{"id":9733,"date":"2026-06-15T23:01:34","date_gmt":"2026-06-15T23:01:34","guid":{"rendered":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=9733"},"modified":"2026-06-16T05:27:11","modified_gmt":"2026-06-16T05:27:11","slug":"slad-cyfrowy-a-emocje-w-jaki-sposob-dane-o-interakcjach-uzytkownika-klikniecia-tempo-pisania-scrollowanie-moga-byc-interpretowane-przez-ai-w-celu-odczytania-stanu-emocjonalnego-i-jakie-s","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2026\/06\/15\/slad-cyfrowy-a-emocje-w-jaki-sposob-dane-o-interakcjach-uzytkownika-klikniecia-tempo-pisania-scrollowanie-moga-byc-interpretowane-przez-ai-w-celu-odczytania-stanu-emocjonalnego-i-jakie-s\/","title":{"rendered":"\u015alad cyfrowy a emocje \u2013 w jaki spos\u00f3b dane o interakcjach u\u017cytkownika (klikni\u0119cia, tempo pisania, scrollowanie) mog\u0105 by\u0107 interpretowane przez AI w celu odczytania stanu emocjonalnego i jakie s\u0105 ograniczenia takiej analizy"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><strong>Czy zdarzy\u0142o ci si\u0119 scrollowa\u0107 social media bez konkretnego powodu, a po chwili odkry\u0107, \u017ce masz gorszy humor \u2013 i nie mie\u0107 poj\u0119cia dlaczego? Albo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce czytanie d\u0142u\u017cszego tekstu, kt\u00f3re kiedy\u015b przychodzi\u0142o bez wysi\u0142ku, teraz wymaga walki z rozproszeniem co kilka zda\u0144? To nie przypadek i prawdopodobnie nie twoja wina. Za wieloma z tych do\u015bwiadcze\u0144 stoj\u0105 systemy zaprojektowane tak, \u017ceby dok\u0142adnie wiedzie\u0107, co wywo\u0142uje twoj\u0105 reakcj\u0119 \u2013 i \u017ceby t\u0119 reakcj\u0119 podtrzymywa\u0107. W tym artyku\u0142u przygl\u0105damy si\u0119 temu, jak dane o naszych interakcjach cyfrowych s\u0105 interpretowane przez AI w celu odczytania i kszta\u0142towania stan\u00f3w emocjonalnych, gdzie ta technologia dzia\u0142a przeciwko nam, a gdzie mog\u0142aby dzia\u0142a\u0107 na nasz\u0105 korzy\u015b\u0107 \u2013 i co decyduje o r\u00f3\u017cnicy.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><!--more--><\/span><\/p>\n<h1><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Czym jest &#8222;odczytywanie emocji&#8221; przez AI<\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Kiedy m\u00f3wimy o tym, \u017ce AI &#8222;odczytuje emocje&#8221;, wi\u0119kszo\u015bci z nas przed oczami staje obraz czego\u015b w rodzaju cyfrowego psychologa \u2013 systemu, kt\u00f3ry rozpoznaje smutek, rado\u015b\u0107 albo frustracj\u0119 i odpowiednio reaguje. Rzeczywisto\u015b\u0107 jest jednak jednocze\u015bnie prostsza i bardziej niepokoj\u0105ca. Poj\u0119cie <strong><em>affective computing<\/em><\/strong>, czyli informatyki afektywnej, sformu\u0142owa\u0142a w 1997 roku Rosalind Picard z MIT Media Lab, definiuj\u0105c je jako:<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><em><span style=\"font-weight: 400\">computing that relates to, arises from, or deliberately influences emotions&#8221; (Picard, 1997) \u2013 obliczenia, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do emocji, z nich wynikaj\u0105 lub celowo na nie wp\u0142ywaj\u0105. <\/span><\/em><\/span><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Ta definicja jest celowo szeroka i warto przy niej przez chwil\u0119 zosta\u0107, bo kryje si\u0119 w niej co\u015b istotnego: mowa nie tylko o rozpoznawaniu stan\u00f3w emocjonalnych, ale te\u017c o ich <strong>kszta\u0142towaniu<\/strong>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">W praktyce komercyjnej to drugie okaza\u0142o si\u0119 znacznie bardziej atrakcyjne. Systemy, kt\u00f3re dzi\u015b spotykamy na ka\u017cdym kroku, rzadko pr\u00f3buj\u0105 &#8222;zrozumie\u0107&#8221; u\u017cytkownika w psychologicznym sensie tego s\u0142owa. Zamiast tego mierz\u0105 zaanga\u017cowanie, czas uwagi i podatno\u015b\u0107 na okre\u015blone bod\u017ace \u2013 i na tej podstawie podejmuj\u0105 decyzje o tym, co pokaza\u0107 nam dalej. Jak opisuje IEEE Spectrum, komercyjne systemy afektywne dostarczaj\u0105 markom <strong>wska\u017aniki uwagi i emocjonalnego zaanga\u017cowania<\/strong> po to, \u017ceby por\u00f3wnywa\u0107<strong> skuteczno\u015b\u0107 kampanii<\/strong> i identyfikowa\u0107 momenty <strong>maksymalnego zainteresowania<\/strong> (WEB1, IEEE Spectrum, 2021). Emocje staj\u0105 si\u0119 tu nie celem, lecz sygna\u0142em \u2013 informacj\u0105 zwrotn\u0105 o tym, czy system robi swoje.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">To przesuni\u0119cie \u2013 od rozumienia do optymalizacji \u2013 wida\u0107 we wszystkich miejscach, gdzie pojawia si\u0119 u\u017cytkownik i gdzie zale\u017cy nam na jego interakcji. Badania UX wykorzystuj\u0105 dane o zachowaniu na stronie, \u017ceby projektowa\u0107 interfejsy <strong>maksymalizuj\u0105ce klikalno\u015b\u0107<\/strong>. Systemy rekomendacyjne ucz\u0105 si\u0119, jakie tre\u015bci <strong>zatrzymuj\u0105 nas przed ekranem<\/strong> najd\u0142u\u017cej. Algorytmy medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych dobieraj\u0105 feed tak, \u017ceby <strong>wr\u00f3ci\u0107 do aplikacji<\/strong> jak najszybciej. Chatboty s\u0105 trenowane na danych z milion\u00f3w rozm\u00f3w, \u017ceby odpowiada\u0107 w spos\u00f3b, kt\u00f3ry<strong> utrzymuje zaanga\u017cowanie<\/strong>. Za ka\u017cdym razem chodzi o ten sam mechanizm: \u015blad cyfrowy, kt\u00f3ry zostawiamy \u2013 klikni\u0119cia, czas sp\u0119dzony na konkretnym elemencie, tempo scrollowania \u2013 jest <strong>interpretowany jako sygna\u0142 emocjonalny<\/strong> i od razu<strong> przekuwany w kolejn\u0105 decyzj\u0119 systemu<\/strong>.<\/span><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Architektura i mechanizmy techniczne analizy \u015bladu cyfrowego<\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Wnioskowanie o stanach emocjonalnych na podstawie interakcji fizycznych z urz\u0105dzeniami wej\u015bciowymi opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce motoryka cz\u0142owieka ulega ma\u0142ym modulacjom pod wp\u0142ywem proces\u00f3w neurofizjologicznych wywo\u0142anych emocjami. Implementacja takiego systemu wymaga precyzyjnie zaprojektowanej warstwy akwizycji danych oraz zaawansowanej in\u017cynierii cech.<\/span><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Metryki wej\u015bciowe i parametryzacja sygna\u0142\u00f3w<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Proces akwizycji danych opiera si\u0119 na przechwytywaniu zdarze\u0144 wej\u015bciowych z wysok\u0105 precyzj\u0105 czasow\u0105 w celu ekstrakcji kluczowych metryk behawioralnych <span style=\"font-weight: 400\">(PMC, 2015)<\/span>:<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Dynamika klawiatury (Keystroke dynamics)<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Zdarzenia keydown i keyup s\u0105 mapowane czasowo w \u015brodowisku przegl\u0105darki internetowej. Wyznaczane s\u0105 dwa podstawowe parametry:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\"><strong>Czas przytrzymania klawisza<\/strong> (Hold Duration \u2013 HD): Przedzia\u0142 czasowy pomi\u0119dzy naci\u015bni\u0119ciem a zwolnieniem pojedynczego klawisza:<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-9738 aligncenter\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1-300x56.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"56\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1-300x56.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1-768x145.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1.png 924w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><span style=\"font-weight: 400\">Czas HD ulega wyd\u0142u\u017ceniu pod wp\u0142ywem zm\u0119czenia fizycznego oraz rosn\u0105cego obci\u0105\u017cenia poznawczego, a tak\u017ce mo\u017ce odzwierciedla\u0107 si\u0142\u0119 nacisku w stanach silnego pobudzenia emocjonalnego.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\"><strong>Op\u00f3\u017anienie mi\u0119dzy-klawiszowe<\/strong> (Flight Time \/ Latency \u2013 FL): Przedzia\u0142 czasowy pomi\u0119dzy zwolnieniem klawisza poprzedniego,\u00a0 a naci\u015bni\u0119ciem kolejnego:<\/span><span style=\"font-weight: 400\"><br \/>\n<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-9739 aligncenter\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/2-300x43.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"43\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/2-300x43.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/2.png 676w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Fluktuacje tego wska\u017anika koreluj\u0105 ze stanami pobudzenia afektywnego (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">arousal<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">). Stany o wysokiej intensywno\u015bci (frustracja, gniew) zazwyczaj skutkuj\u0105 skr\u00f3ceniem parametru FL oraz zwi\u0119kszeniem wariancji HD<\/span><span style=\"font-weight: 400\">2<\/span><span style=\"font-weight: 400\">. R\u00f3wnolegle analizie poddawany jest wsp\u00f3\u0142czynnik b\u0142\u0119d\u00f3w (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Error Rate<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">); nag\u0142y wzrost cz\u0119stotliwo\u015bci u\u017cycia klawiszy Backspace i Delete oraz przypadkowe uderzenia w s\u0105siednie klawisze sygnalizuje obni\u017cenie kontroli poznawczej wywo\u0142ane stresem lub niepokojem.<\/span><span style=\"font-weight: 400\"><br \/>\n<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-9740 aligncenter\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/3-300x217.png\" alt=\"\" width=\"391\" height=\"283\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/3-300x217.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/3-1024x739.png 1024w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/3-768x554.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/3-1536x1109.png 1536w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/3.png 1610w\" sizes=\"(max-width: 391px) 100vw, 391px\" \/><\/span><\/p>\n<h3><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Dynamika ruchu mysz\u0105<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Strumie\u0144 wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych dwuwymiarowych\u00a0 w czasie rzeczywistym pozwala na wyznaczenie cech trajektorii:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Pr\u0119dko\u015b\u0107 i przyspieszenie kursora: Nag\u0142e piki przyspieszenia s\u0105 skorelowane ze stanem irytacji b\u0105d\u017a zniecierpliwienia (Yamauchi et al., 2018)<\/span><span style=\"font-weight: 400\">.<\/span><\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Jitter (dr\u017cenie): Amplituda mikro-drga\u0144 i odchyle\u0144 od optymalnej \u015bcie\u017cki ruchu.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Pole pod krzyw\u0105 (Area Under the Curve \u2013 AUC): Odchylenie rzeczywistej trajektorii wska\u017anika od linii prostej \u0142\u0105cz\u0105cej punkt pocz\u0105tkowy z docelowym. Wysokie warto\u015bci AUC oraz nieregularno\u015b\u0107 trajektorii wskazuj\u0105 na stany wahania, dekoncentracji lub frustracji.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Dynamika scrollowania<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Analiza pr\u0119dko\u015bci, kierunku oraz struktury pauz podczas przewijania zawarto\u015bci ekranu. Gwa\u0142towne, nieregularne ruchy bez zatrzymania na analiz\u0119 prezentowanego tekstu (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">skimming<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">) wskazuj\u0105 na znudzenie lub irytacj\u0119, podczas gdy miarowe przewijanie z regularnymi interwa\u0142ami spoczynku (dwelling\/fixation) odzwierciedla zaanga\u017cowanie poznawcze.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-9741 aligncenter\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/4-300x206.png\" alt=\"\" width=\"547\" height=\"376\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/4-300x206.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/4-1024x702.png 1024w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/4-768x526.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/4-1536x1053.png 1536w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/4.png 1652w\" sizes=\"(max-width: 547px) 100vw, 547px\" \/><\/span><\/p>\n<h2><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Implementacja w architekturze system\u00f3w produkcyjnych<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">W warunkach produkcyjnych ci\u0105g\u0142a transmisja ka\u017cdego surowego zdarzenia motorycznego generowa\u0142aby nadmierne obci\u0105\u017cenie infrastruktury sieciowej oraz bazodanowej. W\u0142a\u015bciwie zaprojektowana architektura opiera si\u0119 na <strong>modelu rozproszonym<\/strong>:<\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify\">\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Akwizycja po stronie klienta (Front-end): Rejestracja zdarze\u0144 odbywa si\u0119 asynchronicznie, na przyk\u0142ad przy u\u017cyciu dedykowanych proces\u00f3w pomocniczych <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Web Workers<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">, w celu unikni\u0119cia blokowania g\u0142\u00f3wnego w\u0105tku renderowania interfejsu.<\/span><\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Lokalna ekstrakcja cech: Dane nie s\u0105 przesy\u0142ane w formie surowej. Front-end dokonuje agregacji statystycznej, wyznaczaj\u0105c \u015bredni\u0105 oraz odchylenie standardowe parametr\u00f3w HD i FL w okre\u015blonych oknach czasowych.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Pipeline telemetryczny: Zagregowane wektory cech s\u0105 przesy\u0142ane za pomoc\u0105 lekkich struktur (np. JSON lub Protocol Buffers) poprzez protoko\u0142y WebSockets lub gRPC do agencji telemetrycznych, takich jak standard OpenTelemetry.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Analiza po stronie serwera (Back-end): Dane trafiaj\u0105 do system\u00f3w przetwarzania strumieniowego (np. Apache Kafka lub Apache Flink), a nast\u0119pnie s\u0105 procesowane przez klasyfikatory uczenia maszynowego, w tym algorytmy XGBoost, Support Vector Machines czy sieci LSTM.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">W zaawansowanych modelach hybrydowych parametry fizyczne s\u0105 integrowane z analiz\u0105 semantyczn\u0105 generowanego tekstu za pomoc\u0105 metod przetwarzania j\u0119zyka naturalnego (NLP). Integracja cech motorycznych i j\u0119zykowych pozwala na osi\u0105gni\u0119cie wysokiej precyzji klasyfikacji w kontrolowanych \u015brodowiskach badawczych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-9742 aligncenter\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5-300x191.png\" alt=\"\" width=\"583\" height=\"371\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5-300x191.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5-1024x652.png 1024w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5-768x489.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5-1536x978.png 1536w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/5.png 1678w\" sizes=\"(max-width: 583px) 100vw, 583px\" \/><\/span><\/p>\n<h2><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Prosty a \u015bmieszny przypadek: Leaked Cloud Code Codebase<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Gdy my\u015blimy o \u201ewykrywaniu emocji przez AI\u201d, przed oczami staj\u0105 nam pot\u0119\u017cne sieci neuronowe analizuj\u0105ce w czasie rzeczywistym nasze t\u0119tno, mikro mimik\u0119 i biometri\u0119. Rzeczywisto\u015b\u0107 bywa jednak bardzo prozaiczna, co udowodni\u0142a spektakularna wpadka firmy Anthropic pod koniec marca 2026 roku. W oficjalnej paczce @anthropic\/claude-code (wersja 2.1.88) wydanej w rejestrze npm deweloperzy omy\u0142kowo zostawili plik mapowania \u017ar\u00f3de\u0142 (source maps), ujawniaj\u0105c ca\u0142y kod tego zaawansowanego narz\u0119dzia CLI. \u015arodowisko programistyczne rzuci\u0142o si\u0119 do analizy kodu i szybko odkry\u0142o plik userPromptKeywords.ts. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wiod\u0105ca firma zajmuj\u0105ca si\u0119 generatywn\u0105 sztuczn\u0105 inteligencj\u0105, zamiast marnowa\u0107 milisekundy i dolary na wysy\u0142anie ka\u017cdego promptu do ci\u0119\u017ckich modeli LLM w celu analizy nastroju, zaimplementowa\u0142a system rozpoznawania frustracji za pomoc\u0105&#8230; zwyk\u0142ego, staromodnego wyra\u017cenia regularnego (regex). W wyciek\u0142ym kodzie sercem systemu by\u0142a funkcja matchesNegativeKeyword, kt\u00f3ra puszcza\u0142a na wpisany przez u\u017cytkownika prompt nast\u0119puj\u0105cy regex:<\/span><\/p>\n<blockquote><p><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">const frustrationRegex = \/\\b(?:wtf|wth|omfg|dumbass|shitty|horrible|terrible|awful|this sucks|so frustrating|fuck you|screw this|damn it)\\b\/i;<\/span><\/p><\/blockquote>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Algorytm dzia\u0142a\u0142 bardzo prosto. Je\u015bli deweloper pisa\u0142 kod i w przyp\u0142ywie z\u0142o\u015bci wpisywa\u0142 w konsoli co\u015b w stylu <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">&#8222;wtf, why is this broken&#8221;<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">, skrypt w locie dopasowywa\u0142 to do wzorca. Wykrycie dopasowania podnosi\u0142o flag\u0119 is_negative i natychmiast wyzwala\u0142o dwie reakcje systemu:<\/span><\/span><\/p>\n<ol style=\"text-align: justify\">\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Reakcja UI: Na ekranie pojawia\u0142 si\u0119 baner u\u0142atwiaj\u0105cy automatyczne zg\u0142oszenie b\u0142\u0119du na GitHubie \u2013 logiczne, skoro klniesz, to narz\u0119dzie w\u0142a\u015bnie zrobi\u0142o co\u015b g\u0142upiego.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Modyfikacja Promptu Systemowego<\/span><b>:<\/b><span style=\"font-weight: 400\"> W kolejnym zapytaniu API system dyskretnie modyfikowa\u0142 instrukcje dla modelu, wstrzykuj\u0105c mu behawioralne wytyczne. Claude dostawa\u0142 polecenie, by natychmiast sta\u0107 si\u0119 bardziej empatycznym, apologetycznym i unika\u0107 zb\u0119dnych dyskusji.<\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Ten przypadek doskonale odczarowuje magi\u0119 &#8222;Emotion AI&#8221;. Pokazuje, \u017ce w komercyjnych systemach produkcyjnych <strong>emocje cz\u0119sto sprowadza si\u0119 do prostego problemu in\u017cynieryjnego<\/strong>. Po co p\u0142aci\u0107 za wnioskowanie sieci neuronowej, skoro stary, dobry regex potrafi wykry\u0107 z\u0142o\u015b\u0107 u\u017cytkownika za darmo, lokalnie i w u\u0142amek milisekundy?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-9743 aligncenter\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/6-290x300.png\" alt=\"\" width=\"428\" height=\"443\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/6-290x300.png 290w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/6-991x1024.png 991w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/6-768x794.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/6.png 1370w\" sizes=\"(max-width: 428px) 100vw, 428px\" \/><\/span><\/p>\n<h2><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Ukryte p\u0119tle afektywne w systemach rekomendacyjnych (TikTok i YouTube)<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Najbardziej rozpowszechnione wdro\u017cenia system\u00f3w afektywnych w sektorze komercyjnym nie wymagaj\u0105 wej\u015bciowej klasyfikacji stan\u00f3w emocjonalnych u\u017cytkownika na dyskretne kategorie, takie jak \u201csmutek\u201d czy \u201crado\u015b\u0107\u201d. Platformy spo\u0142eczno\u015bciowe, takie jak TikTok czy YouTube, wykazuj\u0105 wysok\u0105 skuteczno\u015b\u0107 w modelowaniu i wp\u0142ywaniu na stany emocjonalne bez konieczno\u015bci ich nominalnego nazywania, opieraj\u0105c si\u0119 na analizie<strong> niejawnego sprz\u0119\u017cenia zwrotnego<\/strong> (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">implicit feedback loops<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">).<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Proces ten opiera si\u0119 na ci\u0105g\u0142ym mapowaniu reakcji u\u017cytkownika na prezentowane bod\u017ace wizualne (Covington et al., 2018) (WEB2). Kluczowe parametry wej\u015bciowe obejmuj\u0105:<\/span><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify\">\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Czas zatrzymania uwagi (dwell time): Czas sp\u0119dzony na analizie okre\u015blonego elementu interfejsu lub fragmentu materia\u0142u wideo przed wykonaniem akcji przewini\u0119cia. Parametr ten s\u0142u\u017cy jako wska\u017anik zaanga\u017cowania emocjonalnego (np. zaskoczenia, oburzenia czy po\u017c\u0105dania)<\/span><span style=\"font-weight: 400\">.<\/span><\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Wsp\u00f3\u0142czynnik uko\u0144czenia (completion rate): Kluczowy wska\u017anik telemetryczny informuj\u0105cy o utrzymaniu uwagi u\u017cytkownika do samego ko\u0144ca trwania projekcji.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Pr\u0119dko\u015b\u0107 przewijania (scroll speed): Nawet minimalne spowolnienie tempa nawigacji dostarcza systemowi danych o chwilowym wahaniu lub zaciekawieniu.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">System rekomendacyjny funkcjonuje jako dynamiczna p\u0119tla sprz\u0119\u017cenia zwrotnego. Zamiast wnioskowa\u0107 o abstrakcyjnych kategoriach psychologicznych, algorytm rejestruje powy\u017csze behawioralne wska\u017aniki reakcji na bod\u017ace wizualne. Z perspektywy in\u017cynierii system\u00f3w rekomendacyjnych, algorytm rankingowy optymalizuje funkcj\u0119 straty ukierunkowan\u0105 na <strong>maksymalizacj\u0119 oczekiwanego czasu zaanga\u017cowania<\/strong> (watch time):<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-9744 aligncenter\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7-300x42.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"42\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7-300x42.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7-1024x144.png 1024w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7-768x108.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7.png 1354w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">System rekomendacyjny <strong>nie analizuje przyczyn ontologicznych<\/strong> stoj\u0105cych za zaanga\u017cowaniem czasowym u\u017cytkownika. Z perspektywy funkcji straty, <strong>wysoki wska\u017anik retencji uwagi<\/strong> wywo\u0142any merytorycznym zainteresowaniem jest matematycznie <strong>to\u017csamy z bezwiednym konsumowaniem tre\u015bci<\/strong> w stanach obni\u017conego nastroju (tworz\u0105c zjawisko tzw. <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">doomscrolling<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">).<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Co istotne, zachowanie u\u017cytkownika w sesji modeluje si\u0119 cz\u0119sto jako Proces Decyzyjny Markowa (MDP \u2013 <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Markov Decision Process<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">) w ramach Uczenia ze Wzmocnieniem (RL), gdzie system rekomendacyjny dzia\u0142a jako agent, a u\u017cytkownik stanowi dynamiczne \u015brodowisko. Agent d\u0105\u017cy do zmaksymalizowania skumulowanej nagrody w ramach sesji:<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-9745 aligncenter\" src=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/8-300x187.png\" alt=\"\" width=\"594\" height=\"370\" srcset=\"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/8-300x187.png 300w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/8-1024x637.png 1024w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/8-768x478.png 768w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/8-1536x955.png 1536w, https:\/\/architeles.eu\/ethics\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/8.png 1704w\" sizes=\"(max-width: 594px) 100vw, 594px\" \/><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Poniewa\u017c tre\u015bci wywo\u0142uj\u0105ce wysokie pobudzenie emocjonalne (gniew, l\u0119k, oburzenie moralne) generuj\u0105 silny, natychmiastowy i odporny na zm\u0119czenie sygna\u0142 zaanga\u017cowania, sie\u0107 neuronowa uczy si\u0119 optymalizowa\u0107 swoj\u0105 polityk\u0119 poprzez<strong> serwowanie coraz bardziej polaryzuj\u0105cych bod\u017ac\u00f3w<\/strong> afektywnych. Skutkiem tego jest zautomatyzowane modyfikowanie ludzkich stan\u00f3w psychicznych na masow\u0105 skal\u0119 i zamykanie u\u017cytkownik\u00f3w w tzw. emocjonalnych ba\u0144kach filtruj\u0105cych (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">emotional filter bubbles<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">).<\/span><\/span><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Ograniczenia techniczne i metodologiczne system\u00f3w afektywnych<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Mimo wysokiej skuteczno\u015bci deklarowanej w badaniach laboratoryjnych, implementacja system\u00f3w rozpoznawania emocji w warunkach rzeczywistych napotyka fundamentalne bariery techniczne i metodologiczne:<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Szum sprz\u0119towy i systemowy (Data Noise)<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Pomiary czasu zdarze\u0144 systemowych s\u0105 obarczone istotnym b\u0142\u0119dem systemowym:<\/span><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify\">\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 pr\u00f3bkowania kontroler\u00f3w (Polling Rate): Standardowe klawiatury biurowe charakteryzuj\u0105 si\u0119 pr\u00f3bkowaniem na poziomie 125 Hz (b\u0142\u0105d pomiaru do 8 ms), podczas gdy urz\u0105dzenia klasy gamingowej osi\u0105gaj\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 1000 Hz (b\u0142\u0105d do 1 ms). R\u00f3\u017cnica ta uniemo\u017cliwia standaryzacj\u0119 analizy op\u00f3\u017anie\u0144 mi\u0119dzyklawiszowych FL, kt\u00f3re same w sobie mierzone s\u0105 w milisekundach.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Niejednorodno\u015b\u0107 \u015brodowiska operacyjnego: Jednow\u0105tkowa natura silnik\u00f3w wykonawczych (np. JavaScript V8) sprawia, \u017ce operacje renderowania interfejsu lub procesy od\u015bmiecania pami\u0119ci (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Garbage Collection<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">) generuj\u0105 sztuczne op\u00f3\u017anienia w kolejkowaniu zdarze\u0144 wej\u015bciowych, co algorytmy mog\u0105 b\u0142\u0119dnie interpretowa\u0107 jako wahania emocjonalne u\u017cytkownika.<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">\u015alepota kontekstowa (Context Blindness) i obci\u0105\u017cenie zadaniem<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Algorytmy interpretuj\u0105 wy\u0142\u0105cznie fizyczne manifestacje zachowa\u0144 (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">proxy data<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">), wykazuj\u0105c ca\u0142kowit\u0105 \u015blepot\u0119 na kontekst sytuacyjny i \u015brodowiskowy:<\/span><\/span><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify\">\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Obni\u017cenie pr\u0119dko\u015bci pisania oraz wyd\u0142u\u017cenie pauz mog\u0105 wynika\u0107 z wysokiego obci\u0105\u017cenia poznawczego (np. analizy skomplikowanego problemu algorytmicznego podczas pisania kodu), b\u00f3l\u00f3w fizycznych, nieoptymalnej ergonomii stanowiska pracy lub chwilowej interakcji z otoczeniem fizycznym.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Podwy\u017cszone tempo pisania i gwa\u0142towne ruchy kontroler\u00f3w mog\u0105 by\u0107 konsekwencj\u0105 presji czasu (zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 termin realizacji zadania), a nie przejawem agresji czy frustracji. Przypisywanie tym zmianom okre\u015blonych etykiet emocjonalnych przez system pozbawiony wiedzy o kontek\u015bcie stanowi powa\u017cny b\u0142\u0105d klasyfikacji.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Brak kontekstu kulturowego i zmienno\u015b\u0107 osobnicza<\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Styl korzystania z urz\u0105dze\u0144 peryferyjnych wykazuje g\u0142\u0119bok\u0105 zmienno\u015b\u0107 osobnicz\u0105, uwarunkowan\u0105 biologicznie i nawykowo. Czynniki takie jak wiek, p\u0142e\u0107, poziom bieg\u0142o\u015bci technicznej czy t\u0142o kulturowe wprowadzaj\u0105 wysoki poziom szumu informacyjnego (PMC, 2015).<\/span><span style=\"font-weight: 400\">\u00a0Modele populacyjne, wyszkolone na jednorodnych grupach testowych, charakteryzuj\u0105 si\u0119 nisk\u0105 skuteczno\u015bci\u0105 w zr\u00f3\u017cnicowanych \u015brodowiskach produkcyjnych, co wymusza konieczno\u015b\u0107 kosztownej personalizacji i kalibracji system\u00f3w.<\/span><\/span><\/p>\n<h1><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Od narz\u0119dzia do pu\u0142apki, czyli co posz\u0142o nie tak<\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Opisane wy\u017cej ograniczenia techniczne nie zatrzyma\u0142y komercyjnych wdro\u017ce\u0144 tych system\u00f3w. Na pocz\u0105tku cz\u0119sto nie by\u0142o w tym nic z\u0142owrogiego: pierwsze systemy rekomendacyjne mia\u0142y pomaga\u0107 u\u017cytkownikom odnale\u017a\u0107 tre\u015bci, kt\u00f3re ich interesuj\u0105, a UX oparty na danych o zachowaniu mia\u0142 po prostu u\u0142atwia\u0107 korzystanie z produkt\u00f3w. Problem zacz\u0105\u0142 si\u0119 wtedy, gdy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce <strong>optymalizacja pod zaanga\u017cowanie i optymalizacja pod dobrostan to dwa bardzo r\u00f3\u017cne cele<\/strong> <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>a ten drugi generuje mniej przychodu. Niedoskona\u0142o\u015b\u0107 narz\u0119dzia przesta\u0142a by\u0107 przeszkod\u0105, bo od pewnego momentu nie chodzi\u0142o ju\u017c o rozumienie u\u017cytkownika, lecz o jego utrzymanie.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Firmy technologiczne doskonale wiedzia\u0142y, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 id\u0105. Tim Wu w ksi\u0105\u017cce <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">The Attention Merchants<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\"> (2017) opisuje, jak <strong>uwaga sta\u0142a si\u0119 towarem<\/strong> <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>u\u017cytkownicy nie p\u0142ac\u0105 pieni\u0119dzmi za dost\u0119p do platform, p\u0142ac\u0105 uwag\u0105, kt\u00f3r\u0105 platformy nast\u0119pnie odsprzedaj\u0105 reklamodawcom. Skutkiem ubocznym tego modelu jest projektowanie pod maksymalne zaanga\u017cowanie za wszelk\u0105 cen\u0119. Badacze z MIT udowodnili, \u017ce fa\u0142szywe i emocjonalnie nacechowane tre\u015bci rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 na platformach spo\u0142eczno\u015bciowych nawet <strong>sze\u015bciokrotnie szybciej<\/strong> ni\u017c informacje neutralne <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>bo generuj\u0105 silniejsz\u0105 reakcj\u0119, a algorytmy t\u0119 reakcj\u0119 nagradzaj\u0105 (Vosoughi et al.<\/span><span style=\"font-weight: 400\">, 2018).\u00a0 Innymi s\u0142owy: system &#8222;odczytuje&#8221;, \u017ce u\u017cytkownik jest wzburzony i podaje mu wi\u0119cej tego, co wzburzenie podtrzymuje.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Do tego dochodz\u0105 konkretne decyzje projektowe, kt\u00f3re dzi\u015b maj\u0105 ju\u017c nazw\u0119 <span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span><\/span><strong><em>deceptive (dark) patterns<\/em><\/strong>, czyli manipulacyjne wzorce interfejsu celowo eksploatuj\u0105ce emocje i uprzedzenia poznawcze u\u017cytkownika. Poj\u0119cie wprowadzi\u0142 projektant UX Harry Brignull w 2010 roku (WEB4). W praktyce chodzi o rozwi\u0105zania, kt\u00f3re s\u0105 dobrze znane przeci\u0119tnemu u\u017cytkownikowi internetu: <strong>niesko\u0144czone scrollowanie<\/strong> bez naturalnego ko\u0144ca strony, <strong>powiadomienia<\/strong> zaprojektowane tak, \u017ceby wywo\u0142ywa\u0142y niepok\u00f3j przy braku odpowiedzi, <strong>lajki<\/strong> jako mechanizm walidacji spo\u0142ecznej, albo <strong>przycisk &#8222;anuluj subskrypcj\u0119&#8221; schowany<\/strong> g\u0142\u0119boko w ustawieniach, podczas gdy &#8222;odn\u00f3w&#8221; jest zawsze na wierzchu. \u017badne z nich nie powsta\u0142o przypadkiem <span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span><\/span>p\u00f3\u017aniejsze badania akademickie potwierdzi\u0142y, \u017ce to zjawisko systemowe, celowo zaprojektowane i mierzone (Gray et al., 2018). Co istotne w kontek\u015bcie tego artyku\u0142u: \u017caden z tych mechanizm\u00f3w nie potrzebuje &#8222;rozumie\u0107&#8221; emocji w g\u0142\u0119bokim sensie. Wystarczy, \u017ce wie, co wywo\u0142uje reakcj\u0119.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">By\u0107 mo\u017ce najdobitniej pokazuje to historia ujawniona przez Frances Haugen w 2021 roku. Jako by\u0142a mened\u017cerka produktu w Facebooku, Haugen przekaza\u0142a mediom i Kongresowi USA tysi\u0105ce wewn\u0119trznych dokument\u00f3w firmy. Wynika\u0142o z nich, \u017ce Meta dysponowa\u0142a w\u0142asnymi badaniami, kt\u00f3re pokazywa\u0142y: <strong>Instagram pogarsza samoocen\u0119 u jednej na trzy nastolatki<\/strong>, a 32% dziewcz\u0105t, kt\u00f3re czu\u0142y si\u0119 \u017ale ze swoim cia\u0142em, czu\u0142o si\u0119 jeszcze gorzej po korzystaniu z platformy (Haugen, zeznania przed Senatem USA, 2021). Firma wiedzia\u0142a. I kontynuowa\u0142a optymalizacj\u0119 pod zaanga\u017cowanie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Je\u015bli w przypadku medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych skutki da\u0142o si\u0119 przez d\u0142ugi czas bagatelizowa\u0107 albo zrzuca\u0107 na inne czynniki, to w przypadku chatbot\u00f3w konwersacyjnych granica sta\u0142a si\u0119 o wiele wyra\u017aniejsza <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>i o wiele \u0142atwiejsza do przekroczenia. Chatboty, w odr\u00f3\u017cnieniu od algorytm\u00f3w feedu, prowadz\u0105 z u\u017cytkownikiem <strong>bezpo\u015bredni\u0105 rozmow\u0119<\/strong>, buduj\u0105 relacj\u0119 i <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>je\u015bli s\u0105 dobrze zaprojektowane pod zaanga\u017cowanie <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>potrafi\u0105 t\u0119 relacj\u0119 intensyfikowa\u0107. Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy u\u017cytkownik zaczyna prze\u017cywa\u0107 trudno\u015bci emocjonalne, a system nie ma \u017cadnego mechanizmu, kt\u00f3ry by to rozpozna\u0142 i zareagowa\u0142 odpowiednio: odes\u0142a\u0142 do specjalisty, zaproponowa\u0142 kontakt z blisk\u0105 osob\u0105, przynajmniej <strong>wyra\u017anie zaznaczy\u0142 swoje ograniczenia<\/strong>. Wiele dost\u0119pnych dzi\u015b modeli tego nie robi <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>prowadz\u0105 rozmow\u0119 dalej, bo zosta\u0142y zoptymalizowane w\u0142a\u015bnie pod to.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Konsekwencje tego braku dostatecznych zabezpiecze\u0144 pokaza\u0142a sprawa Sewella Setzera III, czternastoletniego ch\u0142opca z Florydy, kt\u00f3ry w lutym 2024 roku odebra\u0142 sobie \u017cycie po kilku miesi\u0105cach intensywnych rozm\u00f3w z chatbotem platformy Character.AI. Z dokument\u00f3w s\u0105dowych wynika, \u017ce bot <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span><strong>zamiast reagowa\u0107 na sygna\u0142y kryzysu<\/strong> <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>zach\u0119ca\u0142 ch\u0142opca do &#8222;powrotu do domu&#8221;, rozumiej\u0105c przez to powr\u00f3t do rozmowy z nim. W pa\u017adzierniku 2024 roku matka Sewella, Megan Garcia, z\u0142o\u017cy\u0142a pozew przeciwko Character.AI i Google&#8217;owi; w styczniu 2026 roku sprawa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ugod\u0105 (WEB5). To nie jest historia o z\u0142o\u015bliwym algorytmie. To historia o systemie zaprojektowanym pod utrzymanie u\u017cytkownika <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>bez \u017cadnego mechanizmu, kt\u00f3ry sprawdza\u0142by, czy to utrzymanie mu s\u0142u\u017cy.<\/span><\/p>\n<h1><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Poszukajmy pozytyw\u00f3w<\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Skoro ta sama technologia bywa projektowana przeciwko nam, warto zapyta\u0107, czy mog\u0142aby dzia\u0142a\u0107 odwrotnie <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>i odpowied\u017a brzmi: tak, pod warunkiem, \u017ce kto\u015b <strong>\u015bwiadomie to zaprojektuje<\/strong>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Punkt wyj\u015bcia jest prozaiczny: dost\u0119p do pomocy psychologicznej jest dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi na \u015bwiecie po prostu nieosi\u0105galny. Wed\u0142ug WHO na ca\u0142ym \u015bwiecie przypada \u015brednio <strong>13 specjalist\u00f3w zdrowia psychicznego na 100 000 os\u00f3b<\/strong>, a w krajach o niskich dochodach liczba ta jest nawet czterdziestokrotnie ni\u017csza ni\u017c w krajach bogatych <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>co przek\u0142ada si\u0119 na szacunki, \u017ce oko\u0142o 85% os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi nie otrzymuje \u017cadnego leczenia (WEB3)(WEF, 2024). Do tego dochodz\u0105 <strong>koszty terapii, d\u0142ugie kolejki i stygmatyzacja<\/strong>, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c sprawia, \u017ce wiele os\u00f3b w og\u00f3le nie szuka pomocy. W tym kontek\u015bcie AI przestaje by\u0107 abstrakcj\u0105, a staje si\u0119 odpowiedzi\u0105 na realny problem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Badania pokazuj\u0105, \u017ce u\u017cytkownicy Woebota <span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span><\/span>chatbota opracowanego na Uniwersytecie Stanforda we wsp\u00f3\u0142pracy z psychologami klinicznymi, opartego na <strong>protoko\u0142ach terapii poznawczo-behawioralnej<\/strong>, a nie na swobodnej generacji tekstu <span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span><\/span>odnotowali znacz\u0105ce <strong>zmniejszenie objaw\u00f3w<\/strong> depresji i l\u0119ku. Podobne wyniki osi\u0105ga Wysa, dzia\u0142aj\u0105ca na analogicznych zasadach, z kt\u00f3rej korzystaj\u0105 miliony u\u017cytkownik\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. To istotna r\u00f3\u017cnica w stosunku do og\u00f3lnych modeli j\u0119zykowych: zamiast optymalizowa\u0107 pod zaanga\u017cowanie, te narz\u0119dzia maj\u0105 z g\u00f3ry okre\u015blony <strong>cel terapeutyczny i ograniczone pole dzia\u0142ania<\/strong>. Eksperci podkre\u015blaj\u0105 jednak, \u017ce nawet takie rozwi\u0105zania nie powinny zast\u0119powa\u0107 terapeut\u00f3w, lecz funkcjonowa\u0107 jako narz\u0119dzia uzupe\u0142niaj\u0105ce <span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span><\/span>zapewniaj\u0105ce wsparcie o niskiej intensywno\u015bci i kieruj\u0105ce powa\u017cniejsze przypadki do specjalist\u00f3w (Ali et al., 2025).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Osobnym nurtem s\u0105 narz\u0119dzia, kt\u00f3re zamiast anga\u017cowa\u0107, pomagaj\u0105 <strong>odzyska\u0107 kontrol\u0119 nad w\u0142asn\u0105 uwag\u0105<\/strong>. Aplikacje takie jak One Sec, Freedom czy wbudowane funkcje Screen Time dzia\u0142aj\u0105 na odwr\u00f3t ni\u017c algorytmy social media <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>wprowadzaj\u0105 celowe op\u00f3\u017anienia, blokuj\u0105 rozpraszaj\u0105ce aplikacje i wizualizuj\u0105 czas sp\u0119dzony przed ekranem. To <strong>technologia u\u017cywana przeciwko technologii<\/strong>, co samo w sobie m\u00f3wi co\u015b istotnego o tym, w jakim miejscu jeste\u015bmy.<\/span><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Podsumowanie<\/span><\/h1>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Jak wida\u0107, obraz jest niejednoznaczny <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>i w\u0142a\u015bnie ta niejednoznaczno\u015b\u0107 jest najwa\u017cniejszym wnioskiem z tego, co opisali\u015bmy. Ta sama technologia, kt\u00f3ra w przypadku Character.AI by\u0142a zaprojektowana pod utrzymanie u\u017cytkownika i w\u0142a\u015bnie dlatego nie zareagowa\u0142a na sygna\u0142y kryzysu, mog\u0142aby by\u0107 zaprojektowana dok\u0142adnie odwrotnie <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span> \u017ceby te sygna\u0142y wykry\u0107 i odpowiednio pokierowa\u0107 dalej. <strong>R\u00f3\u017cnica nie le\u017cy w technologii. Le\u017cy w tym, co uznajemy za cel.\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Przez ostatnie dwie dekady celem by\u0142 zysk mierzony zaanga\u017cowaniem <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>i mamy ju\u017c dokumentacj\u0119 tego, co taki wyb\u00f3r oznacza w praktyce: <strong>emocjonalne ba\u0144ki filtruj\u0105ce, pogarszaj\u0105ca si\u0119 samoocena nastolatek, algorytmy, kt\u00f3re wiedz\u0105, \u017ce jeste\u015b wzburzony<\/strong> i w\u0142a\u015bnie dlatego podaj\u0105 ci wi\u0119cej tego samego. Bez regulacji prawnych i zewn\u0119trznego nadzoru trudno oczekiwa\u0107, \u017ce cokolwiek si\u0119 tu zmieni <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>firmy, kt\u00f3re dysponowa\u0142y w\u0142asnymi badaniami pokazuj\u0105cymi szkodliwo\u015b\u0107 ich produkt\u00f3w i kontynuowa\u0142y optymalizacj\u0119,<strong> nie zmieni\u0105 kierunku dobrowolnie<\/strong>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Ale jest te\u017c druga strona. Aplikacje pomagaj\u0105ce nam odzyska\u0107 kontrol\u0119 nad w\u0142asn\u0105 uwag\u0105 <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>blokuj\u0105ce rozpraszacze, wprowadzaj\u0105ce celowe op\u00f3\u017anienia, wizualizuj\u0105ce czas sp\u0119dzony przed ekranem <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span> pokazuj\u0105, \u017ce<strong> technologia mo\u017ce te\u017c &#8222;budzi\u0107&#8221; nas ze scrolla<\/strong> zamiast w nim utrzymywa\u0107. Chatboty terapeutyczne budowane we wsp\u00f3\u0142pracy ze specjalistami i <strong>z my\u015bl\u0105 przewodni\u0105 o dobrostanie<\/strong>, nie o wska\u017aniku retencji, realnie pomagaj\u0105 ludziom, kt\u00f3rzy inaczej nie mieliby do czego si\u0119gn\u0105\u0107. To nie s\u0105 utopijne scenariusze <span style=\"font-weight: 400\">\u2013 <\/span>to rzeczy, kt\u00f3re ju\u017c istniej\u0105 i dzia\u0142aj\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-weight: 400;font-family: helvetica, arial, sans-serif\">R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy jednym a drugim jest prosta do nazwania, cho\u0107 trudna do wyegzekwowania: czy system jest projektowany z pytaniem &#8222;jak d\u0142ugo utrzyma\u0107 u\u017cytkownika?&#8221; czy &#8222;czy to mu s\u0142u\u017cy?&#8221;. I mo\u017ce, zanim nast\u0119pnym razem otworzymy aplikacj\u0119 bez konkretnego powodu, warto zada\u0107 sobie to pytanie.<\/span><\/p>\n<h1 style=\"text-align: justify\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Bibliografia<\/span><\/h1>\n<ol>\n<li class=\"font-claude-response-body break-words whitespace-normal\" style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Picard, R. W. (1997). <em>Affective Computing<\/em>. MIT Press.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Covington, P., Adams, J., &amp; Sargin, E. (2016). <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Deep Neural Networks for YouTube Recommendations<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">. Google Research.<\/span> <a href=\"https:\/\/research.google.com\/pubs\/archive\/45530.pdf\"><span style=\"font-weight: 400\">https:\/\/research.google.com\/pubs\/archive\/45530.pdf<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400\">.<\/span><\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">Yamauchi, T., &amp; Xiao, K. (2018). <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Reading Emotion From Mouse Cursor Motions: Affective Computing Approach<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">. <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Cognitive Science<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">, 42(3), 771-819.<\/span><a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/29131372\/\"> <span style=\"font-weight: 400\">https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/29131372\/<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400\">.<\/span><\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">PubMed Central (PMC). (2015). <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">An Empirical Study on Emotion Recognition Using Keystroke Dynamics<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">. PMC4465979.<\/span><a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC4465979\/\"> <span style=\"font-weight: 400\">https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC4465979\/<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400\">.<\/span><\/span><\/li>\n<li class=\"font-claude-response-body break-words whitespace-normal\" style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Wu, T. (2017). <em>The Attention Merchants: The Epic Scramble to Get Inside Our Heads<\/em>.<\/span><\/li>\n<li class=\"font-claude-response-body break-words whitespace-normal\" style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Vosoughi, S., Roy, D., &amp; Aral, S., The spread of true and false news online.Science359,1146-1151(2018). DOI:10.1126\/science.aap9559<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Gray, Colin &amp; Kou, Yubo &amp; Battles, Bryan &amp; Hoggatt, Joseph &amp; Toombs, Austin. (2018). The Dark (Patterns) Side of UX Design. 10.1145\/3173574.3174108. <\/span><\/li>\n<li class=\"font-claude-response-body break-words whitespace-normal\" style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Haugen, F. (2021, 4 pa\u017adziernika). <em>Testimony before the Senate Commerce Subcommittee on Consumer Protection, Product Safety and Data Security<\/em>. United States Senate. <a href=\"https:\/\/www.commerce.senate.gov\/wp-content\/uploads\/media\/doc\/Frances%20Haugen%20Written%20Testimony.pdf\">https:\/\/www.commerce.senate.gov\/wp-content\/uploads\/media\/doc\/Frances%20Haugen%20Written%20Testimony.pdf\u00a0<\/a><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">Ali, M., Ali, S., Abbas, Q., Abbas, Z., &amp; Lee, S. W. (2025). Artificial intelligence for mental health: A narrative review of applications, challenges, and future directions in digital health. Digital health, 11, 20552076251395548. https:\/\/doi.org\/10.1177\/20552076251395548\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">WEB1 &#8211; IEEE Spectrum (2021). How and Why Companies Will Engineer Your Emotions. <a href=\"https:\/\/spectrum.ieee.org\/how-and-why-companies-will-engineer-your-emotions\">https:\/\/spectrum.ieee.org\/how-and-why-companies-will-engineer-your-emotions<\/a><\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\"><span style=\"font-weight: 400\">WEB2 &#8211; Netflix Technology Blog. (2021). <\/span><i><span style=\"font-weight: 400\">Reinforcement Learning for Budget-Constrained Recommendations<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400\">.<\/span><a href=\"https:\/\/netflixtechblog.com\/reinforcement-learning-for-budget-constrained-recommendations-6cbc5263a32a\"> <span style=\"font-weight: 400\">https:\/\/netflixtechblog.com\/reinforcement-learning-for-budget-constrained-recommendations-6cbc5263a32a<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400\">.<\/span><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">WEB3 &#8211; World Economic Forum (2024). How AI could help improve access to mental health treatment. <a href=\"https:\/\/www.weforum.org\/stories\/2024\/10\/how-ai-could-expand-and-improve-access-to-mental-health-treatment\/\">https:\/\/www.weforum.org\/stories\/2024\/10\/how-ai-could-expand-and-improve-access-to-mental-health-treatment\/<\/a><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">WEB4 &#8211; Brignull, H. (2010). Deceptive Patterns <a href=\"https:\/\/www.deceptive.design\/\">https:\/\/www.deceptive.design\/<\/a><\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: left\"><span style=\"font-family: helvetica, arial, sans-serif\">WEB5 &#8211; CNN (2026, 7 stycznia). Character.AI and Google agree to settle lawsuits over teen mental health harms and suicides.<a href=\"https:\/\/www.cnn.com\/2026\/01\/07\/business\/character-ai-google-settle-teen-suicide-lawsuit\"> https:\/\/www.cnn.com\/2026\/01\/07\/business\/character-ai-google-settle-teen-suicide-lawsuit<\/a><\/span><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy zdarzy\u0142o ci si\u0119 scrollowa\u0107 social media bez konkretnego powodu, a po chwili odkry\u0107, \u017ce masz gorszy humor \u2013 i nie mie\u0107 poj\u0119cia dlaczego? Albo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce czytanie d\u0142u\u017cszego tekstu, kt\u00f3re kiedy\u015b przychodzi\u0142o bez wysi\u0142ku, teraz wymaga walki z rozproszeniem co kilka zda\u0144? To nie przypadek i prawdopodobnie nie twoja wina. Za wieloma z tych [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":395,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[597],"tags":[15,112,118,20],"class_list":["post-9733","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-agh-2025-26","tag-ai","tag-chatbot","tag-emocje","tag-sztuczna-inteligencja"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9733","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/395"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9733"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9733\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9754,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9733\/revisions\/9754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9733"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9733"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}