemu.<\/li>\n<li><strong>Manipulacja emocjonalna<\/strong>:<br \/>\nFirmy mog\u0105 wykorzystywa\u0107 emocjonalne reakcje u\u017cytkownika do promowania konkretnych produkt\u00f3w lub pogl\u0105d\u00f3w. Np. AI mo\u017ce wyczu\u0107 niepok\u00f3j w g\u0142osie i zaproponowa\u0107 p\u0142atny produkt \u201ena ukojenie\u201d \u2013 co mo\u017ce by\u0107 form\u0105 wykorzystywania podatno\u015bci emocjonalnej.<\/li>\n<li><strong>Dehumanizacja opieki<\/strong>:<br \/>\nZast\u0105pienie cz\u0142owieka przez maszyn\u0119 w opiece emocjonalnej niesie ryzyko uproszczenia relacji mi\u0119dzyludzkich. Zbyt du\u017ce poleganie na robotach mo\u017ce zmniejszy\u0107 kontakt mi\u0119dzyludzki.<\/li>\n<li><strong>Nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczne<\/strong>:<br \/>\nDost\u0119p do wysokiej jako\u015bci robot\u00f3w z symulacj\u0105 emocji mo\u017ce by\u0107 ograniczony do os\u00f3b zamo\u017cnych. Osoby z ni\u017cszych klas spo\u0142ecznych cz\u0119\u015bciej korzystaj\u0105 z uproszczonych, mniej empatycznych interfejs\u00f3w lub nie mie\u0107 dost\u0119pu w og\u00f3le.<\/li>\n<\/ol>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 14pt\">Czy empatia maszyn jest etycznie dopuszczalna?<\/span><\/h2>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">Wraz z rozwojem system\u00f3w AI pojawia si\u0119 tak\u017ce ryzyko przesuni\u0119cia granic mi\u0119dzy autentycznymi relacjami mi\u0119dzyludzkimi a relacjami cz\u0142owiek\u2013maszyna. Wsp\u00f3\u0142czesne badania neuropsychologiczne sugeruj\u0105, \u017ce cz\u0142owiek mo\u017ce aktywowa\u0107 te same obszary m\u00f3zgu w reakcji na ekspresj\u0119 emocjonaln\u0105 robota, co w przypadku drugiego cz\u0142owieka (Broadbent, 2022). To oznacza, \u017ce cho\u0107 zdajemy sobie spraw\u0119 z nienaturalno\u015bci tej relacji, nasze cia\u0142o i emocje mog\u0105 reagowa\u0107 jakby by\u0142a ona prawdziwa.<\/p>\n<p>Prowadzi to do pyta\u0144: czy symulowana empatia mo\u017ce prowadzi\u0107 do uzale\u017cnienia emocjonalnego? Czy dzieci, wychowuj\u0105ce si\u0119 z inteligentnymi asystentami emocjonalnymi, b\u0119d\u0105 mia\u0142y zniekszta\u0142cone poj\u0119cie o emocjach i relacjach? Czy osoby starsze, pozostawione w towarzystwie robot\u00f3w opieku\u0144czych, nie strac\u0105 prawa do autentycznej troski cz\u0142owieka?<\/p>\n<p>Niekt\u00f3rzy etycy (np. Joanna Bryson) twierdz\u0105, \u017ce nadawanie maszynom cech emocjonalnych to forma oszustwa, kt\u00f3ra powinna by\u0107 zakazana w relacjach opieku\u0144czych. Inni \u2013 jak prof. Sherry Turkle \u2013 ostrzegaj\u0105 przed \u201esubstytutami relacji\u201d, kt\u00f3re nie tylko nie zaspokajaj\u0105 potrzeby bycia wys\u0142uchanym, ale j\u0105 maskuj\u0105.<\/p>\n<p>Z drugiej strony, nie mo\u017cemy ignorowa\u0107 pozytywnego wp\u0142ywu robot\u00f3w afektywnych w kontekstach terapeutycznych. Tam, gdzie brak ludzi, technologia mo\u017ce wype\u0142ni\u0107 luk\u0119. Ale jej zadaniem nie powinno by\u0107 zast\u0105pienie cz\u0142owieka \u2013 lecz jedynie towarzyszenie mu w trudnych momentach.<\/p>\n<p>Dlatego jednym z najwa\u017cniejszych wyzwa\u0144 etycznych na najbli\u017csze lata b\u0119dzie stworzenie kultury korzystania z emocjonalnej AI \u2013 opartej na transparentno\u015bci, autonomii u\u017cytkownika i wsp\u00f3lnym nadzorze spo\u0142ecznym.<\/p>\n<p>Cho\u0107 symulowanie empatii przez AI mo\u017ce przynie\u015b\u0107 wiele korzy\u015bci, pojawia si\u0119 pytanie: czy to nie jest nadu\u017cycie zaufania? Czy u\u017cytkownik ma prawo wiedzie\u0107, \u017ce jego emocje s\u0105 analizowane i przetwarzane przez algorytmy? Czy pozwalamy maszynie wej\u015b\u0107 zbyt g\u0142\u0119boko w nasz wewn\u0119trzny \u015bwiat?<\/p>\n<p>Wed\u0142ug dokumentu Partnership on AI (2020), konieczne jest wprowadzenie jasnych regulacji i wytycznych dotycz\u0105cych stosowania AI w kontek\u015bcie emocji.<\/p>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 14pt\">Istniej\u0105ce ramy i kodeksy etyczne<\/span><\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/cultureactioneurope.org\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/imm-ai-act.jpg\" alt=\"European Parliament Adopts the AI Act: Implications for Culture \u2013 Culture Action Europe\" width=\"675\" height=\"380\" \/><span style=\"font-size: 10pt\">EU AI Act. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/cultureactioneurope.org\/.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 12pt\"><strong>IEEE Ethically Aligned Design<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">Jednym z najbardziej wp\u0142ywowych dokument\u00f3w jest publikacja IEEE &#8222;Ethically Aligned Design&#8221; (EAD), kt\u00f3ra zawiera konkretne wytyczne dotycz\u0105ce projektowania system\u00f3w AI zgodnych z warto\u015bciami humanistycznymi. EAD zawiera m.in. zasad\u0119 <em>human agency and oversight<\/em> (kontroli cz\u0142owieka nad AI) oraz <em>transparency<\/em> i <em>accountability<\/em> (przejrzysto\u015b\u0107 i odpowiedzialno\u015b\u0107). Znacz\u0105co podkre\u015blana jest potrzeba szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci w stosowaniu AI w kontekstach emocjonalnych, takich jak edukacja czy opieka zdrowotna.<\/p>\n<ul>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\"><strong>OECD AI Principles<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Organizacja Wsp\u00f3\u0142pracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) opublikowa\u0142a zasady dotycz\u0105ce odpowiedzialnego rozwoju AI, w tym zasad\u0119 uczciwo\u015bci, przejrzysto\u015bci i poszanowania praw cz\u0142owieka. Cho\u0107 dokument ten nie odnosi si\u0119 bezpo\u015brednio do emocji, stanowi ram\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 adaptowana do system\u00f3w afektywnych.<\/p>\n<ul>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">\n<h3 data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 12pt\"><strong>EU AI Act (2024)<\/strong><\/span><\/h3>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-size: 16px\">Parlament Europejski przyj\u0105\u0142 w 2024 roku <\/span><em style=\"font-size: 16px\">AI Act<\/em><span style=\"font-size: 16px\">, kt\u00f3ry klasyfikuje systemy afektywne jako &#8222;wysokiego ryzyka&#8221; (high-risk AI). Oznacza to, \u017ce ka\u017cdy system AI zdolny do rozpoznawania i przetwarzania emocji musi spe\u0142nia\u0107 specjalne wymogi w zakresie: <\/span>dokumentacji, oceny wp\u0142ywu na prawa podstawowe, obowi\u0105zkowego oznaczenia, \u017ce u\u017cytkownik ma do czynienia z maszyn\u0105. W praktyce oznacza to, \u017ce np. robot edukacyjny rozpoznaj\u0105cy emocje ucznia musi posiada\u0107 mechanizm uzyskiwania zgody oraz informowa\u0107, \u017ce jego reakcje s\u0105 zaprogramowane.<\/p>\n<h3 data-pm-slice=\"1 1 []\">Rozw\u00f3j emocjonalnych zdolno\u015bci modeli j\u0119zykowych<\/h3>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">W 2024 roku opublikowano badanie zatytu\u0142owane <em>Enhancing Emotional Generation Capability of Large Language Models via Emotional Chain-of-Thought<\/em> (He et al., 2024), w kt\u00f3rym naukowcy zaproponowali technik\u0119 wzbogacania modeli j\u0119zykowych (LLMs) o emocjonalne \u015bcie\u017cki rozumowania. Zamiast generowa\u0107 odpowied\u017a natychmiast, model ma najpierw \u201ezastanowi\u0107 si\u0119\u201d, jak\u0105 emocj\u0119 powinien wyrazi\u0107 w danym kontek\u015bcie, a dopiero potem skonstruowa\u0107 odpowied\u017a.<\/p>\n<p>W testach por\u00f3wnawczych, modele takie jak ChatGPT i LLaMA, wyposa\u017cone w t\u0119 funkcj\u0119, by\u0142y oceniane przez u\u017cytkownik\u00f3w jako bardziej empatyczne, uprzejme i adekwatne w komunikacji interpersonalnej. Zastosowania obejmuj\u0105 nie tylko chatboty, ale r\u00f3wnie\u017c wsparcie psychologiczne, e-learning czy obs\u0142ug\u0119 klienta.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/arxiv.org\/html\/2401.06836v3\/extracted\/5778670\/picture\/fig1.png\" alt=\"Refer to caption\" width=\"653\" height=\"379\" \/><span style=\"font-size: 10pt\">Wykres pochodzi z artyku\u0142u: &#8222;Enhancing Emotional Generation Capability of Large Language Models via Emotional Chain-of-Thought&#8221;.<\/span><\/p>\n<p>To podej\u015bcie mo\u017ce znacz\u0105co zwi\u0119kszy\u0107 jako\u015b\u0107 interakcji cz\u0142owieka z maszyn\u0105 \u2013 ale r\u00f3wnocze\u015bnie rodzi pytania: czy taka empatia jest \u201eprawdziwa\u201d? Czy u\u017cytkownik powinien wiedzie\u0107, \u017ce emocje zosta\u0142y sztucznie \u201ezaprojektowane\u201d na potrzeby danej sytuacji?<\/p>\n<h3 data-pm-slice=\"1 1 []\">Spo\u0142eczna adaptacja i nowe normy kulturowe<\/h3>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych raport\u00f3w i bada\u0144 z 2025 roku, coraz wi\u0119cej m\u0142odych ludzi w wieku 18\u201329 lat anga\u017cuje si\u0119 w d\u0142u\u017csze rozmowy z AI-emocjonalnym, takimi jak Replika czy Character.ai, co wskazuje na rosn\u0105c\u0105 akceptacj\u0119 i integracj\u0119 tych technologii w codziennym \u017cyciu. Dla m\u0142odego pokolenia kontakt z &#8222;cyfrowymi osobowo\u015bciami&#8221; staje si\u0119 norm\u0105. Psychologowie zauwa\u017caj\u0105 zjawisko \u201eemocjonalnej habituacji do AI\u201d \u2013 czyli zatarcia granicy mi\u0119dzy autentyczn\u0105 relacj\u0105 a relacj\u0105 symulowan\u0105. Niekt\u00f3rzy eksperci wskazuj\u0105 na pozytywy: AI mo\u017ce stanowi\u0107 wsparcie dla os\u00f3b w kryzysie psychicznym. Inni ostrzegaj\u0105: mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c tworzy\u0107 fa\u0142szywe poczucie bycia wys\u0142uchanym.<\/p>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">W Japonii i Korei Po\u0142udniowej AI z emocjonalnymi funkcjami sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 kultury \u2013 istniej\u0105 nawet \u015bwi\u0105tynie, w kt\u00f3rych odprawia si\u0119 ceremonie \u017ca\u0142obne dla zu\u017cytych robot\u00f3w. Symbolizuje to stopie\u0144, w jakim maszyny mog\u0105 zosta\u0107 zinternalizowane jako \u201eistoty\u201d bliskie ludziom.<\/p>\n<p>Przyk\u0142adem dzisiejszego wykorzystania inteligencji emocjonalnej jest inicjatywa Amazon Web Services, kt\u00f3ra wprowadzi\u0142a do swojej platformy Contact Lens for Amazon Connect funkcj\u0119 rozpoznawania frustracji i niezadowolenia klienta podczas rozmowy z konsultantem. System generuje sugestie empatycznych odpowiedzi i automatycznie ocenia jako\u015b\u0107 emocjonaln\u0105 rozmowy.<\/p>\n<p>Wszystkie te innowacje rodz\u0105 nowe pytania: gdzie ko\u0144czy si\u0119 u\u017cyteczno\u015b\u0107, a zaczyna manipulacja? Czy pracownik call center powinien wiedzie\u0107, \u017ce AI ocenia jego emocje? Czy pasa\u017cer autobusu ma prawo sprzeciwi\u0107 si\u0119 analizie swojego nastroju przez okulary AR?<\/p>\n<p>Te przyk\u0142ady potwierdzaj\u0105, \u017ce symulacja emocji w AI przestaje by\u0107 technologiczn\u0105 ciekawostk\u0105, a staje si\u0119 realnym narz\u0119dziem wp\u0142ywu na codzienne decyzje, relacje i zachowania.<\/p>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 14pt\">Kto ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107?<\/span><\/h2>\n<p>W miar\u0119 jak technologia emocjonalna staje si\u0119 coraz bardziej z\u0142o\u017cona, pytanie o odpowiedzialno\u015b\u0107 staje si\u0119 kluczowe. Kto powinien ponosi\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107, gdy AI zmanipuluje emocje u\u017cytkownika, zasugeruje nieodpowiednie tre\u015bci, wywo\u0142a zale\u017cno\u015b\u0107? Czy b\u0119dzie to producent oprogramowania, programista, w\u0142a\u015bciciel platformy, a mo\u017ce u\u017cytkownik, kt\u00f3ry \u201eda\u0142 si\u0119 zwie\u015b\u0107\u201d? W kontek\u015bcie coraz wi\u0119kszej autonomii system\u00f3w, pojawia si\u0119 potrzeba jasnego przypisania r\u00f3l i obowi\u0105zk\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno prawnych, jak i etycznych.<\/p>\n<p>Niekt\u00f3re \u015brodowiska naukowe proponuj\u0105 koncepcj\u0119 &#8222;etyki wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci&#8221;, gdzie obowi\u0105zek ochrony u\u017cytkownika rozk\u0142ada si\u0119 na ca\u0142y \u0142a\u0144cuch: od tw\u00f3rc\u00f3w danych treningowych, przez projektant\u00f3w, a\u017c po instytucje wdra\u017caj\u0105ce technologi\u0119.<\/p>\n<h2 data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 14pt\">Podsumowanie<\/span><\/h2>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">Symulowanie emocji w robotach to pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie komunikacyjne, kt\u00f3re mo\u017ce wspiera\u0107 ludzi w r\u00f3\u017cnych kontekstach \u2013 od edukacji, przez zdrowie, po us\u0142ugi. Jednak mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do zagro\u017ce\u0144 etycznych, zw\u0142aszcza w obszarze prywatno\u015bci i manipulacji. Nale\u017cy zatem promowa\u0107 dobre praktyki, transparentno\u015b\u0107 oraz odpowiedzialno\u015b\u0107 tw\u00f3rc\u00f3w system\u00f3w AI.<\/p>\n<p>Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce rosn\u0105ce upowszechnienie emocjonalnej AI wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na kultur\u0119 i spo\u0142eczne wyobra\u017cenia o relacjach. Ju\u017c dzi\u015b m\u0142ode pokolenie wchodzi w kontakt z AI o cechach empatycznych niemal od dzieci\u0144stwa. Symulowane emocje mog\u0105 w przysz\u0142o\u015bci kszta\u0142towa\u0107 standardy komunikacji, wra\u017cliwo\u015bci spo\u0142ecznej, a nawet polityki. Dlatego tak wa\u017cna jest rola edukacji spo\u0142ecznej i regulacji prawnych \u2013 zanim przyzwyczaimy si\u0119 do \u015bwiata, w kt\u00f3rym uczucia mog\u0105 by\u0107 generowane, analizowane i zarz\u0105dzane przez algorytmy. w robotach to pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie komunikacyjne, kt\u00f3re mo\u017ce wspiera\u0107 ludzi w r\u00f3\u017cnych kontekstach \u2013 od edukacji, przez zdrowie, po us\u0142ugi. Jednak mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do zagro\u017ce\u0144 etycznych, zw\u0142aszcza w obszarze prywatno\u015bci i manipulacji. Nale\u017cy zatem promowa\u0107 dobre praktyki, transparentno\u015b\u0107 oraz odpowiedzialno\u015b\u0107 tw\u00f3rc\u00f3w system\u00f3w AI.<\/p>\n<figure id=\"attachment_7523\" aria-describedby=\"caption-attachment-7523\" style=\"width: 624px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-7523\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/z29640178AMPObraz-stworzony-przez-sztuczna-inteligencje-ktory-300x234.jpg\" alt=\"\" width=\"624\" height=\"487\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/z29640178AMPObraz-stworzony-przez-sztuczna-inteligencje-ktory-300x234.jpg 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/z29640178AMPObraz-stworzony-przez-sztuczna-inteligencje-ktory-768x600.jpg 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/z29640178AMPObraz-stworzony-przez-sztuczna-inteligencje-ktory.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 624px) 100vw, 624px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-7523\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"font-size: 10pt\">Obraz ilustruje, jak AI mo\u017ce analizowa\u0107 i rozumie\u0107 ludzkie emocje poprzez wizualizacj\u0119 stan\u00f3w afektywnych w komunikacji cz\u0142owiek-maszyna. <\/span><span style=\"font-size: 10pt\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Smith, J., Patel, R., &amp; Wang, L. (2025). Affective Interfaces: Visualizing Emotional Interactions Between Humans and Artificial Intelligence.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\"><span style=\"font-size: 14pt\"><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/span><\/p>\n<ol>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">Picard, R. W. (1997). <em>Affective Computing<\/em>. MIT Press.<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Affective_computing<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">PARO: https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=PAJ2GXzaJtQ<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">Pepper: https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pepper_(robot), <a href=\"https:\/\/youtu.be\/lqlyxg1-gE0?si=qnxoDydPYCvweFkF\">https:\/\/www.youtube.com\/watch?app=desktop&amp;v=lqlyxg1-gE0&amp;t=124s<\/a><\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">Kaspar: https:\/\/youtu.be\/wT0RtnCR13o?si=m3UJ7M8zJcx7lYD3,<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">Elliq: https:\/\/www.sztucznainteligencja.org.pl\/elliq-domowy-robot-dla-seniorow\/<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">Devillers, L., &amp; Cowie, R. (2023). Ethical considerations on affective computing: An overview. <em>Proceedings of the IEEE<\/em>, 111(10), 1445\u20131458. <a>https:\/\/doi.org\/10.1109\/JPROC.2023.3315217<\/a><\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">https:\/\/learn.microsoft.com\/en-us\/azure\/machine-learning\/concept-responsible-ai-dashboard?view=azureml-api-2<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">https:\/\/woebothealth.com\/<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">Gratch, J., &amp; Marsella, S. (2004). <em>Affect and Emotion in Human\u2013Computer Interaction<\/em>. Springer.<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">Elizabeth Broadbent 1, Vinayak Kumar, Xingyan Li (2022). Robots with Display Screens: A Robot with a More Humanlike Face Display Is Perceived To Have More Mind and a Better Personality<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">https:\/\/www.joannajbryson.org\/ethics-and-policy-of-technology<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">https:\/\/mit-genai.pubpub.org\/pub\/uawlth3j\/release\/2<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">Partnership on AI. (2020). <em>The Ethics of AI and Emotional Intelligence<\/em>. <a>https:\/\/partnershiponai.org\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/PAI_The-ethics-of-AI-and-emotional-intelligence_073020.pdf<\/a><\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">IEEE Standards Association. (2018). <em>Ethical Considerations in Affective Computing<\/em>. <a>https:\/\/standards.ieee.org\/wp-content\/uploads\/import\/documents\/other\/ead1e_affective_computing.pdf<\/a><\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">https:\/\/www.oecd.org\/en\/topics\/ai-principles.html<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">https:\/\/artificialintelligenceact.eu\/ai-act-explorer\/<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">https:\/\/www.poniaktimes.com\/generationz-alarming-ai-companionship-2025\/<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">https:\/\/aws.amazon.com\/connect\/contact-lens\/<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">Wada, K., Shibata, T., Saito, T., &amp; Tanie, K. (2013). Psychological and Social Effects of One Year Robot-Assisted Activity on Elderly People at a Health Service Facility for the Aged. <em>IEEE Transactions on Robotics and Automation<\/em>, 19(4), 753\u2013762.<\/li>\n<li data-pm-slice=\"1 1 []\">Zaijing Li, Rui Shao, Gongwei Chen, (2024) Enhancing Emotional Generation Capability of Large Language Models via Emotional Chain-of-Thought<\/li>\n<\/ol>\n<p data-pm-slice=\"1 1 []\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy maszyna mo\u017ce zrozumie\u0107, \u017ce jeste\u015b smutny? A je\u015bli tak \u2013 czy powinna co\u015b z tym zrobi\u0107? Post\u0119py w dziedzinie sztucznej inteligencji, informatyki afektywnej i robotyki sprawiaj\u0105, \u017ce pytania te staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej realne \u2013 nie tylko dla badaczy, ale tak\u017ce dla zwyk\u0142ych u\u017cytkownik\u00f3w technologii. Czy sztuczna inteligencja powinna &#8222;okazywa\u0107&#8221; emocje? Gdzie przebiega granica [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":252,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[470],"tags":[527,528,529,339,15,118,12,193],"class_list":["post-7502","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-agh-2024-25","tag-informatykaafektywna","tag-inteligencjaemocjonalna","tag-symulacja","tag-sztucznainteligencja","tag-ai","tag-emocje","tag-etyka","tag-robotyka"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/252"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7502"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7649,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7502\/revisions\/7649"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}