{"id":8690,"date":"2026-01-16T12:52:52","date_gmt":"2026-01-16T12:52:52","guid":{"rendered":"http:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=8690"},"modified":"2026-01-16T12:52:52","modified_gmt":"2026-01-16T12:52:52","slug":"roznice-pokoleniowe-w-ai-literacy-jak-postrzegaja-sztuczna-inteligencje-osoby-w-wieku-18-25-i-40-analiza-postrzegania-ai-przez-rozne-grupy-wiekowe-i-spoleczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2026\/01\/16\/roznice-pokoleniowe-w-ai-literacy-jak-postrzegaja-sztuczna-inteligencje-osoby-w-wieku-18-25-i-40-analiza-postrzegania-ai-przez-rozne-grupy-wiekowe-i-spoleczne\/","title":{"rendered":"R\u00f3\u017cnice pokoleniowe w AI literacy: jak postrzegaj\u0105 sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 osoby w wieku 18\u201325 i 40+. Analiza postrzegania AI przez r\u00f3\u017cne grupy wiekowe i spo\u0142eczne"},"content":{"rendered":"

Jeste\u015bmy pierwszym pokoleniem, kt\u00f3re na masow\u0105 skal\u0119 korzysta ze sztucznej inteligencji, niekoniecznie j\u0105 rozumiej\u0105c \u2013 i jednocze\u015bnie ostatnim, kt\u00f3re pami\u0119ta \u015bwiat bez niej. AI sta\u0142a si\u0119 codziennym narz\u0119dziem wyszukiwania informacji, nauki i pracy, ale poziom kompetencji potrzebnych do jej \u015bwiadomego u\u017cywania okazuje si\u0119 silnie zr\u00f3\u017cnicowany pokoleniowo. Czy m\u0142odsi u\u017cytkownicy naprawd\u0119 \u201eznaj\u0105 si\u0119 na AI\u201d, skoro korzystaj\u0105 z niej najcz\u0119\u015bciej? Dlaczego osoby starsze cz\u0119\u015bciej odczuwaj\u0105 dystans i l\u0119k wobec tej technologii? I co te r\u00f3\u017cnice m\u00f3wi\u0105 nam o przysz\u0142o\u015bci edukacji oraz ryzyku wykluczenia cyfrowego?<\/span><\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

 <\/p>\n

    \n
  1. Wst\u0119p<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    Sztuczna inteligencja zaczyna coraz cz\u0119\u015bciej stanowi\u0107 integralny element codziennego funkcjonowania wsp\u00f3\u0142czesnych spo\u0142ecze\u0144stw. Cho\u0107 bywa kojarzona z technologiami przysz\u0142o\u015bci, rozwi\u0105zania oparte na AI s\u0105 ju\u017c powszechnie obecne w narz\u0119dziach takich jak wyszukiwarki internetowe, systemy rekomendacji w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, aplikacje mobilne czy platformy edukacyjne. W rezultacie kontakt ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 nie jest ju\u017c domen\u0105 specjalist\u00f3w, lecz do\u015bwiadczeniem obejmuj\u0105cym r\u00f3\u017cne grupy wiekowe i spo\u0142eczne. Przyk\u0142adowo, w czerwcu 2025 roku z narz\u0119dzia ChatGPT korzysta\u0142o ju\u017c ok. 9,3 mln Polak\u00f3w, co stanowi\u0142o niemal jedn\u0105 trzeci\u0105 wszystkich polskich internaut\u00f3w \u2014 dane te pokazuj\u0105, jak szybko generatywna AI wchodzi do codziennego \u017cycia u\u017cytkownik\u00f3w internetu w Polsce (link<\/a>).<\/span>
    \n<\/span><\/p>\n

     <\/p>\n

      \n
    1. AI LITERACY UJ\u0118CIE TEORETYCZNE I SPO\u0141ECZNE <\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

      2.1.\u00a0AI LITERACY<\/strong> <\/span>
      \n<\/span>Dynamiczny rozw\u00f3j technologii opartych na AI sprawia, \u017ce coraz wi\u0119kszego znaczenia nabiera poj\u0119cie <\/span>AI literacy<\/i><\/b>, kt\u00f3re nie posiada jednej, powszechnie przyj\u0119tej definicji, co wynika z interdyscyplinarnego charakteru zagadnienia oraz dynamicznego rozwoju technologii sztucznej inteligencji. W literaturze przedmiotu AI literacy opisywana jest jako zbi\u00f3r kompetencji umo\u017cliwiaj\u0105cych \u015bwiadome, krytyczne i odpowiedzialne korzystanie z system\u00f3w opartych na AI (Long & Magerko, 2020). Obejmuje ona nie tylko umiej\u0119tno\u015b\u0107 obs\u0142ugi narz\u0119dzi technologicznych, lecz tak\u017ce podstawowe rozumienie ich dzia\u0142ania oraz refleksj\u0119 nad spo\u0142ecznymi i etycznymi konsekwencjami rozwoju sztucznej inteligencji. W tym sensie AI literacy wykracza poza tradycyjnie pojmowane kompetencje cyfrowe i staje si\u0119 elementem szerszych kompetencji spo\u0142ecznych, niezb\u0119dnych do funkcjonowania we wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/span><\/p>\n

      2.2. KORZYSTANIE Z AI A ROZUMIENIE AI<\/strong> <\/span>
      \n<\/span>
      \n<\/span>Jednym z kluczowych aspekt\u00f3w AI literacy jest rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy korzystaniem z AI a rozumieniem zasad jej dzia\u0142ania (Long & Magerko, 2020). Wsp\u00f3\u0142czesne technologie projektowane s\u0105 w spos\u00f3b intuicyjny, co umo\u017cliwia ich powszechne u\u017cycie bez konieczno\u015bci posiadania wiedzy na temat mechanizm\u00f3w algorytmicznych. Cho\u0107 sprzyja to szybkiemu rozpowszechnianiu narz\u0119dzi opartych na AI, mo\u017ce jednocze\u015bnie prowadzi\u0107 do powierzchownego kontaktu z technologi\u0105, pozbawionego krytycznej refleksji.<\/span>
      \n<\/span><\/p>\n

      2.3. SPO\u0141ECZNE KONSEKWENCJE NISKIEGO AI LITERACY<\/strong> <\/span>
      \n<\/span>
      \n<\/span>Niski poziom AI literacy mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z negatywnymi konsekwencjami spo\u0142ecznymi (Kimiafar et al., 2023). Badania wskazuj\u0105, \u017ce brak zrozumienia zasad dzia\u0142ania sztucznej inteligencji sprzyja niepewno\u015bci, obawom oraz trudno\u015bciom w krytycznej ocenie system\u00f3w algorytmicznych, co mo\u017ce prowadzi\u0107 zar\u00f3wno do l\u0119ku technologicznego, jak i niew\u0142a\u015bciwego polegania na decyzjach podejmowanych przez AI.<\/span><\/p>\n

      2.4. AI LITERACY A WYKLUCZENIE CYFROWE I R\u00d3\u017bNICE POKOLENIOWE<\/strong> <\/span>
      \n<\/span>
      \n<\/span>Wykluczenie cyfrowe w kontek\u015bcie AI literacy nie dotyczy wy\u0142\u0105cznie braku dost\u0119pu do technologii, lecz tak\u017ce ograniczonej zdolno\u015bci do jej rozumienia i \u015bwiadomego wykorzystania. Badania wskazuj\u0105, \u017ce m\u0142odsze pokolenia cz\u0119\u015bciej i swobodniej korzystaj\u0105 z narz\u0119dzi opartych na AI, co nie zawsze idzie w parze z pog\u0142\u0119bionym rozumieniem ich dzia\u0142ania (Long & Magerko, 2020). Z kolei osoby starsze mog\u0105 wykazywa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 wobec sztucznej inteligencji oraz do\u015bwiadcza\u0107 trudno\u015bci w uczeniu si\u0119 jej zastosowa\u0144, co mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko wykluczenia cyfrowego bez odpowiedniego wsparcia edukacyjnego (Kaur & Chen, 2023). Zr\u00f3\u017cnicowanie poziomu AI literacy mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c kszta\u0142towane przez spos\u00f3b, w jaki wiedza o sztucznej inteligencji jest prezentowana w mediach oraz przez dost\u0119p do rzetelnych informacji na temat tej technologii, poniewa\u017c media wp\u0142ywaj\u0105 na to, jak jednostki wyszukuj\u0105, oceniaj\u0105 i selekcjonuj\u0105 tre\u015bci zwi\u0105zane z AI (Tiernan, 2023).<\/span><\/p>\n

      W tym kontek\u015bcie analiza poziomu AI literacy w r\u00f3\u017cnych grupach wiekowych stanowi g\u0142\u00f3wny temat badania empirycznego zaprezentowanego w dalszej cz\u0119\u015bci pracy.<\/span><\/p>\n

       <\/p>\n

        \n
      1. ANKIETA – ZA\u0141O\u017bENIA BADAWCZE<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

        Badanie empiryczne zosta\u0142o przeprowadzone z wykorzystaniem autorskiej ankiety internetowej, kt\u00f3rej celem by\u0142a analiza poziomu AI literacy w r\u00f3\u017cnych grupach wiekowych, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem os\u00f3b w wieku 18-25 lat oraz 40+. Konstrukcja kwestionariusza opiera\u0142a si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce AI literacy jest poj\u0119ciem wielowymiarowym i nie mo\u017ce by\u0107 zredukowane wy\u0142\u0105cznie do np. cz\u0119stotliwo\u015bci korzystania z narz\u0119dzi AI.<\/span><\/p>\n

        W ankiecie przyj\u0119to operacjonalizacj\u0119 AI literacy obejmuj\u0105c\u0105 cztery kategorie:\u00a0<\/span><\/p>\n

        (1) <\/span>wiedz\u0119 o AI<\/b>, rozumian\u0105 jako deklaratywne zrozumienie podstaw dzia\u0142ania system\u00f3w sztucznej inteligencji;\u00a0<\/span><\/p>\n

        (2) <\/span>umiej\u0119tno\u015bci praktyczne<\/b>, odnosz\u0105ce si\u0119 do korzystania z narz\u0119dzi takich jak chatboty oraz formu\u0142owania zapyta\u0144;\u00a0<\/span><\/p>\n

        (3) <\/span>krytyczne my\u015blenie <\/b>wobec AI, obejmuj\u0105ce zdolno\u015b\u0107 weryfikowania odpowiedzi, rozpoznawania b\u0142\u0119d\u00f3w oraz ogranicze\u0144 system\u00f3w algorytmicznych; oraz\u00a0<\/span><\/p>\n

        (4) <\/span>postawy i emocje wobec AI<\/b>, takie jak poziom zaufania, obawy, gotowo\u015b\u0107 do uczenia si\u0119 oraz ocena spo\u0142ecznych konsekwencji rozwoju tej technologii.<\/span><\/p>\n

        Zastosowanie skal samooceny (w g\u0142\u00f3wnej mierze pi\u0119ciostopniowej skali Likerta) pozwoli\u0142o uchwyci\u0107 subiektywne postrzeganie w\u0142asnych kompetencji, co stanowi istotny element analizy r\u00f3\u017cnic pokoleniowych w zakresie AI literacy.<\/span><\/p>\n

        3.1. CHARAKTERYSTYKA RESPONDENT\u00d3W<\/strong> <\/span>
        \n<\/span>
        \n<\/span>W badaniu wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 46 respondent\u00f3w. Zgodnie z celem badania analizie poddano dwie g\u0142\u00f3wne grupy wiekowe: osoby w wieku 18\u201325 lat oraz osoby w wieku 40+. W celu lepszego uchwycenia zr\u00f3\u017cnicowania poziomu wiedzy oraz postaw wobec sztucznej inteligencji w\u015br\u00f3d starszych respondent\u00f3w, grupa 40+ zosta\u0142a na etapie analizy podzielona na dwie podgrupy: 40\u201369 lat oraz 70+. Dlatego te\u017c na etapie zbierania danych respondenci deklarowali wiek w czterech przedzia\u0142ach: 18\u201325 lat, 26\u201339 lat, 40\u201369 lat oraz 70+.<\/span>
        \n<\/span>Najliczniejsz\u0105 grup\u0119 stanowili respondenci w wieku 18\u201325 lat, kt\u00f3rzy stanowili ponad po\u0142ow\u0119 badanej pr\u00f3by. Znacz\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 respondent\u00f3w tworzy\u0142y r\u00f3wnie\u017c osoby w wieku 40\u201369 oraz 70+. Niewielki udzia\u0142 os\u00f3b w wieku 26\u201339 lat mia\u0142 charakter marginalny i nie wp\u0142ywa\u0142 istotnie na dalsze wnioski, dlatego grupa ta nie by\u0142a odr\u0119bnie analizowana w cz\u0119\u015bci interpretacyjnej.<\/span><\/p>\n

        \"\"
        Struktura wiekowa respondent\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w badaniu.<\/figcaption><\/figure>\n



        <\/p>\n

        Zr\u00f3\u017cnicowana struktura wiekowa respondent\u00f3w umo\u017cliwi\u0142a zestawienie perspektyw m\u0142odszych i starszych uczestnik\u00f3w badania, co jest szczeg\u00f3lnie istotne w kontek\u015bcie dynamicznego rozwoju technologii sztucznej inteligencji oraz jej rosn\u0105cych konsekwencji spo\u0142ecznych.<\/span><\/p>\n

         <\/p>\n

          \n
        1. INTERPRETACJA WYNIK\u00d3W – ZESTAWIENIE NAJCIEKAWSZYCH POR\u00d3WNA\u0143<\/strong><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

          4.1 <\/span>SAMOOCENA WIEDZY NA TEMAT SZTUCZNEJ INTELIGENCJI<\/strong>\u00a0<\/span><\/strong>
          \n<\/strong><\/span>Jednym z kluczowych element\u00f3w badania by\u0142a samoocena wiedzy respondent\u00f3w na temat technologii sztucznej inteligencji. Respondenci oceniali swoj\u0105 wiedz\u0119 w pi\u0119ciostopniowej skali, gdzie 1 oznacza\u0142o bardzo nisk\u0105, a 5 bardzo wysok\u0105 ocen\u0119 w\u0142asnych kompetencji.<\/span><\/p>\n

          Analiza odpowiedzi wszystkich respondent\u00f3w, niezale\u017cnie od wieku, wskazuje, \u017ce najcz\u0119\u015bciej wybierane by\u0142y warto\u015bci \u015brodkowe skali. Oznacza to, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 badanych postrzega swoj\u0105 wiedz\u0119 na temat AI jako umiarkowan\u0105. Relatywnie niewielka liczba os\u00f3b deklarowa\u0142a bardzo wysok\u0105 znajomo\u015b\u0107 zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych ze sztuczn\u0105 inteligencj\u0105, co mo\u017ce sugerowa\u0107, \u017ce mimo powszechnej obecno\u015bci AI w przestrzeni publicznej, wiedza ta pozostaje raczej powierzchowna.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Wykres przedstawia rozk\u0142ad odpowiedzi wszystkich respondent\u00f3w, niezale\u017cnie od wieku, dotycz\u0105cy samooceny wiedzy na temat technologii sztucznej inteligencji.<\/figcaption><\/figure>\n


          W grupie wiekowej 18\u201325 dominuj\u0105 odpowiedzi ze \u015brodkowego i wy\u017cszego zakresu skali, szczeg\u00f3lnie warto\u015bci 3 i 4, co wskazuje na umiarkowan\u0105 do do\u015b\u0107 wysokiej samooceny wiedzy na temat sztucznej inteligencji. Niewielka liczba odpowiedzi skrajnie niskich (1\u20132) sugeruje, \u017ce m\u0142odsi respondenci rzadko postrzegaj\u0105 swoj\u0105 wiedz\u0119 o AI jako bardzo s\u0142ab\u0105. Jednocze\u015bnie relatywnie ma\u0142a liczba wskaza\u0144 warto\u015bci 5 mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o \u015bwiadomo\u015bci w\u0142asnych ogranicze\u0144 i braku pe\u0142nej pewno\u015bci co do rzeczywistego poziomu kompetencji.<\/span>
          \n<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Samoocena wiedzy na temat technologii sztucznej inteligencji w\u015br\u00f3d respondent\u00f3w w wieku 18\u201325.<\/figcaption><\/figure>\n

          W grupie wiekowej 40\u201369 dominuj\u0105 odpowiedzi ze \u015brodkowego zakresu skali, szczeg\u00f3lnie warto\u015b\u0107 3, co wskazuje na umiarkowan\u0105 samoocen\u0119 wiedzy na temat sztucznej inteligencji. W por\u00f3wnaniu do m\u0142odszych respondent\u00f3w rzadziej pojawiaj\u0105 si\u0119 odpowiedzi z wy\u017cszych poziom\u00f3w skali, co mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o wi\u0119kszej ostro\u017cno\u015bci w ocenie w\u0142asnych kompetencji. Jednocze\u015bnie nieliczne odpowiedzi skrajnie niskie sugeruj\u0105, \u017ce respondenci nie postrzegaj\u0105 swojej wiedzy o AI jako bardzo s\u0142abej.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Samoocena wiedzy na temat technologii sztucznej inteligencji w\u015br\u00f3d respondent\u00f3w w wieku 40-69.<\/figcaption><\/figure>\n

          W grupie wiekowej 70+ dominuj\u0105 odpowiedzi z najni\u017cszego zakresu skali, przede wszystkim warto\u015b\u0107 1, co wskazuje na bardzo nisk\u0105 samoocen\u0119 wiedzy na temat sztucznej inteligencji. Brak odpowiedzi z wy\u017cszych poziom\u00f3w skali sugeruje, \u017ce respondenci z tej grupy wiekowej nie postrzegaj\u0105 siebie jako kompetentnych w obszarze AI. Wynik ten mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o wyra\u017anej luce w AI literacy w\u015br\u00f3d najstarszych respondent\u00f3w oraz o potencjalnym ryzyku wykluczenia technologicznego.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Samoocena wiedzy na temat technologii sztucznej inteligencji w\u015br\u00f3d respondent\u00f3w w wieku 70+.<\/figcaption><\/figure>\n

           <\/p>\n

          4.2. KORZYSTANIE Z NARZ\u0118DZI OPARTYCH NA SZTUCZNEJ INTELIGENCJI<\/strong>\u00a0<\/span>
          \n<\/span><\/p>\n

          Kolejnym analizowanym obszarem, po\u015br\u00f3d wszystkich respondent\u00f3w, by\u0142o deklarowane korzystanie z narz\u0119dzi opartych na sztucznej inteligencji. Odpowiedzi respondent\u00f3w wskazuj\u0105, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 badanych mia\u0142a kontakt z rozwi\u0105zaniami wykorzystuj\u0105cymi AI, zar\u00f3wno w \u017cyciu codziennym, jak i w kontek\u015bcie edukacyjnym lub zawodowym.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 korzystania z narz\u0119dzi opartych na sztucznej inteligencji w\u015br\u00f3d respondent\u00f3w (N = 46).<\/figcaption><\/figure>\n

          Analiza wykres\u00f3w poszczeg\u00f3lnych grup wskazuje na wyra\u017ane r\u00f3\u017cnice pokoleniowe w cz\u0119stotliwo\u015bci korzystania z narz\u0119dzi opartych na sztucznej inteligencji. Respondenci w wieku 18\u201325 lat najcz\u0119\u015bciej deklaruj\u0105 regularne korzystanie z AI, wybieraj\u0105c odpowiedzi \u201ecz\u0119sto\u201d i \u201ebardzo cz\u0119sto\u201d, co \u015bwiadczy o wysokim stopniu oswojenia z t\u0105 technologi\u0105. W grupie 40\u201369 odpowiedzi s\u0105 bardziej zr\u00f3\u017cnicowane, a obok os\u00f3b korzystaj\u0105cych z AI pojawia si\u0119 znacz\u0105cy odsetek respondent\u00f3w deklaruj\u0105cych rzadkie lub brak korzystania z tego typu narz\u0119dzi. Z kolei w grupie 70+ wszyscy respondenci wybrali odpowied\u017a \u201enigdy\u201d, co wskazuje na marginalny kontakt z AI i potwierdza istnienie wyra\u017anej luki technologicznej pomi\u0119dzy najstarszymi respondentami a m\u0142odszymi grupami wiekowymi.<\/span><\/p>\n


          \n<\/span>4.3. CH\u0118\u0106 POG\u0141\u0118BIANIA WIEDZY NA TEMAT SZTUCZNEJ INTELIGENCJI<\/strong> <\/span>
          \n<\/span>Istotnym elementem badania by\u0142a r\u00f3wnie\u017c deklarowana gotowo\u015b\u0107 respondent\u00f3w do dalszego uczenia si\u0119 na temat sztucznej inteligencji. Wyniki zbiorcze dla wszystkich grup wiekowych wskazuj\u0105, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 badanych wyrazi\u0142a ch\u0119\u0107 poszerzania swojej wiedzy w tym zakresie.\u00a0<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Wyra\u017cenie ch\u0119ci na pog\u0142\u0119bianie wiedzy o AI po\u015br\u00f3d wszystkich respondent\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n

          Taki rezultat mo\u017cna interpretowa\u0107 jako przejaw rosn\u0105cej \u015bwiadomo\u015bci znaczenia AI literacy we wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie.\u00a0<\/span>
          \n<\/span><\/p>\n

          W grupie wiekowej 18\u201325 widoczna jest ch\u0119\u0107 pog\u0142\u0119biania wiedzy na temat sztucznej inteligencji, co potwierdza przewaga odpowiedzi z wy\u017cszych poziom\u00f3w skali, szczeg\u00f3lnie warto\u015bci 3 i 5. Niewielka liczba odpowiedzi negatywnych sugeruje, \u017ce brak zainteresowania nauk\u0105 o AI nie jest dominuj\u0105c\u0105 postaw\u0105 w tej grupie. Wyniki te wskazuj\u0105 na wysoki potencja\u0142 edukacyjny w zakresie AI literacy w\u015br\u00f3d m\u0142odszych respondent\u00f3w.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Ch\u0119\u0107 pog\u0142\u0119biania wiedzy o AI w\u015br\u00f3d respondent\u00f3w w wieku 18-25.<\/figcaption><\/figure>\n

          Respondenci w wieku 40\u201369 r\u00f3wnie\u017c wykazuj\u0105 ch\u0119\u0107 uczenia si\u0119 o AI, cho\u0107 odpowiedzi s\u0105 bardziej zr\u00f3\u017cnicowane. Obecno\u015b\u0107 zar\u00f3wno ocen wysokich, jak i niskich mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o ambiwalentnej postawie tej grupy, \u0142\u0105cz\u0105cej zainteresowanie technologi\u0105 z ostro\u017cno\u015bci\u0105 wobec jej z\u0142o\u017cono\u015bci.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Ch\u0119\u0107 pog\u0142\u0119biania wiedzy o AI w\u015br\u00f3d respondent\u00f3w w wieku 40-69.<\/figcaption><\/figure>\n

          W grupie wiekowej 70+ dominuj\u0105 odpowiedzi z najni\u017cszego zakresu skali, co wskazuje na brak ch\u0119ci uczenia si\u0119 o AI. Mo\u017ce to wynika\u0107 z niskiej samooceny kompetencji technologicznych oraz poczucia dystansu wobec nowych technologii.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Ch\u0119\u0107 pog\u0142\u0119biania wiedzy o AI w\u015br\u00f3d respondent\u00f3w w wieku 70+.<\/figcaption><\/figure>\n

           <\/p>\n

          4.4. POSTRZEGANIE PRZYSZ\u0141O\u015aCI SPO\u0141ECZE\u0143STWA W DOBIE AI<\/strong> <\/span>
          \n<\/span>
          \n<\/span>Respondenci zostali r\u00f3wnie\u017c poproszeni o ocen\u0119 przysz\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa w kontek\u015bcie rozwoju sztucznej inteligencji. Odpowiedzi udzielano w skali od bardzo pesymistycznej do bardzo optymistycznej.<\/span><\/p>\n

          Analiza wynik\u00f3w wskazuje, \u017ce dominuj\u0105c\u0105 postaw\u0105 by\u0142 umiarkowany optymizm. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 respondent\u00f3w nie postrzega AI ani jako jednoznacznego zagro\u017cenia, ani jako rozwi\u0105zania wszystkich problem\u00f3w spo\u0142ecznych. Taka ambiwalentna postawa mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o rosn\u0105cej \u015bwiadomo\u015bci zar\u00f3wno potencja\u0142u, jak i ryzyk zwi\u0105zanych z rozwojem technologii.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Ocena przysz\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa w dobie AI po\u015br\u00f3d wszystkich respondent\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\n

          W grupie wiekowej 18\u201325 dominuj\u0105 odpowiedzi ze \u015brodkowego i umiarkowanie optymistycznego zakresu skali (3\u20134), co wskazuje na ostro\u017cny optymizm wobec przysz\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa w dobie AI. Niewielka liczba odpowiedzi skrajnych sugeruje, \u017ce m\u0142odsi respondenci rzadko postrzegaj\u0105 rozw\u00f3j AI w kategoriach jednoznacznie pozytywnych lub negatywnych.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Ocena przysz\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa w dobie AI po\u015br\u00f3d respondent\u00f3w w wieku 18-25.<\/figcaption><\/figure>\n

           <\/p>\n

          Respondenci w wieku 40\u201369 r\u00f3wnie\u017c najcz\u0119\u015bciej wybierali warto\u015bci \u015brodkowe skali, jednak cz\u0119\u015bciej ni\u017c m\u0142odsi wskazywali odpowiedzi pesymistyczne. Mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o wi\u0119kszej ostro\u017cno\u015bci i obawach zwi\u0105zanych z wp\u0142ywem sztucznej inteligencji na przysz\u0142o\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Ocena przysz\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa w dobie AI po\u015br\u00f3d respondent\u00f3w w wieku 40-69.<\/figcaption><\/figure>\n

           <\/p>\n

          W grupie wiekowej 70+ dominuj\u0105 odpowiedzi z niskiego zakresu skali (1\u20132), co wskazuje na pesymistyczne postrzeganie przysz\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa w dobie sztucznej inteligencji. Brak odpowiedzi z wy\u017cszych warto\u015bci skali sugeruje niski poziom optymizmu oraz wyra\u017any dystans wobec rozwoju AI. Wyniki te mog\u0105 odzwierciedla\u0107 obawy zwi\u0105zane z szybkim tempem zmian technologicznych i poczuciem wykluczenia cyfrowego.<\/span><\/p>\n

          \"\"
          Ocena przysz\u0142o\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa w dobie AI po\u015br\u00f3d respondent\u00f3w w wieku 70+.<\/figcaption><\/figure>\n

           <\/p>\n

            \n
          1. POZIOM AI LITERACY W POSZCZEG\u00d3LNYCH KATEGORIACH<\/b><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

            Przeprowadzona ankieta pozwoli\u0142a wskaza\u0107 poziom AI literacy w poszczeg\u00f3lnych grupach wiekowych. Analiza wynik\u00f3w badania pokazuje wyra\u017ane r\u00f3\u017cnice pokoleniowe, rozumianej jako po\u0142\u0105czenie wiedzy, umiej\u0119tno\u015bci, krytycznego my\u015blenia oraz postaw emocjonalnych. R\u00f3\u017cnice te nie maj\u0105 jednak charakteru zero-jedynkowego \u2014 nawet w najm\u0142odszej grupie wiekowej poziom kompetencji pozostaje umiarkowany.<\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n\n
            Tabela 1. Poziom AI literacy w poszczeg\u00f3lnych kategoriach w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych grup wiekowych.<\/span><\/i><\/caption>\n
            \n

            Grupa wiekowa<\/b><\/p>\n<\/td>\n

            		Poziom wiedzy<\/span><\/td>\nPoziom umiej\u0119tno\u015bci<\/span><\/td>\nPoziom krytycznego my\u015blenia<\/span><\/td>\nPoziom postaw emocjonalnych<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
            \n

            18-25<\/b><\/p>\n<\/td>\n

            		3,33<\/span><\/td>\n4,04<\/span><\/td>\n3,42<\/span><\/td>\n3,26<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
            \n

            40-69<\/b><\/p>\n<\/td>\n

            		 2,64<\/span><\/td>\n3,18*<\/span><\/td>\n3<\/span><\/td>\n\n

            2,98<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

            70+<\/b><\/td>\n1,08<\/span><\/td>\n-**<\/span><\/td>\n1<\/span><\/td>\n\n

            1,42<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

            *brane pod uwag\u0119 by\u0142y wy\u0142\u0105cznie odpowiedzi os\u00f3b, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z AI<\/span><\/p>\n

            **\u017cadna z os\u00f3b 70+ nie korzysta\u0142a z narz\u0119dzi AI, co wykluczy\u0142o ich z badania kompetencji z zakresu umiej\u0119tno\u015bci<\/span><\/p>\n

             <\/p>\n

            Wiedza o AI<\/b><\/p>\n

            Poziom wiedzy o AI systematycznie maleje wraz z wiekiem: najwy\u017cszy odnotowano w grupie 18\u201325 lat (3,33), ni\u017cszy w\u015br\u00f3d os\u00f3b 40\u201369 (2,64), a skrajnie niski w grupie 70+ (1,08). Wyniki te sugeruj\u0105, \u017ce nawet m\u0142odsi respondenci dysponuj\u0105 raczej podstawowym rozeznaniem w AI, natomiast w starszych grupach wiedza ta jest niemal nieobecna.<\/span><\/p>\n

             <\/p>\n

            Umiej\u0119tno\u015bci praktyczne<\/b><\/p>\n

            W kategorii umiej\u0119tno\u015bci osoby m\u0142ode osi\u0105gaj\u0105 relatywnie wysoki wynik (4,04), co \u015bwiadczy o sprawnym pos\u0142ugiwaniu si\u0119 narz\u0119dziami AI i umiej\u0119tno\u015bci korygowania ich odpowiedzi. Jednocze\u015bnie zaskakuj\u0105co du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 tej grupy (33%) korzysta z kr\u00f3tkich, ograniczonych kontekstowo prompt\u00f3w, co sugeruje, \u017ce nawet cz\u0119ste u\u017cywanie AI nie zawsze wi\u0105\u017ce si\u0119 z pe\u0142nym wykorzystaniem jej potencja\u0142u. W grupie 40\u201369 lat \u015brednia ocena umiej\u0119tno\u015bci jest ni\u017csza (3,18) i zdecydowanie dominuje u\u017cywanie uproszczonych prompt\u00f3w (u 91% os\u00f3b tej grupy). Umiej\u0119tno\u015bci os\u00f3b 70+ nie by\u0142y mierzone z uwagi na brak realnego korzystania z tych narz\u0119dzi.<\/span><\/p>\n

             <\/p>\n

            Krytyczne my\u015blenie<\/b><\/p>\n

            Osoby w wieku 18\u201325 lat uzyska\u0142y \u015bredni\u0105 3,42, co wskazuje na cz\u0119\u015bciow\u0105 zdolno\u015b\u0107 do weryfikowania tre\u015bci generowanych przez AI, cho\u0107 wynik ten pozostaje zaskakuj\u0105co niski zwa\u017cywszy na cz\u0119st\u0105 ekspozycj\u0119 na wygenerowane tre\u015bci w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych (np. AI Slop). Grupa 40\u201369 lat osi\u0105gn\u0119\u0142a wynik 3,0, co sugeruje ostro\u017cno\u015b\u0107, ale te\u017c mniejsz\u0105 pewno\u015b\u0107 w zakresie sprawdzania poprawno\u015bci informacji. Niski wynik grupy 70+ (1,0) nale\u017cy interpretowa\u0107 nie jako brak krytycznego my\u015blenia, lecz jako efekt braku do\u015bwiadczenia z AI. Obszar krytycznego my\u015blenia o AI w\u015br\u00f3d os\u00f3b starszych pozostaje tematem dalszych bada\u0144, kt\u00f3re mog\u0142yby uwzgl\u0119dni\u0107 brak korzystania z tych narz\u0119dzi w\u015br\u00f3d tej grupy.<\/span><\/p>\n

             <\/p>\n

            Postawy emocjonalne<\/b><\/p>\n

            Najbardziej otwarte postawy wobec AI prezentuj\u0105 osoby m\u0142ode (3,26), kt\u00f3re cz\u0119\u015bciej deklaruj\u0105 ch\u0119\u0107 dalszej nauki i umiarkowany optymizm wobec przysz\u0142o\u015bci. Grupa 40\u201369 lat wykazuje postawy nieco bardziej ambiwalentne (2,98), \u0142\u0105cz\u0105ce dostrzeganie korzy\u015bci z obawami. Osoby 70+ cechuje niski poziom zaufania i wysoki poziom niepokoju (1,42), co mo\u017ce sprzyja\u0107 dalszemu wykluczeniu cyfrowemu.<\/span><\/p>\n

             <\/p>\n

            Zestawienie czterech kategorii pokazuje, \u017ce AI literacy nie jest jednorodn\u0105 kompetencj\u0105, lecz z\u0142o\u017conym zbiorem wiedzy, umiej\u0119tno\u015bci, refleksji krytycznej i postaw emocjonalnych. M\u0142odsze pokolenia osi\u0105gaj\u0105 wy\u017csze wyniki w ka\u017cdej z kategorii, jednak nawet w tej grupie poziom AI literacy pozostaje umiarkowany, a nie wysoki. Wyniki pokazuj\u0105, \u017ce r\u00f3\u017cnice pokoleniowe w AI literacy wymagaj\u0105 zr\u00f3\u017cnicowanych dzia\u0142a\u0144 edukacyjnych, uwzgl\u0119dniaj\u0105cych nie tylko wiek, lecz tak\u017ce do\u015bwiadczenia i postawy u\u017cytkownik\u00f3w.<\/span><\/p>\n



            <\/p>\n

              \n
            1. WNIOSKI\u00a0<\/b><\/span><\/li>\n<\/ol>\n

              Przeprowadzona analiza potwierdza, \u017ce AI literacy stanowi kompetencj\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 i silnie zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 pokoleniowo, jednak r\u00f3\u017cnice te nie zawsze przebiegaj\u0105 w spos\u00f3b jednoznaczny b\u0105d\u017a intuicyjny. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce deklarowana samoocena wiedzy nie musi odzwierciedla\u0107 rzeczywistego poziomu kompetencji. Wysoka lub umiarkowana ocena w\u0142asnej wiedzy mo\u017ce bowiem wynika\u0107 z cz\u0119stego kontaktu z terminem \u201esztuczna inteligencja\u201d w mediach oraz jego obecno\u015bci w dyskursie publicznym, a niekoniecznie z faktycznego rozumienia mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania system\u00f3w SI.<\/span><\/p>\n

              Jednocze\u015bnie wyniki badania pokazuj\u0105, \u017ce samo korzystanie z narz\u0119dzi AI nie zawsze idzie w parze z pog\u0142\u0119bion\u0105 refleksj\u0105 nad ich funkcjonowaniem. Mo\u017ce to sugerowa\u0107, \u017ce sztuczna inteligencja jest cz\u0119sto wykorzystywana w spos\u00f3b instrumentalny \u2013 jako wygodne narz\u0119dzie \u2013 bez potrzeby rozumienia proces\u00f3w stoj\u0105cych za generowanymi tre\u015bciami. Tego rodzaju rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy u\u017cyciem technologii a rozumieniem jej dzia\u0142ania stanowi istotny aspekt analizy AI literacy, szczeg\u00f3lnie widoczny w\u015br\u00f3d m\u0142odszych u\u017cytkownik\u00f3w, kt\u00f3rzy najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 kontakt z AI.<\/span><\/p>\n

              Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje fakt, \u017ce osoby w wieku 18\u201325 lat uzyska\u0142y zaskakuj\u0105co niski wynik (3,5) w zakresie weryfikowania tre\u015bci wygenerowanych przez AI, co wskazuje jedynie na cz\u0119\u015bciow\u0105 zdolno\u015b\u0107 krytycznej oceny mimo intensywnej ekspozycji na takie tre\u015bci w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych (np. AI slop).<\/span><\/p>\n

              Wyniki badania prowadz\u0105 do wniosku, \u017ce wyzwaniem wsp\u00f3\u0142czesnej edukacji nie jest wy\u0142\u0105cznie zwi\u0119kszanie dost\u0119pu do technologii, lecz rozwijanie \u015bwiadomego, krytycznego i refleksyjnego korzystania z AI. AI literacy jawi si\u0119 wi\u0119c nie jako kompetencja przysz\u0142o\u015bci, lecz jako pilna potrzeba tera\u017aniejszo\u015bci.<\/span><\/p>\n

               <\/p>\n

              BIBLIOGRAFIA\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

              Gemius. (2025, 7 sierpnia). <\/span>Jak polscy internauci korzystaj\u0105 z ChatGPT? Wyniki raportu ju\u017c dost\u0119pne.<\/span><\/i> Gemius.<\/span> https:\/\/gemius.com\/pl\/news\/jak-polscy-internauci-korzystaja-z-chatgpt-wyniki-raportu-juz-dostepne\/?utm_source=chatgpt.com<\/span><\/a><\/p>\n

              Kaur, A., & Chen, W. (2023). Exploring AI literacy among older adults. In <\/span>Assistive Technology: Shaping a Sustainable and Inclusive World<\/span><\/i> (pp. 9-16). IOS Press.<\/span><\/p>\n

              Kimiafar, K., Sarbaz, M., Tabatabaei, S. M., Ghaddaripouri, K., Mousavi, A. S., Mehneh, M. R., & Baigi, S. F. M. (2023). Artificial intelligence literacy among healthcare professionals and students: a systematic review. <\/span>Frontiers in Health Informatics<\/span><\/i>, <\/span>12<\/span><\/i>(0), 168<\/span><\/p>\n

              Long, D., & Magerko, B. (2020). What is AI literacy? Competencies and design considerations. In <\/span>Proceedings of the 2020 CHI conference on human factors in computing systems<\/span><\/i> (pp. 1-16).<\/span><\/p>\n

              Tiernan, P., Costello, E., Donlon, E., Parysz, M., & Scriney, M. (2023). Information and Media Literacy in the Age of AI: Options for the Future. <\/span>Education Sciences<\/span><\/i>, <\/span>13<\/span><\/i>(9), 906.<\/span><\/p>\n



              <\/p>\n



              <\/p>\n

               <\/p>\n







              <\/p>\n

               <\/p>\n

               <\/p>\n



              \u00a0<\/span><\/p>\n



              <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

              Jeste\u015bmy pierwszym pokoleniem, kt\u00f3re na masow\u0105 skal\u0119 korzysta ze sztucznej inteligencji, niekoniecznie j\u0105 rozumiej\u0105c \u2013 i jednocze\u015bnie ostatnim, kt\u00f3re pami\u0119ta \u015bwiat bez niej. AI sta\u0142a si\u0119 codziennym narz\u0119dziem wyszukiwania informacji, nauki i pracy, ale poziom kompetencji potrzebnych do jej \u015bwiadomego u\u017cywania okazuje si\u0119 silnie zr\u00f3\u017cnicowany pokoleniowo. Czy m\u0142odsi u\u017cytkownicy naprawd\u0119 \u201eznaj\u0105 si\u0119 na AI\u201d, skoro […]<\/p>\n","protected":false},"author":334,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[555],"tags":[583,585,584,15,13,158],"class_list":["post-8690","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-socjologia-uj-2025-26","tag-ailiteracy","tag-chatboty","tag-roznicepokoleniowe","tag-ai","tag-spoleczenstwo","tag-technologia"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/334"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8690"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8728,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8690\/revisions\/8728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}