{"id":824,"date":"2022-04-26T22:03:55","date_gmt":"2022-04-26T22:03:55","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.pl\/ethics\/?p=824"},"modified":"2022-04-26T19:32:09","modified_gmt":"2022-04-26T19:32:09","slug":"roboty-spoleczne-sposoby-modelowania-zachowania-robotow-do-opieki-nad-dziecmi-i-osobami-starszymi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2022\/04\/26\/roboty-spoleczne-sposoby-modelowania-zachowania-robotow-do-opieki-nad-dziecmi-i-osobami-starszymi\/","title":{"rendered":"Roboty spo\u0142eczne, sposoby modelowania zachowania robot\u00f3w do opieki nad dzie\u0107mi i osobami starszymi"},"content":{"rendered":"

Wraz ze wzmagaj\u0105cym si\u0119 problemem starzenia spo\u0142ecze\u0144stw, pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wzrastaj\u0105ce zapotrzebowanie w dziedzinie nowych rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re mog\u0142yby pomaga\u0107 starszym osobom w codziennym \u017cyciu. W bliskiej przysz\u0142o\u015bci wiele z kraj\u00f3w zachodnich zacznie bole\u015bnie odczuwa\u0107 braki wykwalifikowanej kadry medycznej, a i sami seniorzy cz\u0119sto preferuj\u0105 obecnie jak najd\u0142u\u017csze pozostanie we w\u0142asnym mieszkaniu, ani\u017celi zamkni\u0119cie w domu spokojnej staro\u015bci. Intensywny rozw\u00f3j nowoczesnych technologii, w tym w dziedzinie robotyki i robotyki spo\u0142ecznej, niejako wychodzi tej sytuacji naprzeciw. Czy zatem przy najbli\u017cszej okazji powiniene\u015b rozwa\u017cy\u0107 sprawienie babci zautomatyzowanego opiekuna?<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Skr\u00f3cona historia robot\u00f3w, czyli od drewnianego go\u0142\u0119bia do czeskiego dramatu<\/h2>\n

Termin „robot” zosta\u0142 u\u017cyty po raz pierwszy w 1921<\/strong> roku przez pisarza\u00a0Karela \u010capka w sztuce Rossum’s Universal Robots.<\/i> Wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka czeskiego, a dok\u0142adniej od s\u0142owa „robota”<\/em><\/i>, kt\u00f3re oznacza prac\u0119 pa\u0144szczy\u017anian\u0105. Pisarz okre\u015bli\u0142 w ten spos\u00f3b sztuczne istoty zbudowane na podobie\u0144stwo cz\u0142owieka i stworzone, by zast\u0105pi\u0107 go w pracy<\/strong>.<\/p>\n

Pocz\u0105tk\u00f3w automat\u00f3w i robot\u00f3w mo\u017cna dopatrywa\u0107 si\u0119 jednak ju\u017c w czasach staro\u017cytnych, oko\u0142o 400 r. p.n.e., kiedy to przyjaciel Platona, Archytas z Tarentu, konstruowa\u0142 r\u00f3\u017cnorodne mechaniczne zabawki. Wed\u0142ug przekaz\u00f3w historycznych, opracowa\u0142 wtedy m.in. drewnianego go\u0142\u0119bia, kt\u00f3ry potrafi\u0142 lata\u0107. Z kolei najstarszy zachowany projekt robota humanoidalnego stworzy\u0142 w XV wieku nie kto inny, jak Leonardo da Vinci<\/strong>. Sporz\u0105dzi\u0142 wtedy zbi\u00f3r rysunk\u00f3w mechanicznego rycerza, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 siada\u0107, porusza\u0107 r\u0119kami oraz g\u0142ow\u0105 i szcz\u0119k\u0105. Nie wiadomo jednak, czy podj\u0105\u0142 si\u0119 pr\u00f3by jego zbudowania. Za dat\u0119 powstania pierwszego dzia\u0142aj\u0105cego robota uznaje si\u0119 rok 1738<\/strong>, a by\u0142 nim graj\u0105cy na flecie android, skonstruowany przez Jacques’a de Vaucanson.<\/p>\n

Mo\u017cna \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce dzi\u015b, ponad sto lat po premierze dramatu \u010capka, ukuty przez niego termin i jego definicja sta\u0142y si\u0119 nasz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105<\/strong>. Roboty wykorzystywane s\u0105 ju\u017c powszechnie jako narz\u0119dzia pomagaj\u0105ce lub wyr\u0119czaj\u0105ce nas w rozmaitych, czasami monotonnych, trudnych lub niebezpiecznych czynno\u015bciach. Znajduj\u0105 zastosowanie w szerokim spektrum dziedzin, np. w obs\u0142udze linii produkcyjnych, eksploracji teren\u00f3w trudno dost\u0119pnych, medycynie, nauczaniu, a nawet, o czym niestety s\u0142yszymy r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bciej w ostatnich dniach, w rozlicznych zastosowaniach wojskowych.<\/p>\n

\"Robots
Wizualizacja przedstawiaj\u0105ca robota wyr\u0119czaj\u0105cego cz\u0142owieka w pracy (8)<\/figcaption><\/figure>\n

Roboty spo\u0142eczne<\/h2>\n

Roboty spo\u0142eczne s\u0105 autonomicznymi\u00a0robotami, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 umiej\u0119tno\u015bci\u0105 nawi\u0105zywania i utrzymywania interakcji z lud\u017ami w spos\u00f3b naturalny dla cz\u0142owieka, z uwzgl\u0119dnieniem ustalonych norm spo\u0142ecznych i kulturowych<\/strong>.<\/p>\n

Przepis na robota<\/h3>\n

Jako podstawowe zasady efektywnego projektowania tego typu robot\u00f3w, autorzy artyku\u0142u „Towards an Effective Design of Social Robots”<\/em>4<\/sup> wymieniaj\u0105 pi\u0119\u0107 docelowych umiej\u0119tno\u015bci:<\/p>\n

    \n
  1. Rozpoznawanie obecno\u015bci cz\u0142owieka poprzez widzenie, dotyk czy d\u017awi\u0119k,<\/li>\n
  2. Anga\u017cowanie si\u0119 w kontakty fizyczne, takie jak trzymanie, dotykanie,<\/li>\n
  3. Wykorzystywanie fizycznych ruch\u00f3w i gest\u00f3w,<\/li>\n
  4. Wyra\u017cania i\/lub spostrzegania emocji,<\/li>\n
  5. Uczestniczenia w konwersacji.<\/li>\n<\/ol>\n

    Rozwi\u0105zania dla najm\u0142odszych i najstarszych<\/h3>\n

    Interakcja dzieci z robotami<\/strong> stanowi od d\u0142u\u017cszego czasu jeden z g\u0142\u00f3wnych temat\u00f3w bada\u0144 w dziedzinie rozwoju robot\u00f3w spo\u0142ecznych. Tego typu roboty znajduj\u0105 tu zastosowanie na przyk\u0142ad jako \u017ar\u00f3d\u0142o rozrywki i wsparcie<\/strong> dla dzieci przebywaj\u0105cych w szpitalach. W ramach badania opisanego w artykule „Social Robots for Hospitalized Children”<\/em>5<\/sup>, sprawdzono reakcje pacjent\u00f3w szpitalnych oddzia\u0142\u00f3w pediatrycznych w odpowiedzi na wykorzystanie trzech akcesori\u00f3w:<\/p>\n

      \n
    1. Tradycyjnego misia, kt\u00f3remu towarzyszy\u0142 cz\u0142owiek,<\/li>\n
    2. Tabletu zawieraj\u0105cego aplikacj\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 awatar interaktywnego misia,<\/li>\n
    3. Fizycznego interaktywnego robota spo\u0142ecznego Huggable w postaci pluszowego misia, zaprojektowanego przez naukowc\u00f3w z MIT.<\/li>\n<\/ol>\n

      W szczeg\u00f3lno\u015bci, sprawdzano wp\u0142yw na odczuwany strach i intensywno\u015b\u0107 b\u00f3lu przed i po interakcji.<\/p>\n

      \"Social
      Robot opracowany w ramach badania „Social Robots for Hospitalized Children” (5)<\/figcaption><\/figure>\n

      Pediatrics: Social Robots for Hospitalized Children (video)<\/a><\/p>\n

      Wypowiedzi dzieci w trakcie przebiegu badania, a tak\u017ce analiza nagra\u0144 z jego trwania potwierdzi\u0142y przypuszczenia, \u017ce kontakt z robotem wyzwoli\u0142 u dzieci najbardziej pozytywne reakcje. W szczeg\u00f3lno\u015bci, przejawia\u0142y one wi\u0119cej rado\u015bci i w asy\u015bcie misia ch\u0119tniej uczestniczy\u0142y w powoduj\u0105cych obaw\u0119 zabiegach medycznych. W przypadku projektowania robota dedykowanego dla dzieci szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest, aby wygl\u0105da\u0142 przyja\u017anie i uroczo<\/strong> (np. tak jak Huggable, mia\u0142 du\u017ce oczy, posta\u0107 misia), by\u0142 w stanie rozpozna\u0107 charakter i si\u0142\u0119 dotyku, oraz zareagowa\u0107 na niego<\/strong>, a tak\u017ce wchodzi\u0142 z dzie\u0107mi w interakcje na poziomie emocjonalnym<\/strong>. Huggable potrafi \u017cartowa\u0107, wyra\u017ca intensywnie pozytywne emocje takie jak rado\u015b\u0107, gdy\u017c du\u017co si\u0119 \u015bmieje. Swoimi wypowiedziami „stara si\u0119” rozbawi\u0107 ma\u0142ego pacjenta i anga\u017cowa\u0107 go w rozmow\u0119 tak, aby zapomnia\u0142 o otaczaj\u0105cych go stresuj\u0105cych warunkach, poprzez inicjowanie zabaw (np. jest w stanie zagra\u0107 z dzieckiem w popularne „I spy with my eye”<\/em>) i zadawanie zabawnych zagadek.<\/p>\n