{"id":9771,"date":"2026-06-22T11:17:04","date_gmt":"2026-06-22T11:17:04","guid":{"rendered":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/?p=9771"},"modified":"2026-06-22T11:18:45","modified_gmt":"2026-06-22T11:18:45","slug":"czarne-dziury-mroczne-umysly-i-zacmiona-przyszlosc-cz-i-cern-i-apokalipsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/2026\/06\/22\/czarne-dziury-mroczne-umysly-i-zacmiona-przyszlosc-cz-i-cern-i-apokalipsa\/","title":{"rendered":"Czarne dziury, mroczne umys\u0142y i za\u0107miona przysz\u0142o\u015b\u0107 Cz. I: CERN i apokalipsa"},"content":{"rendered":"

Czarne dziury, mroczne umys\u0142y i za\u0107miona przysz\u0142o\u015b\u0107<\/span><\/h1>\n

Jest 23:58:35. Je\u015bli popatrzysz teraz na zegarek, to prawdopodobnie nie zgodzi si\u0119 on z moim stwierdzeniem. Nie chodzi bowiem o por\u0119 dnia, ale o odliczanie do apokalipsy symbolizowan\u0105 przez p\u00f3\u0142noc, a warto\u015b\u0107 zegara aktualizowana jest przez \u201cBulletin of the Atomic Scientists\u201d od 1947 r. [<\/span>1<\/span><\/a>]. W roku 1958, par\u0119 miesi\u0119cy po ameryka\u0144skim te\u015bcie broni j\u0105drowej o mocy 15 Mt TNT, Sowieci r\u00f3wnie\u017c opracowali bomb\u0119 wodorow\u0105. By\u0142 to jeden z najbardziej napi\u0119tych moment\u00f3w Zimnej wojny, a \u201czegar zag\u0142ady\u201d zosta\u0142 wtedy ustawiony na 2 minuty do p\u00f3\u0142nocy. Dzi\u015b jest to 85 sekund. Ludzko\u015b\u0107 zdaje si\u0119 robi\u0107 istotne post\u0119py w przygotowaniach do globalnego <\/span>seppuku. C<\/span><\/i>zynnik\u00f3w jest wiele, ale jednym z istotniejszych jest rozw\u00f3j rozmaitych zaawansowanych technologii. W tym dwucz\u0119\u015bciowym cyklu przyjrzymy si\u0119 niekt\u00f3rym z nich i zadamy sobie pytanie: czy mog\u0105 odegra\u0107 rol\u0119 <\/span>Tanto <\/span><\/i>w ostatniej ceremonii \u015bwiata?<\/span><\/p>\n

Cz I. CERN i apokalipsa<\/span><\/h2>\n

Po takim wst\u0119pie mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce poruszymy temat technologii nuklearnych. Zgadza si\u0119, jednak\u017ce bro\u0144 j\u0105drow\u0105, cho\u0107 niezaprzeczalnie istotn\u0105 w tym kontek\u015bcie, zostawimy poza kadrem; niech <\/span>rdzewieje w pokoju<\/span><\/i>. Zajmiemy si\u0119 mniej oczywistym aspektem \u2013 akceleratorami cz\u0105stek i konsekwencjami eksperyment\u00f3w najwi\u0119kszego na \u015bwiecie laboratorium fizycznego: CERN-u. Machina o obwodzie 27 km zderzaj\u0105ca cz\u0105stki z pr\u0119dko\u015bci\u0105 99,9999991% pr\u0119dko\u015bci \u015bwiat\u0142a, ukryta g\u0142\u0119boko pod ziemi\u0105, poszukiwanie \u201cBoskiej cz\u0105stki\u201d czy ciemnej materii, a do tego jeszcze fabryka antymaterii \u2013 s\u0105 cz\u0119sto pierwsze skojarzenia z t\u0105 instytucj\u0105, wi\u0119c nic dziwnego, \u017ce CERN od dawna by\u0142 na celowniku katastrofist\u00f3w i tw\u00f3rc\u00f3w teorii spiskowych. Niekt\u00f3re z oskar\u017ce\u0144 trudno bra\u0107 na powa\u017cnie \u2013 otwieranie portalu do piekie\u0142 czy sk\u0142adanie ofiar z ludzi \u2013 ale pozosta\u0142e mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 nie\u0142atwe do zdemontowania przez tych spoza wy\u017cszych kr\u0119g\u00f3w wtajemniczenia fizyki cz\u0105stek elementarnych.<\/span><\/span><\/p>\n

\"\"
Wizualizacja kompleksu akcelerator\u00f3w CERN-u wraz z hipotetycznym „Future Cilcular Collider”<\/figcaption><\/figure>\n

Bonus – anegdota zza kulis<\/span><\/h3>\n

Tej pierwszej kategorii nie b\u0119dziemy po\u015bwi\u0119ca\u0107 cennego czasu (zosta\u0142o przecie\u017c tylko 85 s!), ale w ramach ciekawostki, jako pracownik tej z\u0142owieszczej instytucji, podziel\u0119 si\u0119 anegdot\u0105 zza kulis. Ostatnio na obiedzie (na kt\u00f3ry nieco si\u0119 sp\u00f3\u017ani\u0142em \u2013 zn\u00f3w kto\u015b wrzuci\u0142 nie zrecenzowany kod na produkcj\u0119 i trzy ma\u0142e demony przedar\u0142y si\u0119 przez portal\u2026), kole\u017canka z pracy podzieli\u0142a si\u0119 niedawno otrzymanym mailem. \u201cDo you know why CERN was built? The real agenda of CERN is actually known\u201d<\/span> \u2013 rozpoczyna autor i szybko przechodzi do konkret\u00f3w, twierdz\u0105c, \u017ce CERN odgrywa wiod\u0105c\u0105 rol\u0119 w biblijnej Apokalipsie, o czym wszyscy przekonamy si\u0119 na w\u0142asne oczy w 2029 roku. Szczeg\u00f3\u0142y zawar\u0142 w 9. rozdziale obszernego, 141-stronicowego pliku PDF (pozosta\u0142e zawiera\u0142y r\u00f3wnie objawion\u0105 wiedz\u0119 na inne wa\u017ckie tematy)<\/span>.<\/span><\/i> Podczas Trzeciej Wojny \u015awiatowej (2029 r.) CERN ma stworzy\u0107 czarn\u0105 dziur\u0119, kt\u00f3ra rozpadnie si\u0119, tworz\u0105c portal \u2013 wrota za\u015bwiat\u00f3w \u2013 przez kt\u00f3re zst\u0105pi Antychryst wraz z demonami, maj\u0105cy przej\u0105\u0107 w\u0142adz\u0119 na Ziemi. Apokalipsa apokalips\u0105, ale trzeba by\u0142o wraca\u0107 do pracy. W drodze do biura mija\u0142em poka\u017any pos\u0105g hinduistycznego b\u00f3stwa destrukcji \u2013 Shiva. Dok\u0142adnie ten pos\u0105g, kt\u00f3ry widoczny jest na filmie, gdzie grupa zakapturzonych postaci odprawia rytua\u0142 zako\u0144czony ludzk\u0105 ofiar\u0105. Nagranie obieg\u0142o internet w 2016 r. i doczeka\u0142o si\u0119 nawet oficjalnego sprostowania ze strony CERN-u. Tak, zosta\u0142o nakr\u0119cone na terenie kompleksu naukowego, ale nad tym, czy to \u017cart czy okultyzm, chyba nie trzeba debatowa\u0107.<\/span><\/p>\n

\"zakapturzone
„Krwawa<\/em>” ofiara na terenie CERN-u<\/figcaption><\/figure>\n

Pot\u0119\u017cne mikro czarne dziury<\/span><\/h3>\n

Czarne dziury s\u0105 jednak przedmiotem nie tylko wybuja\u0142ych wizji o demonach, ale i powa\u017cnych zarzut\u00f3w wobec omawianej instytucji. Uruchomienie Wielkiego Zderzacza Hadron\u00f3w (LHC) w 2008 r. poprzedzi\u0142a fala protest\u00f3w i nawet oficjalnych pozw\u00f3w przedstawiaj\u0105cych realne obawy o zagro\u017cenia zwi\u0105zane z w\u0142\u0105czeniem LHC! Pierwszym z dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych scenariuszy zag\u0142ady by\u0142o stworzenie w wyniku wysokoenergetycznych zderze\u0144 cz\u0105stek mikroskopijnej czarnej dziury. Przera\u017caj\u0105cym mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce naukowcy nie potrafi\u0105 zaprzeczy\u0107 takiej mo\u017cliwo\u015bci i udowodni\u0107, \u017ce szansa na powstanie czarnej dziury w LHC wynosi 0. Zderzane w akceleratorze protony maj\u0105 ogromn\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107, ale nisk\u0105 mas\u0119. Energia zderzenia dochodz\u0105ca w LHC do 13,8 TeV jest wi\u0119c ogromna w skali kwantowej, ale znikoma w skali makro \u2013 podobn\u0105 energi\u0119 kinetyczn\u0105 ma lec\u0105cy komar \u2013 rz\u0119du <\/span>10^-6 J <\/b>[<\/span>2<\/span><\/a>] (nie myli\u0107 z energi\u0105 spoczynkow\u0105 z einsteinowskiego E=mC^2, co dla komara wynosi ~10^11 J). Przy zbyt ma\u0142ej energii si\u0142a grawitacji b\u0119dzie zbyt ma\u0142a, by stworzy\u0107 czarn\u0105 dziur\u0119 \u2013 w skali kwantowej jej efekt jest praktycznie pomijalny. Wp\u0142yw grawitacji zaczyna by\u0107 istotny od skali 1 masy Plancka, czyli ~2.17\u00d710^\u22128 kg, co odpowiada energii<\/span> ~1.95\u00d710^9 J<\/b>. W\u0142a\u015bnie t\u0119 warto\u015b\u0107 uznaje si\u0119 za przybli\u017con\u0105 doln\u0105 granic\u0119 energii potrzebnej do wyst\u0105pienia czarnej dziury [<\/span>3<\/span><\/a>]. A\u017c 15 rz\u0119d\u00f3w wielko\u015bci r\u00f3\u017cnicy! To daje nam spory margines bezpiecze\u0144stwa r\u00f3wnie\u017c na kolejny planowany zderzacz \u2013 Future Circular Collider \u2013 maj\u0105cy osi\u0105ga\u0107 energi\u0119 100 TeV. Czy wi\u0119c jeste\u015bmy bezpieczni?<\/span><\/p>\n

\"\"
Wizualizacja danych z detektora CMS wraz z jego modelem – widziymy sygna\u0142y cz\u0105stek powsta\u0142ych podczas wielu „jednoczesnych” kolizji cz\u0105stek<\/figcaption><\/figure>\n

Tak, przy za\u0142o\u017ceniu 3 wymiar\u00f3w przestrzennych i 1 wymiaru czasowego. Ale przecie\u017c istniej\u0105 teorie w kt\u00f3rych przestrze\u0144 ma wi\u0119cej wymiar\u00f3w \u2013 np. Teoria Strun przyjmuj\u0105ca 9 wymiar\u00f3w przestrzennych \u2013 i cho\u0107 \u017cadna z tych teorii nie ma szeroko akceptowanego dowodu, nie ma te\u017c dowodu, \u017ce dodatkowe wymiary nie istniej\u0105 i nie maj\u0105 znaczenia w skali kwantowej. Okazuje si\u0119, \u017ce przy niekt\u00f3rych teoriach z takimi za\u0142o\u017ceniami si\u0142a grawitacji mo\u017ce by\u0107 wystarczaj\u0105co silna, by stworzy\u0107 czarn\u0105 dziur\u0119 przy energiach wyst\u0119puj\u0105cych w LHC [2<\/a>]<\/span>. A wi\u0119c CERN ryzykuje zag\u0142ad\u0119?<\/span><\/p>\n

Co si\u0119 stanie, gdy taka czarna dziura powstanie? Nic. Nic spektakularnego, co da\u0142oby si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 \u201cgo\u0142ym\u201d okiem. Wyparowa\u0142aby za spraw\u0105 promieniowania Hawkinga w ekstremalnie kr\u00f3tkim czasie, zostawiaj\u0105c \u015blad w detektorze CERN-u, kt\u00f3ry nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej \u015bwi\u0119towa\u0142by dokonanie prze\u0142omowego odkrycia udowadniaj\u0105cego samo promieniowanie Hawkinga oraz istnienie dodatkowych wymiar\u00f3w przestrzennych. [2, <\/a>4<\/a>] <\/span><\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie, promieniowanie Hawkinga przewiduje teoria powszechnie akceptowana, ale niepotwierdzona eksperymentalnie. Gdyby okaza\u0142a si\u0119 nieprawdziwa lub promieniowanie to mia\u0142o s\u0142abszy ni\u017c przewidywany efekt w skali mikro czarnych dziur, takowe mog\u0142yby utrzyma\u0107 si\u0119 przy \u201c\u017cyciu\u201d (cho\u0107 <\/span>de facto <\/span><\/i>wymaga to jeszcze dodatkowych za\u0142o\u017ce\u0144 \u0142ami\u0105cych podstawowe prawa fizyki). Czy zacz\u0119\u0142yby gwa\u0142townie przybiera\u0107 na masie i poch\u0142ania\u0107 wszystko dooko\u0142a? Czarna dziura powsta\u0142a w wyniku kolizji cz\u0105stek, mia\u0142aby ogromn\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 i zosta\u0142a wystrzelona daleko poza Uk\u0142ad S\u0142oneczny. Owszem, po drodze napotykaj\u0105c i poch\u0142aniaj\u0105c r\u00f3\u017cne cz\u0105stki, ale przez sw\u0105 znikom\u0105 mas\u0119 dzia\u0142oby si\u0119 to z tak ma\u0142ym prawdopodobie\u0144stwem, \u017ce efekt by\u0142by rozczarowuj\u0105cy. Do\u0142\u00f3\u017cmy za\u0142o\u017cenie, \u017ce czarna dziura pozostaje w obr\u0119bie Ziemi tak, by mog\u0142a spokojnie j\u0105 poch\u0142on\u0105\u0107 \u2013 tak, w tym przypadku ko\u0144czy si\u0119 to apokalips\u0105\u2026 ale dopiero za biliony lat \u2013 bo tyle zajmie naszej czarnej dziurze uro\u015bni\u0119cie do istotnych rozmiar\u00f3w. [2, <\/a>4<\/a>]<\/span><\/p>\n

Dziwade\u0142ka<\/span><\/h3>\n

Ale na czarnych dziurach si\u0119 nie ko\u0144czy \u2013 robi si\u0119 dziwniej. Kolejnym hipotetycznym zagro\u017ceniem jest <\/span>dziwna materia<\/span><\/i> z\u0142o\u017cona z <\/span>kwark\u00f3w s<\/span><\/i> (ang. strange quark). Model Standardowy przewiduje istnienie 6 kwark\u00f3w, ale tylko 2 z nich wyst\u0119puj\u0105 w stabilnej materii, jak\u0105 znamy. Cz\u0105stki z\u0142o\u017cone z pozosta\u0142ych 4 ulegaj\u0105 rozpadowi w skali 1 ns (10^-9 s), gdy tylko powstan\u0105. Istniej\u0105 natomiast teorie, wg kt\u00f3rych, w pewnych warunkach, mo\u017ce powsta\u0107 materia z\u0142o\u017cona g\u0142\u00f3wnie z kwark\u00f3w s, kt\u00f3ra b\u0119dzie nawet stabilniejsza od \u201ctypowej\u201d materii, a przy kontakcie z ni\u0105 spowoduje konwersj\u0119 na dziwn\u0105 materi\u0119, niczym Midas w z\u0142oto czy Bajpas Tan w zio\u0142o<\/span>. [5<\/a>] Okazuje si\u0119, \u017ce w kolizjach zachodz\u0105cych w LHC powstaje mn\u00f3stwo cz\u0105stek zawieraj\u0105cych kwarki s \u2013 czy jest si\u0119 czego ba\u0107? Tutaj oszcz\u0119dz\u0119 fizycznych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, ale naukowcy uspokajaj\u0105, \u017ce warunki powsta\u0142e w LHC nie zgadzaj\u0105 si\u0119 z \u017cadnym z hipotetycznych proces\u00f3w powstawania stabilnej dziwnej materii. [2, <\/a>4<\/a>]<\/span><\/p>\n

Argument ostateczny<\/span><\/h3>\n

Powy\u017csze wyt\u0142umaczenie jest bardzo uproszczone i by\u0107 mo\u017ce nieprzekonuj\u0105ce. Poza tym hipotetyczny arsena\u0142 wszech\u015bwiata nie ko\u0144czy si\u0119 na czarnych dziurach i dziwade\u0142kach (tak, to oficjalne t\u0142umaczenie ang. \u201cStrangelet\u201d! [5<\/a>]<\/span>). Mog\u0105 czyha\u0107 na nas jeszcze np. b\u0105ble <\/span>prawdziwej pr\u00f3\u017cni <\/span><\/i>czy monopole magnetyczne. Czas wi\u0119c na ostateczny argument: Ziemia jest bombardowana promieniowaniem kosmicznym. Kolizje takie jak w LHC \u2013 jak i nawet miliony razy bardziej energetyczne \u2013 zachodz\u0105 na Ziemi nieustannie z tak\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105, \u017ce liczba naturalnych wysokoenergetycznych zderze\u0144 w ci\u0105gu historii Ziemi przewy\u017csza liczb\u0119 wszystkich takich kolizji w CERN-ie o par\u0119 rz\u0119d\u00f3w wielko\u015bci. Je\u015bli wi\u0119c taka interakcja mo\u017ce zagrozi\u0107 ca\u0142ej planecie z prawdopodobie\u0144stwem istotnym w kontek\u015bcie CERN-u, to cudem jest, \u017ce nasza planeta przetrwa\u0142a do dzi\u015b, a tym bardziej to, \u017ce nie zaobserwowali\u015bmy \u017cadnego cia\u0142a niebieskiego, kt\u00f3re uleg\u0142oby takiej destrukcji. [2, <\/a>4<\/a>]<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czarne dziury, mroczne umys\u0142y i za\u0107miona przysz\u0142o\u015b\u0107 Jest 23:58:35. Je\u015bli popatrzysz teraz na zegarek, to prawdopodobnie nie zgodzi si\u0119 on z moim stwierdzeniem. Nie chodzi bowiem o por\u0119 dnia, ale o odliczanie do apokalipsy symbolizowan\u0105 przez p\u00f3\u0142noc, a warto\u015b\u0107 zegara aktualizowana jest przez \u201cBulletin of the Atomic Scientists\u201d od 1947 r. [1]. W roku 1958, […]<\/p>\n","protected":false},"author":344,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[597],"tags":[661,664,663,665,158,662],"class_list":["post-9771","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-agh-2025-26","tag-apokalipsa","tag-cern","tag-fizyka","tag-lhc","tag-technologia","tag-zagrozenie-egzystencjalne"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9771","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/344"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9771"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9771\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9778,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9771\/revisions\/9778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9771"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/architeles.eu\/ethics\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}