{"id":8994,"date":"2026-03-23T15:19:03","date_gmt":"2026-03-23T15:19:03","guid":{"rendered":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=8994"},"modified":"2026-03-23T15:19:03","modified_gmt":"2026-03-23T15:19:03","slug":"krzemowi-pisarze-pisanie-w-epoce-llm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2026\/03\/23\/krzemowi-pisarze-pisanie-w-epoce-llm\/","title":{"rendered":"Krzemowi pisarze: pisanie w epoce LLM"},"content":{"rendered":"

W ostatnich latach mieli\u015bmy okazj\u0119 by\u0107 \u015bwiadkami najszybszego rozwoju generatywnej sztucznej inteligencji. Pocz\u0105tkowo <\/strong>testowali\u015bmy dost\u0119pne chatboty zadaj\u0105c im jedynie pytania, a p\u00f3\u017aniej zacz\u0119li\u015bmy si\u0119 uczy\u0107 efektywnego pisania polece\u0144, aby generowa\u0107 teksty i obrazy. Aktualnie zaczynamy napotyka\u0107 na swojej drodze tre\u015bci, co do kt\u00f3rych nie mamy pewno\u015bci, w jakim stopniu s\u0105 wytworem ludzkiej kreatywno\u015bci, a na ile wynikiem algorytmu. Cz\u0119sto nie zwracamy uwagi, czy muzyka, kt\u00f3r\u0105 s\u0142yszymy w tle zosta\u0142a zagrana na prawdziwych instrumentach lub wierzymy wygenerowanym filmom. Mo\u017cna zatem pow\u0105tpiewa\u0107, czy jeste\u015bmy w stanie jeszcze odr\u00f3\u017cni\u0107 teksty sztucznej inteligencji i czy nie zast\u0105pi ona pracy kreatywnej pisarzy, muzyk\u00f3w i innych artyst\u00f3w. Je\u015bli rozpoznanie generowanych tre\u015bci jest coraz trudniejsze, to czy oceniaj\u0105c autentyczno\u015b\u0107 autora powinni\u015bmy interesowa\u0107 si\u0119 jak w swoim warsztacie narz\u0119dziowym korzysta z AI?<\/strong><\/p>\n

Pr\u00f3bujemy odpowiedzie\u0107 na pytanie: czy generatywna sztuczna inteligencja jest wrogiem tw\u00f3rczego pisania czy mo\u017ce nowoczesnym narz\u0119dziem wspomagaj\u0105cym kreatywno\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

R\u00f3\u017cne strategie u\u017cywania AI w pisaniu<\/b><\/h2>\n

Pierwszym skojarzeniem z u\u017cywaniem AI do pracy kreatywnej jest generowanie kompletnych tre\u015bci. Mimo to, takie narz\u0119dzia mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane tak\u017ce pomocniczo – nie zast\u0119puj\u0105c ca\u0142o\u015bci pracy artysty. W artykule \u201cSztuczna inteligencja w sztuce. AI jako narz\u0119dzie artysty czy samodzielny tw\u00f3rca?\u201d dr Katarzyna Stefanowicz-Zawiszewska opisuje szerokie spektrum podej\u015b\u0107 <\/span>– od prostego wsparcia technicznego po pr\u00f3by tworzenia autonomicznych dzie\u0142 literackich.\u00a0<\/span><\/p>\n

AI jako \u201eAsystent Pisania\u201d i Wsparcie Procesu Tw\u00f3rczego<\/span><\/h3>\n

W tym modelu cz\u0142owiek wykorzystuje AI jako narz\u0119dzia pomocniczego. Model mo\u017cna wykorzysta\u0107 do przeprowadzenia researchu, co jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 pracy ka\u017cdego autora – cz\u0119sto swoje pomys\u0142y fabularne trzeba weryfikowa\u0107 z prawami fizyki, czy te\u017c prawem obowi\u0105zuj\u0105cym w miejscu wydarze\u0144. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce AI, mo\u017ce zar\u00f3wno halucynowa\u0107 i wprowadza\u0107 w b\u0142\u0105d, zw\u0142aszcza gdy pytamy o bardzo niszowy temat, o kt\u00f3rym jest ci\u0119\u017cko znale\u017a\u0107 wiarygodne informacje w internecie. Cz\u0119sto b\u0119dzie tak\u017ce sp\u0142yca\u0107, upraszcza\u0107 i generalizowa\u0107, je\u015bli odpowiednio nie zapytamy o szczeg\u00f3\u0142y, o co ci\u0119\u017cko, gdy sami nie znamy si\u0119 wystarczaj\u0105co na temacie. Autorka wspomina tak\u017ce o poprawie ortografii czy sk\u0142adni – programy tego typu nie s\u0105 nowo\u015bci\u0105 i istnia\u0142y przed spopularyzowaniem generatywnej sztucznej inteligencji. Tak jak w przypadku kr\u00f3tkich tekst\u00f3w (opis\u00f3w, wiadomo\u015bci, maili) mo\u017ce to by\u0107 jak najbardziej przydatne narz\u0119dzie, tak m\u00f3wi\u0105c o ca\u0142ych opowiadaniach czy ksi\u0105\u017ckach, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce sk\u0142adnia i styl s\u0105 charakterystyczne dla autora oraz cz\u0119sto tworz\u0105 klimat \u015bwiata przedstawionego. Wszystko to jest zauwa\u017calnym \u015bladem artystycznego wyrazu pisarza i mo\u017ce wraz z nim przej\u015b\u0107 do historii. <\/span>Styl AI za\u015b jest u\u015brednieniem ca\u0142ej populacji – zar\u00f3wno poprawnym jak i nudnym.<\/span><\/p>\n

Kolejne pomys\u0142y na u\u017cycie AI to generowanie pomys\u0142\u00f3w i rozwijanie szkic\u00f3w. <\/span>AI rzekomo pomaga w przezwyci\u0119\u017caniu \u201eart blocka\u201d poprzez sugerowanie w\u0105tk\u00f3w fabularnych, zwrot\u00f3w akcji, opis\u00f3w postaci czy nazw w\u0142asnych. Istniej\u0105 ju\u017c narz\u0119dzia oferuj\u0105ce specjalne funkcje do wymy\u015blania zapach\u00f3w, cech bohater\u00f3w czy element\u00f3w budowania \u015bwiata. AI mo\u017ce analizowa\u0107 tysi\u0105ce istniej\u0105cych scenariuszy czy tekst\u00f3w, aby zidentyfikowa\u0107 skuteczne schematy narracyjne, kt\u00f3re autor mo\u017ce wykorzysta\u0107 do stworzenia w\u0142asnego dzie\u0142a. Nie zapominajmy jednak o tym, \u017ce modele generatywne trenowane s\u0105 mi\u0119dzy innymi na istniej\u0105cych ju\u017c powie\u015bciach i innych tekstach kultury. Wysoce prawdopodobne jest zatem, \u017ce pomys\u0142y podrzucone przez AI b\u0119d\u0105 generycznymi w\u0105tkami powtarzaj\u0105cymi si\u0119 w wielu tre\u015bciach albo odtworzeniem kultowych zabieg\u00f3w z konkretnego dzie\u0142a. Otrzymamy wtedy wybitnie nudny plan fabu\u0142y lub wr\u0119cz plagiat – <\/span>co prowadzi nas zar\u00f3wno do rozwa\u017ca\u0144 nad etyk\u0105 u\u017cywania takich narz\u0119dzi, jak i ich celowo\u015bci\u0105.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Jak wynika z bada\u0144 nad najpopularniejszymi modelami, ich wagi potrafi\u0105 zapami\u0119ta\u0107 du\u017ce, kompletne fragmenty powie\u015bci. Badaczom uda\u0142o si\u0119 odtworzy\u0107 Harrego Pottera nawet w 42% [2,3]. Skoro model potrafi\u0142 zapami\u0119ta\u0107 tak d\u0142ugie fragmenty tej opowie\u015bci, to dlaczego pomagaj\u0105c w wymy\u015bleniu kolejnej ksi\u0105\u017cki o magicznym \u015bwiecie i czarodziejach, mia\u0142by nie przepisa\u0107 znanych mu fakt\u00f3w? Oczywi\u015bcie, ludzki proces tw\u00f3rczy r\u00f3wnie\u017c opiera si\u0119 na wspomnieniach i poprzednich do\u015bwiadczeniach. Przecie\u017c nie bez przyczyny \u015bwiat \u201cWied\u017amina\u201d tak bardzo przypomina Europ\u0119 sprzed wiek\u00f3w. Mimo to, cz\u0142owiek dodaje do swoich dzie\u0142 co\u015b, czego algorytm nie rozumie – uczucia, emocje i subiektywne pogl\u0105dy. <\/span>Nie ka\u017cdy ma taki zmys\u0142 do opisywania \u015bwiata jak arty\u015bci i za to ich doceniamy – dlaczego wi\u0119c, kto\u015b bez pomys\u0142u na powie\u015b\u0107, powinien j\u0105 pisa\u0107 z pomoc\u0105 AI? Jaka jest warto\u015b\u0107 dla czytelnika w przeczytaniu takiego tekstu?<\/span><\/p>\n

Strategia Na\u015bladownictwa i Regeneracji <\/span><\/h3>\n

AI jest wykorzystywane do analizy i odtwarzania specyficznych styl\u00f3w znanych tw\u00f3rc\u00f3w. <\/span>Algorytmy potrafi\u0105 na\u015bladowa\u0107 styl wielkich pisarzy lub kompozytor\u00f3w po przeanalizowaniu ich bazy dzie\u0142. Przyk\u0142adem jest wykorzystanie AI przez zesp\u00f3\u0142 The Beatles do wyizolowania g\u0142osu Johna Lennona ze starego nagrania demo, co pozwoli\u0142o na stworzenie \u201enowej\u201d piosenki. W literaturze podobne pr\u00f3by podejmowano przy tworzeniu tekst\u00f3w w stylu Rembrandta (w projekcie <\/span>The Next Rembrandt<\/span><\/i>) czy poezji na\u015bladuj\u0105cej wsp\u00f3\u0142czesnych poet\u00f3w. Z pewno\u015bci\u0105 s\u0105 to ciekawe i ekscytuj\u0105ce projekty, idealne do testowania mo\u017cliwo\u015bci modeli, czy tworzenia kr\u00f3tkich tekst\u00f3w reklamowych. Lubimy je ogl\u0105da\u0107 z tych samych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych lubimy s\u0142ucha\u0107 cover\u00f3w. Najbardziej podobaj\u0105 nam si\u0119 te piosenki, kt\u00f3re ju\u017c znamy. Granica jest jednak cienka – odtw\u00f3rcza praca nas nudzi.\u00a0 Nie bez powodu ka\u017cdy zesp\u00f3\u0142 wyda\u0142 p\u0142yt\u0119, po kt\u00f3rej \u201csi\u0119 sko\u0144czy\u0142\u201d, tak samo jak wiele serii filmowych, ma kolejne cz\u0119\u015bci zbyt s\u0142abe, aby by\u0107 uznanymi przez fan\u00f3w. <\/span>Odtworzenie stylu nie jest wystarczaj\u0105ce dla odniesienia sukcesu, potrzeba kolejnego genialnego konceptu, zamiast sztucznego rozci\u0105gania historii. <\/span><\/p>\n

AI jako autonomiczny tw\u00f3rca<\/span><\/p>\n

Najbardziej radykalna strategia, w kt\u00f3rej rola cz\u0142owieka ogranicza si\u0119 do zainicjowania procesu.<\/span> AI jest traktowane jako \u201eelektroniczny autor widmo\u201d, tworz\u0105cy dzie\u0142o na zlecenie u\u017cytkownika. U\u017cytkownik jedynie inicjuje proces i dostarcza materia\u0142 wej\u015bciowy, a AI wykonuje wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracy tw\u00f3rczej.\u00a0 Powsta\u0142y ju\u017c ksi\u0105\u017cki napisane niemal w ca\u0142o\u015bci przez maszyny, takie jak <\/span>The Day a Computer Writes a Novel<\/span><\/i> czy <\/span>1 the Road<\/span><\/i> – powie\u015b\u0107 drogi generowana w czasie rzeczywistym przez algorytmy.<\/span><\/p>\n

Mimo zaawansowania technologii, \u017ar\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105 na istotne bariery. <\/span>Teksty generowane przez AI s\u0105 cz\u0119sto oceniane jako \u201esztuczne\u201d, pozbawione spontaniczno\u015bci, intuicji oraz g\u0142\u0119bokich ludzkich emocji wynikaj\u0105cych z do\u015bwiadczenia \u017cyciowego. W d\u0142u\u017cszych formach (np. powie\u015bciach) AI miewa trudno\u015bci z zachowaniem sp\u00f3jno\u015bci fabu\u0142y i logicznego ci\u0105gu zdarze\u0144 ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j ograniczony kontekst. Pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce wspomniane wcze\u015bniej kwestie etyczne – brak jasnych regulacji dotycz\u0105cych autorstwa dzie\u0142 stworzonych przez AI oraz ryzyko naruszenia praw autorskich tw\u00f3rc\u00f3w, na kt\u00f3rych dzie\u0142ach szkolono modele, pozostaje du\u017cym wyzwaniem dla bran\u017cy. W Hollywood doprowadzi\u0142o to do strajk\u00f3w scenarzyst\u00f3w, co poskutkowa\u0142o ograniczeniem roli AI w profesjonalnym pisaniu scenariuszy.<\/span><\/p>\n

Czy AI zabierze prac\u0119 tw\u00f3rcom?<\/b><\/h2>\n

Kwestia zast\u0105pienia tw\u00f3rc\u00f3w przez AI jest tematem wzbudzaj\u0105cym wiele emocji, nie tylko w \u015brodowiskach artystycznych. W tym momencie klaruj\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno powa\u017cne zagro\u017cenia, jak i na nowe mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy.<\/span><\/p>\n

Istnieje realne ryzyko, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 tw\u00f3rc\u00f3w straci prac\u0119 w wyniku automatyzacji, szczeg\u00f3lnie w zawodach skupionych na dostarczaniu tre\u015bci, takich jak pisanie, czy tworzenie grafik. AI potrafi tworzy\u0107 dzie\u0142a trudne do odr\u00f3\u017cnienia od ludzkich, co rodzi konkurencj\u0119 na rynku sztuki [5]. W bran\u017cy filmowej (np. Hollywood) ju\u017c teraz dochodzi do konflikt\u00f3w i strajk\u00f3w, poniewa\u017c scenarzy\u015bci obawiaj\u0105 si\u0119 zast\u0105pienia przez modele j\u0119zykowe. Studia mog\u0105 preferowa\u0107 AI do tworzenia masowej, szablonowej rozrywki, kt\u00f3ra nie wymaga \u201eartystycznego geniuszu\u201d [6].<\/span><\/p>\n

Jednocze\u015bnie AI \u201enie ma \u017cycia\u201d, co oznacza brak osobistych do\u015bwiadcze\u0144, emocji, intuicji i empatii, kt\u00f3re s\u0105 fundamentem g\u0142\u0119bokiej tw\u00f3rczo\u015bci. Dzie\u0142a generowane przez AI s\u0105 cz\u0119sto oceniane jako odtw\u00f3rcze, niesp\u00f3jne logicznie i pozbawione g\u0142\u0119bi.<\/span><\/p>\n

Pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c g\u0142osy, \u017ce technologia ta mo\u017ce zdemokratyzowa\u0107 proces tw\u00f3rczy, u\u0142atwiaj\u0105c dost\u0119p do narz\u0119dzi artystycznych szerszemu gronu os\u00f3b. Z drugiej strony umo\u017cliwia zalewanie rynku ogromnymi ilo\u015bciami tre\u015bci niskiej jako\u015bci w ekspresowym tempie, odcinaj\u0105c w pewien spos\u00f3b czytelnik\u00f3w od klasycznej literatury.\u00a0<\/span><\/p>\n

Czy tego chcemy, czy nie AI rewolucjonizuje kreatywne pisanie, a my nie dysponujemy \u017cadnymi narz\u0119dziami do rozr\u00f3\u017cniania tekst\u00f3w, w kt\u00f3rych zosta\u0142o ono wykorzystane. By\u0107 mo\u017ce w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci zamiast po raz kolejny ogl\u0105da\u0107 dr. House’a, nowym \u201cguilty pleasure\u201d b\u0119dzie lektura 42. wygenerowanej cz\u0119\u015bci Harrego Pottera. A mo\u017ce, zm\u0119czeni ca\u0142odzienn\u0105 prac\u0105 z wykorzystaniem tych narz\u0119dzi, wieczorami zat\u0119sknimy za czym\u015b autentycznie ludzkim i t\u0142umnie zaczniemy wraca\u0107 do teatr\u00f3w i na koncerty?<\/strong><\/p>\n

[1] SZTUCZNA INTELIGENCJA W SZTUCE. AL JAKO NARZ\u0118DZIE ARTYSTY CZY SAMODZIELNY TW\u00d3RCA? dr Katarzyna Stefanowicz-Zawiszewska Akademia Kujawsko-Pomorska<\/span>
\n[2] \u201cSztuczna inteligencja Mety zna \u201eHarry\u2019ego Pottera\u201d na pami\u0119\u0107. Nowe badanie mo\u017ce wstrz\u0105sn\u0105\u0107 bran\u017c\u0105\u201d <\/span>Agnieszka Serafinowicz<\/span><\/a><\/span>
\n[3] Extracting memorized pieces of (copyrighted) books from open-weight language models – <\/span>A. Feder Cooper<\/span><\/a>, <\/span>Aaron Gokaslan<\/span><\/a>, <\/span>Ahmed Ahmed<\/span><\/a>, <\/span>Amy B. Cyphert<\/span><\/a>, <\/span>Christopher De Sa<\/span><\/a>, <\/span>Mark A. Lemley<\/span><\/a>, <\/span>Daniel E. Ho<\/span><\/a>, <\/span>Percy Liang<\/span><\/a><\/span>
\n[3] Ksi\u0105\u017cki pisane przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 – tera\u017aniejszo\u015b\u0107 oraz refleksje i pytania na przysz\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017cena Jaskowska<\/span>
\n[4] O problemach prawa autorskiego w kontek\u015bcie tw\u00f3rczo\u015bci sztucznej inteligencji Dr hab. Aleksandra Nowak-Gruca, prof. UEK Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie<\/span>
\n[5] GENERATYWNA SZTUCZNA INTELIGENCJA \u2013 NOWE WYZWANIA DLA RYNKU SZTUKI W\u0142odzimierz Szpringer Szko\u0142a G\u0142\u00f3wna Handlowa w Warszawie<\/span>
\n[6] Czy ChatGPT odbierze prace scenarzystom? Dawid Obcowski Uniwersytet Jagiello\u0144ski <\/span>Czy ChatGPT odbierze prace scenarzystom? – Filozofia w Praktyce – czasopismo popularnonaukowe<\/span><\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ostatnich latach mieli\u015bmy okazj\u0119 by\u0107 \u015bwiadkami najszybszego rozwoju generatywnej sztucznej inteligencji. Pocz\u0105tkowo testowali\u015bmy dost\u0119pne chatboty zadaj\u0105c im jedynie pytania, a p\u00f3\u017aniej zacz\u0119li\u015bmy si\u0119 uczy\u0107 efektywnego pisania polece\u0144, aby generowa\u0107 teksty i obrazy. Aktualnie zaczynamy napotyka\u0107 na swojej drodze tre\u015bci, co do kt\u00f3rych nie mamy pewno\u015bci, w jakim stopniu s\u0105 wytworem ludzkiej kreatywno\u015bci, a na […]<\/p>\n","protected":false},"author":379,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[597],"tags":[339,15,112,152,14,279,608,151],"class_list":["post-8994","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-agh-2025-26","tag-sztucznainteligencja","tag-ai","tag-chatbot","tag-kreatywnosc","tag-literatura","tag-llm","tag-pisanie","tag-sztuka"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8994","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/379"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8994"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8994\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9110,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8994\/revisions\/9110"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8994"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8994"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}